خواص کفیر شیر فقط به وجود باکتری‌های مفید محدود نمی‌شود؛ این نوشیدنی تخمیری می‌تواند پروتئین، کلسیم و برخی ویتامین‌های موجود در شیر را هم به رژیم غذایی اضافه کند. در مقابل، کفیر آب بدون لبنیات تهیه می‌شود و از نظر مواد مغذی و کاربرد، محصول متفاوتی است.

تفاوت این دو نوشیدنی در ماده پایه، ارزش غذایی، میزان قند باقی‌مانده و مناسب‌بودن برای افراد مختلف دیده می‌شود. هیچ‌کدام درمان قطعی بیماری‌ها نیستند و کیفیت محصول، مقدار مصرف و شرایط نگهداری روی نتیجه اثر دارد.

خواص کفیر شیر چیست؟

کفیر شیر از تخمیر شیر به‌وسیله دانه‌های کفیر به دست می‌آید؛ دانه‌هایی که مجموعه‌ای از باکتری‌ها و مخمرهای زنده دارند. نتیجه، نوشیدنی‌ای با طعم ترش و بافتی شبیه ماست رقیق است که در صورت نگهداری درست می‌تواند بخشی از میکروارگانیسم‌های زنده خود را حفظ کند.

پروتئین و کلسیم در یک نوشیدنی تخمیری

چون ماده اولیه کفیر شیر، شیر است، این نوشیدنی معمولاً پروتئین و کلسیم دارد. مقدار دقیق آن به نوع شیر، میزان رقیق‌شدن و روش تولید بستگی دارد؛ بنابراین کفیر شیر را نباید از نظر تغذیه‌ای با همه محصولات لبنی یکسان فرض کرد.

کلسیم برای حفظ استخوان‌ها و دندان‌ها اهمیت دارد و پروتئین می‌تواند به احساس سیری و تأمین نیاز روزانه کمک کند. بااین‌حال کفیر شیر جایگزین کامل یک الگوی غذایی متنوع نیست و مقدار قند افزوده در انواع طعم‌دار باید بررسی شود.

باکتری‌های زنده و گوارش

تخمیر، بخشی از قند شیر را به اسیدهای آلی و ترکیبات دیگر تبدیل می‌کند و به کفیر طعم ترش می‌دهد. بعضی افراد به دلیل کاهش نسبی لاکتوز و وجود میکروارگانیسم‌های تخمیری، کفیر را بهتر از شیر تحمل می‌کنند؛ اما این موضوع برای همه یکسان نیست.

کفیر شیر نمی‌تواند اختلالات گوارشی را درمان کند و واکنش بدن به آن ممکن است به مقدار مصرف، ترکیب میکروبی محصول و وضعیت فرد بستگی داشته باشد. اگر بعد از مصرف نفخ، دل‌درد یا اسهال ایجاد شد، ادامه مصرف را متوقف کنید و در صورت تداوم علائم با پزشک مشورت کنید.

تفاوت کفیر شیر و کفیر آب در چیست؟

مهم‌ترین تفاوت این دو، ماده‌ای است که دانه‌های کفیر در آن تخمیر می‌شوند. کفیر شیر در شیر تهیه می‌شود، اما کفیر آب معمولاً از آب شیرین‌شده، شکر، دانه‌های کفیر آب و گاهی میوه یا آب‌میوه به دست می‌آید.

  • ارزش غذایی: کفیر شیر معمولاً پروتئین و کلسیم دارد؛ کفیر آب معمولاً منبع قابل‌توجهی از این دو ماده نیست.
  • لبنیات: کفیر شیر لبنی است، اما کفیر آب ذاتاً بدون لبنیات تهیه می‌شود و برای رژیم‌های فاقد لبنیات گزینه مناسب‌تری است.
  • طعم و بافت: کفیر شیر غلیظ‌تر و شبیه ماست نوشیدنی است؛ کفیر آب رقیق، گازدار و شبیه یک نوشیدنی تخمیری سبک‌تر است.
  • قند: قند در کفیر آب برای آغاز تخمیر لازم است، اما همه آن از بین نمی‌رود. مقدار قند نهایی به دستور تهیه و زمان تخمیر بستگی دارد.
  • لاکتوز: کفیر آب لاکتوز ندارد؛ کفیر شیر ممکن است لاکتوز کمتری از شیر اولیه داشته باشد، اما بدون لاکتوز محسوب نمی‌شود.

وجود حباب در کفیر آب به معنی سالم‌تر بودن آن نیست. گازدارشدن می‌تواند نتیجه تولید دی‌اکسیدکربن در فرایند تخمیر باشد و حتی ممکن است در بعضی محصولات، مقدار بسیار کمی الکل نیز ایجاد شود؛ میزان آن به روش تهیه و شرایط تخمیر وابسته است.

برای انتخاب کفیر شیر یا کفیر آب به چه نکاتی توجه کنیم؟

اگر به دنبال نوشیدنی تخمیری همراه با پروتئین و کلسیم هستید و لبنیات را تحمل می‌کنید، کفیر شیر انتخاب کامل‌تری از نظر مواد مغذی است. نوع ساده و بدون شکر افزوده معمولاً انتخاب مناسب‌تری از انواع میوه‌ای و شیرین‌شده است.

کفیر آب می‌تواند برای کسانی جذاب باشد که لبنیات مصرف نمی‌کنند یا نوشیدنی رقیق و گازدار را ترجیح می‌دهند. بااین‌حال، آن را جایگزین شیر یا منابع پروتئینی ندانید و اگر محصول آماده می‌خرید، برچسب قند، کالری و ترکیبات آن را بخوانید.

برای شروع، مقدار کمی از هر محصول را همراه غذا امتحان کنید. مصرف زیاد نوشیدنی‌های تخمیری، به‌خصوص در فردی که به آن عادت ندارد، ممکن است باعث نفخ یا ناراحتی گوارشی شود.

چه کسانی باید در مصرف کفیر احتیاط کنند؟

افراد دارای حساسیت به پروتئین شیر نباید کفیر شیر را با محصول بدون لبنیات اشتباه بگیرند؛ تخمیر، پروتئین‌های شیر را به‌طور کامل حذف نمی‌کند. افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز نیز بهتر است با مقدار کم شروع کنند و واکنش بدن را بسنجند.

در بارداری، ضعف سیستم ایمنی، بیماری‌های زمینه‌ای یا مصرف داروهای خاص، بهتر است درباره مصرف انواع خانگی و تخمیرشده با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت شود. برای تهیه خانگی، شیر پاستوریزه، ابزار تمیز و نگهداری در یخچال ضروری است؛ محصول کپک‌زده یا دارای بوی غیرعادی را مصرف نکنید.

جمع‌بندی انتخاب بین کفیر شیر و کفیر آب

خواص کفیر شیر بیشتر از ترکیب لبنی آن می‌آید: این نوشیدنی می‌تواند پروتئین، کلسیم و میکروارگانیسم‌های حاصل از تخمیر را فراهم کند، درحالی‌که کفیر آب بیشتر به‌عنوان نوشیدنی تخمیری بدون لبنیات شناخته می‌شود. انتخاب بهتر به هدف غذایی شما، تحمل لبنیات و مقدار قند محصول بستگی دارد؛ نه صرفاً به تخمیری‌بودن آن.