پستانک نوزاد میتواند در لحظههای بیقراری، پیش از خواب یا هنگام سفر به آرامشدن کودک کمک کند؛ بااینحال برای همه نوزادان ضروری نیست و جای شیر خوردن، بغلکردن یا پاسخ به نیاز واقعی کودک را نمیگیرد. انتخاب مدل نامناسب یا استفاده طولانیمدت هم ممکن است دردسرهایی مانند اختلال در شیردهی، عفونت گوش و تغییرات دندانی ایجاد کند.
بهترین انتخاب معمولاً پستانکی یکتکه، متناسب با سن نوزاد، از جنس سیلیکون و دارای منافذ تهویه روی محافظ است. زمان شروع، شیوه تمیزکردن و کنارگذاشتن پستانک به اندازه خود مدل اهمیت دارد؛ بهویژه اگر نوزاد نارس است، مشکل مکیدن دارد یا عفونتهای مکرر گوش تجربه میکند، تصمیم را با پزشک کودک هماهنگ کنید.
مزایای پستانک نوزاد چیست؟
مکیدن برای بسیاری از نوزادان آرامکننده است و پستانک میتواند بدون اضافهکردن شیر یا تغذیه، این نیاز مکیدن را پاسخ دهد. به همین دلیل بعضی والدین از آن برای آرامکردن کودک در زمان خواب یا موقعیتهای کوتاه و پراسترس استفاده میکنند.
برخی شواهد نیز نشان میدهد استفاده از پستانک هنگام خواب روزانه و شبانه با کاهش خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد همراه است؛ اما این موضوع به معنای تضمین ایمنی یا جایگزینشدن پستانک با اصول خواب ایمن نیست. نوزاد باید به پشت، روی سطحی سفت و بدون بالش، پتو و اسباببازی اضافه بخوابد.
- پستانک میتواند در زمان واکسن، معاینه یا سفر کوتاه به آرامشدن نوزاد کمک کند.
- برای برخی نوزادان، مکیدن پستانک شروع خواب را آسانتر میکند.
- در نوزادانی که نیاز به مکیدن دارند اما گرسنه نیستند، ممکن است از شیرخوردن بیدلیل یا تغذیه بیشازحد جلوگیری کند.
معایب و عوارض احتمالی پستانک
مهمترین نگرانی در روزهای نخست، پوشاندهشدن نشانههای گرسنگی یا دشوارشدن تثبیت شیردهی است. در بعضی نوزادان، تفاوت روش مکیدن پستانک و سینه باعث میشود گرفتن سینه یا هماهنگی مکیدن و بلع سختتر شود؛ بنابراین اگر شیردهی هنوز منظم نشده است، استفاده از پستانک را محدود کنید.
مصرف مداوم، بهخصوص در سالهای بعدی، میتواند با افزایش احتمال عفونت گوش میانی و تغییر در راستای دندانها یا فرم فک همراه باشد. این خطر با سن و مدت استفاده بیشتر میشود و به همین دلیل بهتر است کاهش مصرف از حدود ششماهگی بهتدریج شروع شود و استفاده روزانه تا سالهای بعد ادامه پیدا نکند.
پستانک آلوده، ترکخورده یا متصل به بند بلند نیز خطر عفونت یا خفگی دارد. هرگز پستانک را به عسل، شکر یا ماده شیرین آغشته نکنید؛ این کار هم خطر پوسیدگی دندان را بالا میبرد و هم برای نوزاد زیر یک سال، عسل از نظر بوتولیسم ایمن نیست.
چطور مدل مناسب پستانک نوزاد را انتخاب کنیم؟
جنس و ساختار بدنه
سیلیکون معمولاً شستوشوی آسانی دارد، بو و مزه را کمتر جذب میکند و شکل خود را بهتر حفظ میکند. لاتکس نرمتر است، اما ممکن است زودتر فرسوده شود و در بعضی کودکان حساسیت ایجاد کند. برای نوزاد مشکوک به حساسیت، انتخاب جنس مناسب را با پزشک در میان بگذارید.
مدل یکتکه ایمنی بیشتری دارد، چون بخشهای جداشدنی کمتری برای شکستن یا بلعیدهشدن ایجاد میکند. پستانک باید محافظی پهن داشته باشد که نتواند کامل وارد دهان شود و منافذی روی آن وجود داشته باشد تا در صورت چسبیدن به پوست، امکان عبور هوا حفظ شود.
اندازه و شکل سری
سن درجشده روی بستهبندی را جدی بگیرید؛ سری پستانک نوزاد، پستانک بالای شش ماه و مدلهای کودک بزرگتر از نظر اندازه و مقاومت یکسان نیستند. سری بیشازحد بزرگ میتواند مکیدن و تنفس را دشوار کند و مدل کوچکتر از نیاز کودک نیز ممکن است سریعتر فرسوده شود.
عنوانهایی مانند ارتودنسی یا فکدوست بهتنهایی ثابت نمیکنند که یک مدل از تغییرات دندانی جلوگیری میکند. شکل سری مهم است، اما مدت استفاده و عادت مکیدن معمولاً نقش تعیینکنندهتری دارند.
نکات خرید در بازار ایران
- بستهبندی سالم، نام تولیدکننده، گروه سنی و دستور شستوشو را بررسی کنید.
- از خرید پستانک بدون مشخصات، دارای بوی تند یا بستهبندی آسیبدیده صرفنظر کنید.
- چند مدل را همزمان در دهان نوزاد امتحان نکنید؛ یک مدل متناسب با سن را چند روز و با نظارت آزمایش کنید.
- پستانک دوقلو یا یدکی داشته باشید، اما همه آنها را بهطور همزمان در دسترس کودک نگذارید.
روش درست استفاده و تمیزکردن پستانک
پستانک نو را پیش از نخستین استفاده طبق دستور سازنده بشویید و در صورت توصیه، با آب جوش یا دستگاه استریلکننده ضدعفونی کنید. برای نوزادان کمسن، روشهای استریلکردن اهمیت بیشتری دارد؛ بعد از آن نیز شستوشوی دقیق با آب و شوینده مناسب و خشککردن کامل، از ماندن رطوبت و آلودگی جلوگیری میکند.
اگر پستانک روی زمین افتاد، آن را با دهان خود تمیز نکنید؛ بزاق بزرگسال میتواند میکروب منتقل کند. پستانک را در آب تمیز بشویید و در صورت آلودگی جدی یا ناتوانی در شستوشوی مناسب، از پستانک یدکی استفاده کنید.
بند، زنجیر یا گیره را هنگام خواب به لباس یا گردن نوزاد وصل نکنید. همچنین پستانک را به روبان، نخ یا وسیلهای که دور بدن یا تخت کودک میپیچد متصل نکنید؛ خطر گیرکردن و خفگی از فایده دسترسی آسان بیشتر است.
چه زمانی باید پستانک را کنار گذاشت؟
کاهش مصرف را بهتر است پیش از شکلگیری عادت شدید آغاز کنید: ابتدا پستانک را فقط برای خواب نگه دارید و در زمان بیداری بهتدریج حذف کنید. هنگام بیقراری، پیش از دادن پستانک بررسی کنید که کودک گرسنه، خسته، گرم یا سرد، خیس یا نیازمند تماس و آرامش نباشد.
پستانک را با زور از کودک نگیرید و برای جداشدن آن جایزه غذایی یا ماده شیرین پیشنهاد نکنید. اگر کودک پس از حدود دو سالگی هنوز بیشتر ساعات روز یا تمام شب به پستانک وابسته است، یا تغییراتی در دندانها و گفتار دیده میشود، مشورت با پزشک کودک یا دندانپزشک کودکان کمککننده است.
جمعبندی انتخاب پستانک نوزاد
پستانک نوزاد یک وسیله کمکی است، نه وسیلهای ضروری برای هر کودک. مدل یکتکه سیلیکونی و متناسب با سن، با محافظ دارای منافذ تهویه، انتخاب عملیتری است؛ اما شیوه استفاده از شکل ظاهری مهمتر است. آن را تمیز نگه دارید، به ماده شیرین آغشته نکنید، هنگام خواب به بند وصل نکنید و با جاافتادن شیردهی یا افزایش سن، مصرف را محدود و سپس بهتدریج قطع کنید.
