کمکهای اولیه ضروری برای والدین یعنی چند اقدام ساده و درست که تا رسیدن پزشک، خطر را کمتر میکند؛ نه درمان کامل آسیب. در حادثهای که کودک بیهوش است، درست نفس نمیکشد، خفگی دارد یا خونریزی شدید دارد، ابتدا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید و گوشی را روی بلندگو بگذارید.
کودک را تنها نگذارید، او را بیدلیل جابهجا نکنید و پیش از هر اقدامی مطمئن شوید محیط برای شما و او امن است. اگر کودک پاسخ نمیدهد یا تنفس طبیعی ندارد، زمان را برای پیدا کردن وسایل کمکهای اولیه از دست ندهید و طبق راهنمای اپراتور اورژانس عمل کنید. این توصیهها جایگزین معاینه و درمان پزشکی نیستند.
کمکهای اولیه ضروری برای والدین از کجا شروع میشود؟
ترتیب بررسی در بیشتر حوادث این است: خطر محیط، پاسخگویی کودک، تنفس و سپس خونریزی شدید. اگر کودک نفس نمیکشد یا فقط نفسهای بریده و غیرطبیعی دارد، با ۱۱۵ تماس بگیرید و احیای قلبیریوی را طبق راهنمای تلفنی شروع کنید.
- کودک را از خطر فوری مانند آتش، برق یا ترافیک دور کنید؛ مگر اینکه جابهجایی، آسیب بیشتری ایجاد کند.
- با صدای بلند او را صدا بزنید و پاسخگوییاش را بررسی کنید.
- تنفس را حداکثر ۱۰ ثانیه بررسی کنید؛ برای دیدن جسم، انگشت را کورکورانه داخل دهان نبرید.
- اگر احتمال آسیب گردن یا ستون فقرات وجود دارد، سر و گردن را تا حد امکان ثابت نگه دارید.
خفگی کودک؛ چه زمانی باید ضربه و فشار قفسه سینه انجام شود؟
اگر کودک میتواند با صدای مؤثر سرفه یا صحبت کند، او را به سرفه کردن تشویق کنید و ضربهٔ بیدلیل به پشت نزنید. در خفگی شدید، معمولاً کودک نمیتواند نفس بکشد، حرف بزند یا سرفهٔ مؤثر داشته باشد.
کودک بالای یک سال
کودک را کمی به جلو خم کنید و تا پنج ضربهٔ محکم بین دو کتف بزنید. اگر جسم خارج نشد، تا پنج فشار شکمی انجام دهید؛ دست را بالای ناف و پایین استخوان جناغ قرار دهید و به سمت داخل و بالا فشار دهید. این چرخه را تا خارج شدن جسم یا بیهوش شدن کودک ادامه دهید.
شیرخوار زیر یک سال
شیرخوار را روی ساعد، بهصورت رو به پایین و با حمایت سر و گردن قرار دهید. تا پنج ضربه بین کتفها و سپس تا پنج فشار روی قفسهٔ سینه، کمی پایینتر از خط نوک سینهها، انجام دهید؛ فشار شکمی برای شیرخوار مناسب نیست.
اگر کودک بیهوش شد، او را روی سطحی صاف قرار دهید، با ۱۱۵ تماس بگیرید و احیا را طبق دستور اپراتور آغاز کنید. فقط جسمی را که واضح میبینید خارج کنید؛ جستوجوی کور در دهان میتواند جسم را عمیقتر ببرد.
سوختگی، بریدگی و خونریزی را چگونه مدیریت کنیم؟
برای سوختگی حرارتی، لباس یا زیورآلات نزدیک محل را در صورت نچسبیدن به پوست خارج کنید و محل را حدود ۲۰ دقیقه زیر آب خنک جاری بگیرید. یخ، خمیردندان، روغن، کره و پمادهای خانگی روی سوختگی نزنید و تاولها را نترکانید.
سوختگی صورت، چشم، دست، مفصل، اندام تناسلی، سوختگی الکتریکی یا شیمیایی و هر سوختگی وسیع یا عمیق باید فوراً ارزیابی پزشکی شود. در سوختگی شیمیایی، پودر خشک را ابتدا بدون تماس مستقیم کنار بزنید و سپس محل را با آب فراوان بشویید؛ مادهٔ شیمیایی را با مادهٔ دیگری خنثی نکنید.
برای بریدگی، دستها را بشویید و با گاز یا پارچهٔ تمیز فشار مستقیم و پیوسته وارد کنید. اگر خون از پارچه عبور کرد، پارچهٔ اول را برندارید و لایهٔ دیگری روی آن بگذارید. خونریزی جهنده، عمیق، ناشی از جسم فرو رفته یا خونریزیای که با فشار مستقیم کنترل نمیشود، اورژانسی است؛ جسم فرو رفته را بیرون نکشید.
تشنج، ضربه به سر و بیهوشی؛ چه کارهایی خطرناک است؟
هنگام تشنج، کودک را نگه ندارید و چیزی در دهانش نگذارید. اشیای سخت و خطرناک را از اطرافش دور کنید، زمان شروع تشنج را ثبت کنید و پس از پایان حرکات، اگر تنفس طبیعی دارد او را به پهلو قرار دهید.
تشنج بیش از پنج دقیقه، تکرار تشنج بدون بازگشت هوشیاری، نخستین تشنج، آسیب جدی، مشکل تنفسی یا کبودی، دلیل تماس فوری با ۱۱۵ است. تلاش برای باز کردن فک یا خوراندن آب و دارو در زمان تشنج میتواند باعث آسیب و خفگی شود.
بعد از ضربه به سر، استفراغ تکرارشونده، خوابآلودگی غیرعادی، گیجی، سردرد شدید یا رو به افزایش، تشنج، ضعف یک سمت بدن، اختلال دید، خروج خون یا مایع شفاف از گوش و بینی و بیهوشی را جدی بگیرید. در این وضعیت کودک را برای راه رفتن یا خواباندن اجباری جابهجا نکنید و ارزیابی فوری پزشکی بگیرید.
مسمومیت و برقگرفتگی؛ اقدام فوری چیست؟
در مسمومیت با دارو، شوینده، مواد نفتی یا سموم، استفراغ ایجاد نکنید و بدون دستور متخصص شیر، آبنمک، زغال فعال یا مادهٔ دیگری ندهید. نام ماده، مقدار احتمالی، زمان تماس و بستهبندی آن را نگه دارید و اگر کودک بیحال است، تشنج دارد یا تنفسش مشکل دارد، بلافاصله با ۱۱۵ تماس بگیرید.
در برقگرفتگی، پیش از قطع جریان برق به کودک دست نزنید. پس از ایمن شدن محیط، تنفس و پاسخگویی را بررسی کنید؛ حتی اگر سوختگی ظاهری کوچک باشد، برقگرفتگی میتواند به قلب و بافتهای داخلی آسیب بزند و به ارزیابی پزشکی نیاز دارد.
یک کیف کمکهای اولیهٔ واقعاً کاربردی چه چیزهایی دارد؟
کیف کمکهای اولیه باید در جای قابل دسترس بزرگسالان و دور از دسترس کودک باشد و اعضای خانواده بدانند کجاست. وسایل ضروری آن شامل گاز استریل، باند و چسب پزشکی، دستکش یکبارمصرف، محلول شستوشوی زخم، قیچی، پنس، دماسنج و کمپرس سرد است.
شمارهٔ ۱۱۵ و اطلاعات حساس کودک مانند بیماری زمینهای، حساسیت دارویی و داروهای مصرفی را در تلفن یا برگهای قابل دسترس نگه دارید. داروها و مواد شوینده را در بستهبندی اصلی و دور از دسترس کودک بگذارید؛ هیچ وسیلهٔ کمکهای اولیهای جای تماس بهموقع با اورژانس را نمیگیرد.
جمعبندی: کمکهای اولیه ضروری برای والدین بر چند اصل استوار است: حفظ ایمنی، تماس سریع با ۱۱۵، بررسی تنفس، کنترل خونریزی و پرهیز از اقدامهای خطرناک مانند گذاشتن جسم در دهان، ایجاد استفراغ یا استفاده از مواد خانگی روی سوختگی. یادگیری عملی احیا و رفع خفگی از یک دورهٔ معتبر، آمادگی خانواده را بسیار بیشتر میکند.
