خشکی دست و پا معمولاً فقط به کمبود چربی مربوط نیست؛ شستوشوی مکرر، آب داغ، هوای خشک، شویندههای قوی و تماس طولانی با مواد پاککننده میتوانند سد محافظ پوست را ضعیف کنند. روغنتراپی برای خشکی دست و پا زمانی مفیدتر است که بعد از شستوشو و روی پوست کمی مرطوب انجام شود.
روغن در اصل رطوبت تازهای به پوست اضافه نمیکند، بلکه با ایجاد یک لایه چرب، سرعت تبخیر آب را کاهش میدهد. بنابراین برای نتیجه بهتر، آن را در کنار کرم یا پماد مرطوبکننده و با روش درست استفاده کنید؛ نه بهعنوان جایگزین قطعی درمان مشکلات پوستی.
روغنتراپی برای خشکی دست و پا چگونه انجام میشود؟
بهترین زمان، چند دقیقه بعد از حمام یا شستوشوی دستهاست؛ زمانی که پوست هنوز کمی نم دارد اما خیس نیست. این مراحل ساده، هم مصرف روغن را کمتر میکند و هم احتمال چربماندن آزاردهنده پوست را کاهش میدهد:
- دست یا پا را با آب ولرم بشویید و با حوله، بدون کشیدن روی پوست، خشک کنید.
- اگر پوست بسیار خشک است، مقدار کمی کرم یا پماد مرطوبکننده بدون عطر بزنید.
- دو تا چند قطره روغن کف دست پخش کنید و بهآرامی روی پشت دست، کف پا، پاشنه و اطراف انگشتان ماساژ دهید.
- برای خشکی پاشنه، شبها جوراب نخی تمیز بپوشید تا روغن و مرطوبکننده مدت بیشتری روی پوست بماند.
مقدار روغن باید به اندازهای باشد که پوست نرم و براق شود، نه آنقدر زیاد که سطح پا لغزنده شود. بعد از روغنزدن به کف پا، روی سرامیک یا پله راه نروید؛ لیزشدن کف پا یکی از عوارض عملی این روش است که معمولاً نادیده گرفته میشود.
چه روغنهایی برای پوست خشک دست و پا مناسبترند؟
برای خشکی ساده، روغنهای گیاهی ساده و بدون عطر میتوانند گزینه قابلقبولی باشند. انتخاب بین آنها بیشتر به بافت، میزان خشکی و واکنش پوست بستگی دارد:
- روغن نارگیل: بافت نسبتاً سنگینی دارد و برای نواحی خیلی خشک مانند پاشنه مناسب است، اما ممکن است برای بعضی پوستها احساس چربی یا جوشهای ریز ایجاد کند.
- روغن زیتون: در دسترس است و برای ماساژ کوتاه قابل استفاده است؛ بااینحال اگر پوست حساس دارید، نوع خالص و بدون اسانس را در مقدار کم امتحان کنید.
- روغن آفتابگردان: بافت سبکتری دارد و برای استفاده روی دستها، بهویژه شبها، انتخاب ملایمتری است.
- روغن جوجوبا یا بادام شیرین: معمولاً حس سبکتری روی پوست ایجاد میکنند، اما گرانترند و روغن بادام برای افراد دارای حساسیت به مغزها انتخاب مناسبی نیست.
هیچکدام از این روغنها بهتنهایی علت اگزما، قارچ، پسوریازیس یا ترکهای شدید را درمان نمیکنند. اگر خشکی با قرمزی، پوستهریزی غیرعادی، خارش شدید، تاول یا بوی ناخوشایند همراه است، بهتر است بهجای ادامه درمان خانگی، علت آن بررسی شود.
ترکیب روغن با مرطوبکننده چه مزیتی دارد؟
کرمها و پمادهای مرطوبکننده معمولاً ترکیبی از مواد جاذب آب و مواد پوشاننده هستند. روغن بیشتر در گروه مواد پوشاننده قرار میگیرد؛ یعنی روی پوست لایهای ایجاد میکند و از دست رفتن رطوبت را کمتر میکند، اما نمیتواند جای مواد مرطوبکننده را کاملاً بگیرد.
برای همین، در خشکی متوسط یا ترک پاشنه، استفاده از یک مرطوبکننده غلیظ و بدون عطر و سپس مقدار کمی روغن، معمولاً منطقیتر از روغنزدن روی پوست کاملاً خشک است. محصولات حاوی وازلین یا ترکیباتی مانند اوره ممکن است برای برخی افراد مؤثرتر باشند، اما در پوست ترکخورده یا حساس، محصول مناسب باید با توجه به وضعیت پوست انتخاب شود.
برای جلوگیری از برگشت خشکی چه کارهایی مؤثر است؟
اگر عامل تحریککننده همچنان وجود داشته باشد، روغنتراپی اثر پایداری نخواهد داشت. چند تغییر ساده در برنامه روزانه میتواند از خشکتر شدن پوست جلوگیری کند:
- آب داغ و حمام طولانی را کنار بگذارید و از آب ولرم استفاده کنید.
- شویندههای قوی و صابونهای عطردار را کمتر به کار ببرید.
- بعد از هر بار شستوشوی دست، پوست را کاملاً خشک و بلافاصله مرطوب کنید.
- هنگام شستن ظرف یا کار با مواد شوینده، دستکش مناسب بپوشید؛ اگر دستکش باعث تعریق میشود، زیر آن دستکش نخی نازک بپوشید.
- برای پاها جوراب نخی و کفش دارای تهویه مناسب انتخاب کنید و جوراب مرطوب را سریع عوض کنید.
در فصل سرد یا در خانههایی با هوای خشک، تکرار منظم مرطوبکردن اهمیت بیشتری پیدا میکند. رسیدگی کوتاه و روزانه معمولاً از روغنزدن سنگین و گاهبهگاه نتیجه بهتری دارد.
چه زمانی روغنتراپی کافی نیست؟
اگر ترکها عمیق هستند، راهرفتن یا استفاده از دست را دردناک کردهاند، یا بعد از یک تا دو هفته مراقبت منظم بهتر نشدهاند، مشکل ممکن است فقط خشکی ساده نباشد. خارش و پوستهریزی بین انگشتان پا، قرمزی ماندگار، ترشح، تورم یا زخم نیز نیاز به بررسی تخصصی دارد.
پیش از استفاده از هر روغن، مقدار کمی از آن را روی بخش کوچکی از پوست سالم امتحان کنید و تا ۲۴ ساعت واکنش پوست را زیر نظر بگیرید. اسانسهای غلیظ، لیمو، دارچین و ترکیبات معطر خانگی میتوانند باعث تحریک یا حساسیت شوند و برای پوست ترکخورده گزینه مطمئنی نیستند. این توصیهها جای تشخیص و درمان پزشکی را نمیگیرند.
جمعبندی: روغنتراپی برای خشکی دست و پا زمانی کاربردیتر است که روی پوست کمی مرطوب و پس از یک مرطوبکننده بدون عطر انجام شود. روغن ساده میتواند رطوبت را حفظ کند، اما برای ترکهای شدید، علائم التهاب یا خشکی ماندگار، پیدا کردن علت و دریافت نظر متخصص مهمتر از افزایش مقدار روغن است.
