قنداق نوزاد اگر با پارچه مناسب و به روش درست انجام شود، میتواند حرکت دستها را هنگام خواب کمتر کند و به آرامشدن بعضی نوزادان کمک کند. با این حال، قنداقکردن فقط زمانی ایمن است که نوزاد همیشه به پشت، روی تشک صاف و سفت و بدون بالش و وسایل نرم بخوابد.
مهمترین نکته این است که قنداق نباید سفت، سنگین یا گرمکننده بیش از حد باشد. به محض اینکه نوزاد برای غلتزدن تلاش کرد، باید قنداق بسته را متوقف کرد؛ چون محدودبودن دستها هنگام چرخیدن، خطر گیر افتادن و اختلال تنفس را بیشتر میکند.
قنداق نوزاد را با چه وسایلی آماده کنیم؟
برای قنداقکردن به وسایل زیادی نیاز نیست. انتخاب پارچه و محل خواب، از تعداد لوازم مهمتر است.
- پارچه قنداق یا پتوی نخی سبک: پارچه باید قابل تنفس، نرم، بدون نخهای آزاد و متناسب با اندازه نوزاد باشد. پارچههای خیلی ضخیم، پشمی یا سنگین برای قنداق مناسب نیستند.
- لباس نخی مناسب دمای اتاق: زیر قنداق معمولاً یک لایه لباس سبک کافی است. نوزاد را مانند بزرگسالان همدما لباس بپوشانید، نه با چند لایه اضافه.
- سطح خواب صاف و سفت: قنداق باید فقط روی تشک استاندارد گهواره یا تخت نوزاد استفاده شود، نه روی مبل، تخت بزرگسال، بالش یا سطوح شیبدار.
- قنداق آماده یا کیسهخواب نوزاد: اگر مدل آماده انتخاب میکنید، اندازه آن باید دقیق باشد و وزندار نباشد. مدلهایی که دستها را آزاد میگذارند برای مرحله پس از توقف قنداق بسته کاربرد دارند.
پیش از هر بار استفاده، پارچه را از نظر پارگی، دکمه، بند و قطعه جداشدنی بررسی کنید. قنداقی که در اثر شستوشو شل شده یا بهراحتی باز میشود، هنگام خواب انتخاب مطمئنی نیست.
روش ایمن قنداق نوزاد مرحلهبهمرحله
قنداق باید بدن را آرام دربر بگیرد، اما به قفسه سینه و لگن فشار وارد نکند. برای بستن قنداق نوزاد این ترتیب را دنبال کنید:
- پارچه را روی سطحی صاف به شکل لوزی پهن کنید و گوشه بالایی را کمی به سمت پایین برگردانید.
- نوزاد را به پشت و در مرکز پارچه بخوابانید؛ سر و گردن باید بیرون از پارچه بماند.
- یک سمت پارچه را از روی شانه و سینه عبور دهید و زیر بدن در سمت مخالف قرار دهید. این بخش باید صاف و نسبتاً آزاد باشد.
- گوشه پایینی را به سمت بالا بیاورید، اما پاها را نکشید و به هم نچسبانید. برای خمشدن و حرکتکردن پاها فضای کافی باقی بگذارید.
- سمت دیگر پارچه را دور بدن بپیچید و آن را در پشت یا کنار قنداق ثابت کنید؛ پارچه نباید روی گردن یا صورت قرار بگیرد.
- در پایان، یک دست خود را بین پارچه و سینه نوزاد قرار دهید. اگر قنداق به قفسه سینه فشار میآورد یا تنفس را محدود میکند، آن را بازتر ببندید.
قنداق نباید آنقدر شل باشد که روی صورت نوزاد بالا بیاید. اگر پارچه مدام باز میشود، بهجای گرهزدن چندلایه یا استفاده از سنجاق، از قنداق آمادهای استفاده کنید که مخصوص نوزاد و بدون قطعات خطرناک باشد.
پاهای نوزاد در قنداق باید چه حالتی داشته باشند؟
پاها نباید صاف و محکم کنار هم کشیده شوند. زانوها بهتر است کمی خم باشند و پاها بتوانند آزادانه به سمت بیرون و بالا حرکت کنند؛ حالتی شبیه بازشدن طبیعی پاها در ناحیه لگن.
این فضای اضافه فقط برای راحتی نیست. محدودکردن لگن و بستن پاها به شکل فشرده میتواند برای رشد طبیعی مفصل ران مشکلساز باشد. اگر نوزاد با پاهای بسته بیقرار است، قنداق را از پایین آزادتر کنید یا با پزشک و مراقب سلامت کودک درباره روش مناسب مشورت کنید.
قوانین خواب ایمن هنگام قنداقکردن
قنداق بهتنهایی خواب را ایمن نمیکند. هر بار که نوزاد را برای خواب میگذارید، این شرایط را رعایت کنید:
- نوزاد را همیشه به پشت بخوابانید؛ چه برای خواب شب و چه چرت روزانه.
- در تخت نوزاد بالش، لحاف، عروسک، ضربهگیر و پارچه آزاد قرار ندهید.
- سر نوزاد را با کلاه، پارچه یا گوشه قنداق نپوشانید.
- قنداق را روی سطح شیبدار، مبل یا تخت بزرگسال استفاده نکنید.
- از قنداقهای وزندار یا محصولاتی که فشار زیادی به بدن وارد میکنند استفاده نکنید.
- پس از بستن قنداق، گرمای بدن، تعریق و وضعیت تنفس نوزاد را بررسی کنید.
اگر نوزاد هنگام خواب قنداقشده روی شکم برگشت، او را به پشت برگردانید و از آن به بعد قنداق بسته را کنار بگذارید. نوزاد را برای خواب روی شکم قرار ندهید، حتی اگر در این حالت آرامتر به نظر برسد.
چه زمانی قنداق نوزاد را کنار بگذاریم؟
نشانه اصلی، تلاش برای غلتزدن است؛ مانند چرخاندن مداوم بدن به پهلو، بلندکردن شانهها یا فشار آوردن با پاها برای چرخیدن. منتظر نمانید تا نوزاد کاملاً غلت بزند. با مشاهده این تلاشها، قنداقی را که دستها را بسته نگه میدارد متوقف کنید.
بسیاری از نوزادان در حدود دوماهگی به این مرحله نزدیک میشوند، اما سن دقیق برای همه یکسان نیست. پس از آن، کیسهخواب نوزاد با اندازه مناسب و دستهای آزاد میتواند جایگزین قنداق شود؛ البته همچنان باید نوزاد به پشت و در تخت خالی بخوابد.
جمعبندی: قنداق نوزاد به یک پارچه نخی سبک، اندازه مناسب و اجرای دقیق نیاز دارد. قنداق را آزاد در ناحیه لگن ببندید، صورت و گردن را باز بگذارید، نوزاد را به پشت بخوابانید و با اولین نشانههای تلاش برای غلتزدن، قنداق بسته را متوقف کنید.
