تغذیه مناسب کودک پیش از شروع مدرسه قرار نیست به برنامهای سخت و پر از خوراکیهای گران تبدیل شود. هدف اصلی این است که کودک پیش از ورود به مدرسه، به خوردن صبحانه، نوشیدن آب و داشتن یک میانوعدهٔ قابلحمل عادت کند؛ عادتهایی که اجرای آنها در روزهای شلوغ مدرسه آسانتر باشد.
چند روز تا دو هفته پیش از باز شدن مدرسه، ساعت خواب و بیداری و زمان وعدههای غذایی را به برنامهٔ مدرسه نزدیک کنید. در این فاصله، خوراکیهای جدید را امتحان نکنید و از غذاهایی استفاده کنید که کودک قبلاً آنها را پذیرفته و با آنها مشکلی نداشته است.
تغذیه مناسب کودک پیش از شروع مدرسه از صبحانه شروع میشود
صبحانه باید انرژی اولیهٔ کودک را فراهم کند، اما لازم نیست مفصل باشد. ترکیبی از یک مادهٔ سیرکننده، یک منبع پروتئین و در صورت امکان میوه یا سبزی، انتخاب متعادلتری از خوراکیهای شیرین و نوشیدنیهای قندی است.
- نان و پنیر همراه گردو یا خیار و گوجه
- تخممرغ با نان و مقدار کمی میوه
- ماست ساده با موز و کمی جو دوسر، در صورتی که کودک به این مواد عادت داشته باشد
- عدسی یا حلیم خانگی کمنمک در مقدار متناسب با اشتهای کودک
اگر کودک بلافاصله پس از بیدار شدن غذا نمیخورد، صبحانه را به دو بخش کوچک تقسیم کنید؛ مثلاً بخشی در خانه و لقمهای سادهتر پیش از خروج. اصرار، تهدید یا مقایسه با خواهر و برادر معمولاً پذیرش غذا را بهتر نمیکند.
یک بشقاب ساده و متنوع برای کودک مدرسهای
در وعدههای اصلی، به جای تمرکز بر یک مادهٔ غذایی خاص، چند گروه غذایی را کنار هم قرار دهید. نان، برنج یا سیبزمینی میتواند بخش سیرکنندهٔ وعده باشد و در کنار آن حبوبات، تخممرغ، مرغ، گوشت، ماهی یا لبنیات قرار بگیرد. سبزیها و میوهها نیز به تنوع غذایی کمک میکنند.
برای کودک کماشتها، ابتدا مقدار کمی در بشقاب بکشید و اجازه دهید در صورت تمایل دوباره بردارد. بشقاب بسیار پر ممکن است از همان ابتدا کودک را دلزده کند. مقدار مناسب به سن، فعالیت، رشد و اشتهای او بستگی دارد و همهٔ کودکان به اندازهٔ یکسان غذا نمیخورند.
به منابع آهن و پروتئین بیتوجه نباشید
تخممرغ، گوشت، مرغ، ماهی، عدس و لوبیا میتوانند بخشی از برنامهٔ غذایی کودک باشند. همراه کردن غذاهای گیاهیِ حاوی آهن، مانند عدس و لوبیا، با سبزیها یا میوههای تازه میتواند ترکیب متنوعتری ایجاد کند. اگر کودک رنگپریده است، خستگی غیرمعمول دارد، رشدش نگرانی ایجاد کرده یا رژیم غذایی محدودی دارد، بررسی پزشکی را جایگزین حدس و مصرف خودسرانهٔ مکمل کنید.
میانوعدهٔ مدرسه باید ساده، آشنا و قابل خوردن باشد
میانوعده قرار نیست یک وعدهٔ کامل یا بستهای از تنقلات باشد. خوراکی را در اندازهای بفرستید که کودک واقعاً بتواند در زمان زنگ تفریح بخورد و بستهبندی آن برایش دشوار نباشد.
- میوهٔ شسته و آمادهٔ خوردن، مانند سیب، موز یا نارنگی
- لقمهٔ کوچک نان و پنیر، تخممرغ یا کوکو
- ذرت یا نخودچی و کشمش در مقدار کم
- مغزهای بدون نمک، فقط در صورت نداشتن حساسیت و مطابق مقررات مدرسه
- ماست یا شیر پاستوریزه، اگر امکان نگهداری مناسب و مصرف بهموقع وجود داشته باشد
مغزها، انگور کامل، تکههای بزرگ هویج و خوراکیهای سفت برای بعضی کودکان خطر خفگی دارند؛ آنها را متناسب با سن کودک آماده کنید. همچنین اگر کودک به مادهای حساسیت دارد، مدرسه و مسئول بوفه باید از آن باخبر باشند و خوراکی جایگزین از پیش مشخص شود.
آب را جایگزین نوشیدنیهای شیرین کنید
کودک بهتر است از خانه بطری آب همراه داشته باشد و نوشیدن آب را به تشنگی شدید موکول نکند. آبمیوههای صنعتی، نوشابه و نوشیدنیهای شیرین ممکن است اشتهای کودک برای وعدهٔ اصلی را کم کنند و گزینهٔ مناسبی برای مصرف روزانه نیستند.
بطری آب را هر روز بشویید و در صورت امکان، نام کودک را روی آن بنویسید. شیر و دوغ کمنمک میتوانند در برنامهٔ غذایی قرار بگیرند، اما آب ساده معمولاً بهترین نوشیدنی برای رفع تشنگی در مدرسه است.
چه چیزهایی را پیش از باز شدن مدرسه تغییر ندهیم؟
شروع مدرسه زمان مناسبی برای رژیم غذایی سخت، حذف ناگهانی گروههای غذایی یا امتحان کردن مکملهای جدید نیست. غذاهای تازه را اگر لازم است وارد برنامه کنید، چند روز زودتر و در خانه امتحان کنید تا در صورت بروز ناراحتی گوارشی یا واکنش حساسیتی، علت روشنتر باشد.
غذاهای خانگی را در ظرف تمیز و مناسب بگذارید و خوراکیهای فسادپذیر را بدون امکان خنک ماندن، ساعتها در کیف کودک رها نکنید. به کودک یاد بدهید پیش از خوردن میانوعده دستهایش را تمیز کند و غذای خود را با دیگران تعویض نکند؛ بهویژه وقتی سابقهٔ حساسیت غذایی وجود دارد.
چطور عادت غذایی مدرسه را بدون تنش تمرین کنیم؟
- زمان بیدار شدن را بهتدریج به ساعت مدرسه نزدیک کنید.
- صبحانه را در زمانی مشخص و بدون صفحهنمایش سرو کنید.
- باز کردن بستهٔ میانوعده و نوشیدن از بطری را در خانه تمرین کنید.
- از کودک بپرسید کدام لقمه یا میوه را راحتتر میخورد و همان گزینه را چند بار امتحان کنید.
- غذا نخوردن در یک وعده را با خوراکیهای شیرین جبران نکنید؛ وعدهٔ بعدی را در زمان معمول ارائه دهید.
این توصیهها جایگزین نظر پزشک یا متخصص تغذیه نیستند. اگر کودک بیماری زمینهای، حساسیت غذایی، مشکل رشد، اختلال بلع یا رژیم درمانی دارد، برنامهٔ غذایی مدرسه باید با نظر متخصص تنظیم شود.
جمعبندی: تغذیه مناسب کودک پیش از شروع مدرسه یعنی صبحانهای آشنا و متعادل، میانوعدهای ساده، آب کافی و برنامهای که بدون اجبار قابل اجرا باشد. چند روز تمرین در خانه و هماهنگی با مدرسه، از تغییرات ناگهانی و نگرانیهای روزهای اول کم میکند.
