گریه، زبان اصلی نوزاد برای اعلام نیاز یا ناراحتی است و همیشه به معنی گرسنگی نیست. علت گریه نوزاد میتواند از پوشک خیس و گرما یا سرما تا خستگی، نفخ، درد یا نیاز به تماس و آرامش متفاوت باشد. توجه به زمان گریه، وضعیت بدن و نشانههای همراه کمک میکند علت محتمل را بهتر پیدا کنید.
ابتدا نیازهای ساده را بررسی کنید و سپس از روشهای آرامسازی ملایم کمک بگیرید. اگر گریه ناگهانی، غیرعادی یا همراه با علائم بیماری است، آرامکردن در خانه جای ارزیابی پزشکی را نمیگیرد.
علت گریه نوزاد را از کجا پیدا کنیم؟
بهتر است پیش از امتحانکردن چند روش همزمان، یک بررسی کوتاه و منظم داشته باشید. نوزادان گاهی برای چند نیاز مختلف پشت سر هم گریه میکنند و همین موضوع باعث میشود پیدا کردن علت دشوار به نظر برسد.
- گرسنگی: مکیدن دست، بازکردن دهان، چرخاندن سر به سمت سینه یا شیشه و بیقراری از نشانههای زودهنگام گرسنگی هستند.
- پوشک یا لباس نامناسب: پوشک خیس، لباس تنگ، کش جوراب یا برچسب زبر میتواند نوزاد را کلافه کند.
- خستگی و تحریک زیاد: خمیازه، نگاهگریزان، تکاندادن دستوپا و بیقراری پس از مهمانی یا سروصدای زیاد ممکن است نشانه خستگی باشد.
- نیاز به آروغ یا ناراحتی شکمی: جمعکردن پاها، قرمزشدن صورت و بیقراری پس از شیرخوردن گاهی با بلعیدن هوا همراه است؛ اما این نشانهها بهتنهایی علت قطعی درد شکم را ثابت نمیکنند.
- گرما، سرما یا وضعیت بدنی: پشت گردن را لمس کنید؛ عرقکردن یا سردبودن آن میتواند نشان دهد لباس یا دمای محیط مناسب نیست.
- نیاز به تماس و آرامش: بعضی نوزادان پس از جداشدن از آغوش یا در زمان بیقراری، با تماس پوستبهپوست و صدای آشنا آرامتر میشوند.
گریههای طولانی در هفتههای نخست نیز ممکن است بدون علت خطرناک رخ دهد و معمولاً در حدود یک تا دو ماهگی بیشتر شود. با این حال، الگوی معمول گریه برای هر نوزاد متفاوت است و تغییر ناگهانی در شدت یا نوع گریه باید جدی گرفته شود.
روشهای آرامکردن نوزاد در خانه
وقتی نیاز فوری نوزاد برطرف شد، محیط را ساده و کمتحریک کنید. نور کم، صدای آرام و حرکت یکنواخت معمولاً بهتر از جابهجایی مداوم، اسباببازی یا صحبتکردن بلند عمل میکند.
- نوزاد را در آغوش بگیرید و با صدای آهسته و یکنواخت با او صحبت کنید.
- اگر احتمال بلعیدن هوا وجود دارد، او را در وضعیت مناسب نگه دارید و فرصت آروغزدن بدهید.
- با بغلکردن ایمن، راهرفتن آرام یا تکان بسیار ملایم بدن خودتان، حرکت یکنواخت ایجاد کنید.
- صدای پسزمینه ملایم و پیوسته، مانند هواکش یا صدای آرام سفید، ممکن است برای بعضی نوزادان مفید باشد؛ صدا نباید بلند یا نزدیک گوش او باشد.
- اگر نوزاد از تماس و گرما آرام میشود، تماس پوستبهپوست را در حالی انجام دهید که کاملاً بیدار و مراقب هستید.
- پس از آرامشدن، برای خواب او را به پشت و روی سطحی صاف و سفت بگذارید.
قنداقکردن فقط در صورتی قابل استفاده است که روش ایمن آن را بدانید و نوزاد هنوز نشانهای از غلتزدن نداشته باشد. سر و صورت نوزاد نباید پوشانده شود و قنداق نباید آنقدر سفت باشد که حرکت پاها و تنفس را محدود کند.
چه کارهایی ممکن است گریه را بدتر کند؟
تعویض سریع و پشتسرهم روشها، بالا و پایینکردن شدید یا جمعشدن چند نفر دور نوزاد میتواند تحریک او را بیشتر کند. چند دقیقه به یک روش ملایم فرصت بدهید و واکنش نوزاد را ببینید.
نوزاد را برای خواب روی شکم، مبل، صندلی خودرو یا تختی پر از بالش و پتو رها نکنید. همچنین هرگز او را تکان شدید ندهید؛ حتی چند ثانیه تکاندادن میتواند به مغز و گردن آسیب بزند. اگر احساس میکنید کنترل خود را از دست میدهید، نوزاد را به پشت در محل خواب امن بگذارید و از فرد دیگری کمک بگیرید.
گریه نوزاد چه زمانی هشدار پزشکی است؟
هر گریهای نشانه بیماری نیست، اما بعضی علائم همراه نیاز به اقدام سریع دارند. اگر نوزاد زیر سه ماه تب دارد، دمای بدن را با دماسنج اندازه بگیرید و برای راهنمایی پزشکی اقدام کنید؛ برای این گروه سنی، تب اهمیت ویژهای دارد.
در موارد زیر نیز تماس فوری با پزشک یا مراجعه به مرکز درمانی لازم است:
- تنفس سخت، فرورفتگی قفسه سینه، خسخس شدید یا کبودی لبها و پوست
- بیحالی غیرمعمول، بیدار نشدن، پاسخندادن یا تشنج
- امتناع از شیرخوردن، کاهش واضح پوشک خیس یا نشانههای کمآبی
- استفراغ مکرر، بهویژه استفراغ سبزرنگ یا همراه با بدحالشدن نوزاد
- شکم بسیار متورم، مدفوع خونی یا گریهای که با لمس یا حرکتدادن بدتر میشود
- گریه ناگهانی و متفاوت از همیشه، پس از زمینخوردن یا احتمال آسیب
اگر نوزاد بدون علائم بالا مرتباً ساعتهای طولانی گریه میکند، وزنگیری مناسبی ندارد یا آرامکردنش برای خانواده دشوار شده است، با پزشک یا مراقب سلامت کودک مشورت کنید. از خوددرمانی با قطره، دمنوش، آبقند یا تغییر مکرر شیر بدون نظر متخصص پرهیز کنید.
چطور الگوی گریه نوزاد را بهتر بشناسیم؟
برای چند روز زمان شیرخوردن، خواب، دفع، گریه و چیزی را که به آرامشدن او کمک کرده یادداشت کنید. این کار ممکن است الگوهایی مثل گریه پس از خستگی، بعد از شیرخوردن یا در ساعت مشخصی از روز را نشان دهد و گفتوگو با پزشک را هم دقیقتر کند.
مهم است بدانید آرامنشدن نوزاد به معنی ناتوانی والدین نیست. برخی دورههای گریه با وجود مراقبت درست رخ میدهند؛ هدف، برطرفکردن نیازهای احتمالی، حفظ ایمنی و کمکگرفتن بهموقع است.
جمعبندی: علت گریه نوزاد را با بررسی گرسنگی، پوشک، دمای بدن، خستگی، نفخ و نیاز به تماس پیدا کنید و از آغوش، صدای آرام و حرکت ملایم کمک بگیرید. گریه غیرعادی یا همراه با تب، بیحالی، مشکل تنفسی و بیاشتهایی نیازمند ارزیابی پزشکی است.
