خواص کفیر برای کاهش کلسترول و سلامت قلب بیشتر به انتخاب نوع مناسب و جایگزین کردن آن با خوراکی‌های پرچرب مربوط است، نه یک اثر درمانی مستقل. کفیر ساده و بدون شکر می‌تواند منبعی از پروتئین، کلسیم و میکروارگانیسم‌های حاصل از تخمیر باشد؛ بااین‌حال شواهد درباره کاهش مستقیم LDL یا همان کلسترول بد هنوز قطعی و یکسان نیست.

اگر کلسترول خون بالا دارید، کفیر را به‌عنوان بخشی از الگوی غذایی قلب‌دوست ببینید، نه درمان جایگزین. نوع کم‌چرب، بدون شکر افزوده و تهیه‌شده از شیر پاستوریزه معمولاً انتخاب منطقی‌تری است؛ به‌خصوص وقتی جای نوشیدنی‌های شیرین، خامه، دسرهای پرچرب یا میان‌وعده‌های فرآوری‌شده را بگیرد.

خواص کفیر برای کاهش کلسترول و سلامت قلب چقدر قابل اتکاست؟

برخی پژوهش‌ها درباره لبنیات تخمیری نشان داده‌اند که مصرف آن‌ها ممکن است با تغییرات مطلوب در بعضی شاخص‌های قلبی‌عروقی همراه باشد. با وجود این، نتیجه همه مطالعات یکسان نیست و نمی‌توان گفت هر نوع کفیر، در هر فردی، حتماً کلسترول را پایین می‌آورد.

کفیر از تخمیر شیر به‌دست می‌آید و ترکیبی از باکتری‌ها و مخمرهای زنده در آن وجود دارد. این ترکیب به نوع دانه کفیر، روش تولید و نگهداری محصول وابسته است؛ بنابراین نتیجه یک مطالعه روی یک محصول یا سویه خاص را نمی‌توان بدون بررسی به همه محصولات موجود در بازار تعمیم داد.

اثر احتمالی کفیر ممکن است از چند مسیر شکل بگیرد: جایگزین شدن با خوراکی‌های نامناسب، کمک به دریافت پروتئین و کلسیم، و فعالیت ترکیبات حاصل از تخمیر در دستگاه گوارش. اما این احتمالات به معنای اثبات اثر دارویی کفیر نیستند.

کفیر چگونه می‌تواند به رژیم غذایی قلب‌دوست کمک کند؟

مهم‌ترین فایده عملی کفیر زمانی دیده می‌شود که در جای درست رژیم غذایی قرار بگیرد. برای مثال، یک لیوان کفیر ساده می‌تواند جای نوشابه، شیرکاکائوی شیرین، بستنی یا میان‌وعده‌ای با چربی اشباع بالا را بگیرد. در این حالت، سود اصلی فقط از خود کفیر نمی‌آید؛ بلکه از کاهش مصرف قند افزوده و چربی‌های نامطلوب هم ناشی می‌شود.

کفیر همچنین می‌تواند در کنار جو دوسر، میوه کامل، مغزهای بدون نمک یا دانه‌های خوراکی مصرف شود. این ترکیب، فیبر بیشتری فراهم می‌کند؛ فیبری که به‌ویژه از حبوبات، جو، سبزی‌ها و میوه‌ها دریافت می‌شود و برای برنامه غذایی کنترل کلسترول اهمیت بیشتری از یک خوراکی منفرد دارد.

  • کفیر ساده را به‌جای انواع طعم‌دار و شیرین انتخاب کنید.
  • برای کاهش LDL، مصرف کره، خامه، گوشت‌های پرچرب و روغن‌های جامد را هم بررسی کنید.
  • کفیر را کنار منابع فیبر مانند جو دوسر یا میوه کامل قرار دهید.
  • اگر فشار خون بالا دارید، برچسب سدیم محصولات آماده را بخوانید.

برای کلسترول بالا کدام نوع کفیر مناسب‌تر است؟

روی بسته‌بندی به سه نکته توجه کنید: میزان چربی، قند افزوده و اندازه هر وعده. کفیر کم‌چرب یا معمولیِ ساده، بدون شکر افزوده و با فهرست ترکیبات کوتاه، معمولاً انتخاب مناسب‌تری برای سلامت قلب است. محصولی که با شکر، شربت، خامه یا طعم‌دهنده‌های شیرین عرضه می‌شود ممکن است بخشی از مزیت غذایی کفیر را با افزایش کالری و قند جبران کند.

کفیر پرچرب الزاماً ممنوع نیست، اما چربی اشباع آن باید در مجموع برنامه غذایی محاسبه شود. اگر فردی در طول روز از پنیر پرچرب، کره، فست‌فود و گوشت‌های چرب هم استفاده می‌کند، افزودن کفیر پرچرب می‌تواند دریافت چربی اشباع را بیشتر کند؛ عاملی که برای افراد دارای LDL بالا اهمیت دارد.

کفیر خانگی یا آماده؟

کفیر خانگی ممکن است ترکیب میکروبی متفاوتی داشته باشد و اگر با شیر خام، ظروف آلوده یا نگهداری نامناسب تهیه شود، خطر آلودگی غذایی ایجاد کند. برای کودکان، سالمندان، زنان باردار و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، محصول پاستوریزه و معتبر انتخاب محتاطانه‌تری است.

کفیر چه اثری بر LDL، HDL و تری‌گلیسرید دارد؟

وقتی درباره «کاهش کلسترول» صحبت می‌شود، باید میان شاخص‌های مختلف تفاوت گذاشت. LDL یکی از مهم‌ترین شاخص‌های مرتبط با خطر بیماری قلبی است، اما HDL و تری‌گلیسرید نیز در ارزیابی وضعیت چربی خون بررسی می‌شوند. بالا رفتن HDL به‌تنهایی به معنای بی‌خطر شدن سایر عوامل نیست و یک ماده غذایی نمی‌تواند همه این شاخص‌ها را هم‌زمان و به شکل قابل پیش‌بینی تغییر دهد.

در مطالعات مربوط به کفیر، نتایج درباره تغییر LDL، کلسترول کل و تری‌گلیسرید قطعی نیست. تفاوت مدت مطالعه، مقدار مصرف، نوع کفیر، وضعیت سلامت شرکت‌کنندگان و رژیم غذایی آن‌ها باعث می‌شود نتوان برای همه افراد یک نتیجه واحد یا یک مقدار دقیق کاهش کلسترول اعلام کرد.

چطور کفیر را بدون آسیب به برنامه غذایی مصرف کنیم؟

  1. با نصف لیوان کفیر ساده شروع کنید تا تحمل گوارشی بدن مشخص شود.
  2. اگر نفخ، دل‌پیچه یا اسهال ایجاد نشد، آن را به‌تدریج در یک وعده غذایی یا میان‌وعده قرار دهید.
  3. برای شیرین کردن، از میوه کامل، دارچین یا مقدار کمی مغز بدون نمک استفاده کنید؛ شکر و عسل را به‌عنوان گزینه‌های روزمره اضافه نکنید.
  4. برچسب تغذیه‌ای را بخوانید و مقدار چربی اشباع، قند و سدیم را با نیازهای خود مقایسه کنید.

افرادی که به لاکتوز حساس‌اند ممکن است کفیر را بهتر از شیر معمولی تحمل کنند، اما این موضوع برای همه یکسان نیست. در صورت حساسیت به پروتئین شیر، آلرژی، بیماری‌های گوارشی یا علائم مداوم پس از مصرف، بهتر است کفیر را کنار بگذارید و با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.

آیا کفیر جای داروی کلسترول را می‌گیرد؟

خیر. اگر پزشک برای شما استاتین یا داروی دیگری تجویز کرده است، کفیر نباید جایگزین آن شود و تغییر مقدار دارو بدون نظر پزشک ایمن نیست. کنترل کلسترول معمولاً به مجموعه‌ای از عوامل مانند الگوی غذایی، وزن، تحرک، خواب، سابقه خانوادگی و در برخی افراد دارو نیاز دارد.

برای ارزیابی اثر تغییرات غذایی، به جای حدس زدن بر اساس احساس روزانه، آزمایش چربی خون را در زمان توصیه‌شده پزشک انجام دهید. این موضوع به‌ویژه زمانی مهم است که سابقه بیماری قلبی، دیابت، فشار خون بالا یا کلسترول خانوادگی دارید.

جمع‌بندی: خواص کفیر برای کاهش کلسترول و سلامت قلب را باید در چارچوب یک رژیم متعادل سنجید. کفیر ساده و کم‌چرب می‌تواند جایگزین مناسبی برای خوراکی‌های شیرین و پرچرب باشد، اما شواهد کاهش مستقیم کلسترول هنوز قطعی نیست و این نوشیدنی جای درمان پزشکی را نمی‌گیرد.