اگر خواندن نوشتههای ریز، پیدا کردن دکمهها یا کار با صفحهٔ لمسی دشوار است، لازم نیست فوراً گوشی را عوض کنید. ترفندهای دسترسیپذیری در اندروید و آیفون میتوانند اندازهٔ نوشته، نحوهٔ نمایش رنگها، بازخورد صوتی و روش کنترل گوشی را با نیاز شما هماهنگ کنند.
نام بعضی گزینهها در نسخههای مختلف سیستمعامل فرق دارد، اما منطق تنظیمات یکسان است. بهتر است هر قابلیت را جداگانه روشن کنید و همان لحظه با چند کار روزمره مثل خواندن پیام، پاسخ دادن به تماس یا باز کردن دوربین امتحان کنید.
ترفندهای دسترسیپذیری برای خواندن راحتتر صفحه
برای بسیاری از کاربران، اولین تغییر مفید افزایش اندازهٔ متن و عناصر صفحه است. در اندروید معمولاً از مسیر تنظیمات، دسترسیپذیری، اندازهٔ نمایش و متن به این گزینهها میرسید. در آیفون نیز مسیر Settings، Accessibility، Display & Text Size تنظیمات مشابهی دارد.
- اندازهٔ نوشته: متن پیامها، منوها و برخی برنامهها را بزرگتر میکند.
- ضخیم کردن نوشته: حروف را خواناتر میکند، اما ممکن است چیدمان بعضی برنامهها کمی تغییر کند.
- افزایش کنتراست: مرز نوشته و پسزمینه را واضحتر نشان میدهد.
- بزرگنمایی صفحه: همه یا بخشی از صفحه را موقتاً درشت میکند و برای دیدن جزئیات عکس یا متن کوچک مفید است.
در آیفون گزینهٔ Display Zoom نیز برای درشتتر شدن کلی رابط کاربری کاربرد دارد. در اندروید ممکن است این قابلیت با عنوان Display size یا «اندازهٔ نمایش» دیده شود. افزایش بیش از حد اندازهٔ متن گاهی باعث میشود بخشی از نوشته در یک صفحه جا نشود؛ بنابراین یک اندازهٔ متوسط معمولاً انتخاب متعادلتری است.
بزرگنمایی را به میانبر تبدیل کنید
اگر فقط گاهی به نوشتهٔ بزرگتر نیاز دارید، لازم نیست اندازهٔ کل گوشی را تغییر دهید. در تنظیمات بزرگنمایی اندروید میتوان میانبر شناور، میانبر دسترسیپذیری یا در برخی مدلها فشردن همزمان کلیدهای تنظیم صدا را فعال کرد. در آیفون، گزینهٔ Accessibility Shortcut امکان اجرای سریع Zoom را با سه بار فشردن دکمهٔ کناری یا دکمهٔ Home فراهم میکند.
وقتی دیدن صفحه سخت است، صفحهخوان و فرمان صوتی چه کمکی میکنند؟
صفحهخوانها محتوای قابل تشخیص صفحه را با صدای بلند میخوانند. TalkBack در اندروید و VoiceOver در آیفون برای افرادی طراحی شدهاند که نمیتوانند صفحه را بهراحتی ببینند، اما برای خواندن پیامها، نام دکمهها یا اعلانها بدون نگاه کردن دقیق نیز کاربرد دارند.
بعد از فعالسازی صفحهخوان، روش لمس معمولی تغییر میکند. معمولاً یک لمس، نام گزینه را اعلام میکند و لمس دوگانه آن را باز میکند؛ با این حال، فرمانها ممکن است بسته به سیستمعامل و نسخهٔ گوشی متفاوت باشند. پیش از سپردن گوشی به فردی که به آن نیاز دارد، چند کار پایه مانند باز کردن مخاطبان و پاسخ دادن به تماس را تمرین کنید.
برای کنترل بعضی کارها با صدا، اندروید از قابلیتهای دستیار صوتی و آیفون از Voice Control پشتیبانی میکند. فرمان صوتی برای باز کردن برنامه، نوشتن پیام یا حرکت بین بخشهای صفحه مفید است، اما در محیط شلوغ یا هنگام اتصال ضعیف اینترنت ممکن است همیشه دقیق عمل نکند. برای کارهای حساس، نتیجهٔ فرمان را قبل از ارسال بررسی کنید.
تنظیمات رنگ، حرکت و اعلان برای کاهش حواسپرتی
کسانی که با رنگهای خاص، نور زیاد یا انیمیشنهای سریع راحت نیستند، میتوانند ظاهر صفحه را سادهتر کنند. گزینههایی مانند حالت تیره، کاهش شفافیت، کاهش حرکت و فیلتر رنگ در بخش دسترسیپذیری یا تنظیمات نمایش قرار دارند؛ جای دقیق آنها به مدل گوشی و نسخهٔ سیستمعامل بستگی دارد.
- کاهش حرکت: انیمیشنهای انتقال بین صفحهها را محدود میکند و ظاهر گوشی را سادهتر نشان میدهد.
- فیلتر رنگ و اصلاح رنگ: برای تغییر نحوهٔ نمایش رنگهاست؛ بهتر است آن را بر اساس آزمون شخصی تنظیم کنید، چون یک حالت برای همه مناسب نیست.
- معکوس کردن رنگها: در برخی شرایط خواندن صفحه را آسانتر میکند، اما ممکن است رنگ عکسها و ویدئوها را غیرطبیعی نشان دهد.
- فلاش هنگام اعلان: در آیفون و برخی گوشیهای اندرویدی، اعلان را با نور فلاش یا چراغ صفحه قابل توجهتر میکند.
برای اعلانهای مهم، فقط به صدا تکیه نکنید. فعال کردن ویبره، انتخاب صدای زنگ واضح و تنظیم صدای جداگانهٔ تماس و اعلان میتواند احتمال از دست رفتن پیام یا تماس را کمتر کند. اگر از حالت بیصدا یا «مزاحم نشوید» استفاده میکنید، فهرست افراد مجاز برای تماسهای ضروری را هم بررسی کنید.
کنترل گوشی با لمس سادهتر و دکمههای کمتر
در اندروید، گزینههایی مانند Accessibility Menu یا «منوی دسترسیپذیری» مجموعهای از فرمانهای پرکاربرد مثل رفتن به صفحهٔ اصلی، برگشتن، تنظیم صدا و گرفتن اسکرینشات را در اختیار میگذارند. این منو برای زمانی مناسب است که فشردن دکمههای فیزیکی یا اجرای حرکتهای چندمرحلهای دشوار باشد.
در آیفون، AssistiveTouch یک دکمهٔ شناور روی صفحه ایجاد میکند. میتوانید فرمانهایی مانند رفتن به Home، باز کردن مرکز کنترل، قفل کردن صفحه یا اجرای یک حرکت چندلمسی را برای آن تعیین کنید. از مسیر تنظیمات همین قابلیت، عملکرد لمس یکباره، دوبار لمس یا لمس طولانی نیز قابل تغییر است.
اگر لمس صفحه دقیق انجام نمیشود، در تنظیمات لمس آیفون گزینهٔ Touch Accommodations برای تنظیم زمان تشخیص لمس، نادیده گرفتن لمسهای ناخواسته یا تعیین فاصلهٔ لازم بین چند لمس کاربرد دارد. در اندروید نیز بعضی مدلها گزینههایی برای تأخیر لمس، کنترل حرکت و مدت لمس دارند؛ نام و محل این گزینهها بین سازندگان یکسان نیست.
چطور این تنظیمات را برای اعضای خانواده آماده کنیم؟
بهتر است گوشی را با یک تغییر کوچک شروع کنید، نه با روشن کردن همزمان چند قابلیت. برای نمونه، ابتدا نوشته را کمی بزرگتر کنید، صدای اعلان و ویبره را تنظیم کنید و سپس ببینید آیا هنوز برای کاربر به بزرگنمایی یا فرمان صوتی نیاز است.
- سه کار پرتکرار فرد را مشخص کنید؛ مثلاً تماس گرفتن، خواندن پیام و استفاده از دوربین.
- برای هر کار، فقط تنظیمی را فعال کنید که همان مشکل را هدف میگیرد.
- میانبر قابلیت را روی دکمه یا حرکتی قرار دهید که کاربر به خاطر میسپارد.
- یکبار گوشی را در شرایط واقعی، مثل نور کم یا محیط شلوغ، امتحان کنید.
اگر چند نفر از یک گوشی استفاده میکنند، میانبرهای شناور یا صفحهٔ شلوغ ممکن است برای دیگران آزاردهنده باشد. در چنین شرایطی، قابلیتهایی را انتخاب کنید که با یک میانبر سریع روشن و خاموش میشوند و روش بازگرداندن تنظیمات قبلی را به کاربر نشان دهید.
جمعبندی؛ از کدام ترفند دسترسیپذیری شروع کنیم؟
ترفندهای دسترسیپذیری زمانی بیشترین فایده را دارند که بر اساس یک مشکل مشخص انتخاب شوند: اندازهٔ متن برای خواندن سخت، بزرگنمایی برای جزئیات، صفحهخوان برای دریافت صوتی محتوا و AssistiveTouch یا منوی دسترسیپذیری برای کنترل سادهتر. تنظیمات را مرحلهبهمرحله آزمایش کنید تا گوشی بهجای پیچیدهتر شدن، واقعاً برای استفادهٔ روزمره راحتتر شود.
