آموزش درست مداد دست گرفتن به کودک قرار نیست با باز کردن اجباری انگشتها یا تذکر پشت سر هم انجام شود. هدف این است که کودک مداد را با کنترل کافی، فشار متعادل و بدون درد بگیرد تا بتواند نقاشی و نوشتن را راحتتر ادامه دهد.
الگوی رایج و کارآمد، قرار گرفتن مداد میان شست و انگشت اشاره و تکیه دادن آن روی انگشت میانی است؛ اما شکل گرفتن مداد در همه کودکان دقیقاً یکسان نیست. اگر کودک با روشی متفاوت، بدون خستگی و درد، خطهای قابل کنترل میکشد، اصلاح مداوم ممکن است بیشتر از آنکه کمککننده باشد، او را مضطرب کند.
آموزش درست مداد دست گرفتن به کودک چگونه است؟
کودک را روی صندلیای بنشانید که پاهایش روی زمین یا یک زیرپایی ثابت قرار بگیرد. کاغذ کمی مایل و در سمت دستی باشد که با آن مینویسد؛ دست دیگر هم باید کاغذ را نگه دارد. این وضعیت باعث میشود کودک برای دیدن نوشته، مچ یا کل بدنش را بیش از اندازه نچرخاند.
سپس مداد را با نوک رو به پایین و کمی مایل به سمت شانه قرار دهید. مداد بهتر است روی بخش نرم بین شست و انگشت اشاره تکیه کند و حدود دو تا سه سانتیمتر بالاتر از نوک آن، میان شست و اشاره گرفته شود. انگشت میانی زیر مداد نقش تکیهگاه را دارد و انگشت حلقه و کوچک، بدون فشار، به سمت کف دست جمع میشوند.
نکته مهم: کودک نباید مداد را آنقدر نزدیک نوک بگیرد که انگشتها دید او را بپوشانند. فاصله کمی از نوک، هم میدان دید را بهتر میکند و هم به حرکت روانتر انگشتها کمک میرساند.
مراحل ساده برای تمرین گرفتن مداد
مداد را روی انگشت میانی بگذارید و شست و اشاره را به شکل یک گیره آرام روی آن قرار دهید.
از کودک بخواهید انگشت حلقه و کوچک را جمع کند؛ لازم نیست آنها را محکم به کف دست فشار دهد.
به جای نوشتن طولانی، از او بخواهید نقطه، خط کوتاه، دایره و مسیرهای ساده بکشد.
بعد از چند دقیقه تمرین، به دست او استراحت بدهید و از او درباره خستگی یا درد سؤال کنید.
در شروع، میتوانید از مدادهای کوتاه، مدادشمعیهای ضخیم یا ابزارهای سهگوش استفاده کنید. کوتاه بودن مداد کمک میکند کودک آن را در کف دست پنهان نکند و ابزار ضخیمتر، گرفتن آن را برای انگشتهای کوچک آسانتر میکند. استفاده از این ابزارها باید نقش کمکی داشته باشد، نه اینکه جای تمرین طبیعی را برای همیشه بگیرد.
بازیهایی که انگشتهای کودک را برای مداد آماده میکنند
پیش از تمرین نوشتن، چند فعالیت کوتاه برای تقویت هماهنگی انگشتها انجام دهید. این بازیها معمولاً برای کودک جذابتر از تکرار دستور «مداد را درست بگیر» هستند.
برداشتن مهرههای درشت، حبوبات بزرگ یا قطعههای کوچک اسباببازی با شست و اشاره
فشار دادن خمیر بازی و ساختن گلولهها یا مارهای باریک
باز و بسته کردن گیره لباس و آویزان کردن کاغذها
پاره کردن کاغذ و چسباندن تکهها برای ساختن یک شکل
بازی با قطرهچکان، پنس مخصوص کودک یا انبرهای اسباببازی
رنگآمیزی بخشهای کوچک با مدادشمعی یا پاستل
برای این فعالیتها پنج تا ده دقیقه کافی است. اگر کودک بیحوصله شد، تمرین را متوقف کنید؛ هدف، ساختن تجربهای خوشایند و تکرارپذیر است، نه کامل کردن تعداد مشخصی از تمرینها.
اشتباههایی که گرفتن مداد را سختتر میکنند
اصلاح مداوم دست کودک
تذکرهایی مانند «انگشتت را جابهجا کن» در هر چند ثانیه، توجه کودک را از خود فعالیت میگیرد. بهتر است یک بار وضعیت دست را نشان دهید، سپس با اجازه او انگشتها را آرام جابهجا کنید و بگذارید چند خط کوتاه بکشد.
فشار دادن انگشتها و مداد
مداد نباید با نیروی زیاد بین انگشتها قفل شود. فشار زیاد میتواند حرکت نوشتن را خشک و خستهکننده کند و باعث شود کودک از نقاشی یا نوشتن فاصله بگیرد. به جای دستور «محکم بگیر»، از عبارتهایی مثل «آرام نگهش دار» استفاده کنید.
طولانی کردن تمرین
کودکی که هنوز مهارت حرکتی ظریفش در حال رشد است، با تمرین طولانی لزوماً سریعتر پیشرفت نمیکند. چند نوبت کوتاه در طول هفته معمولاً از یک جلسه طولانی و خستهکننده نتیجه بهتری دارد.
از کجا بفهمیم گرفتن مداد برای کودک مناسب است؟
به جای تمرکز وسواسگونه بر شکل انگشتها، چند نشانه را در کنار هم بررسی کنید: کودک باید بتواند مداد را با کنترل حرکت دهد، فشار آن روی کاغذ خیلی زیاد نباشد، برای نوشتن یا نقاشی درد نداشته باشد و پس از مدت کوتاه دچار خستگی شدید نشود.
کج شدن جزئی مداد یا متفاوت بودن زاویه دست بهتنهایی مشکل محسوب نمیشود. اگر درد مچ یا انگشت، بیمیلی شدید به فعالیتهای دستی، گرفتگی مداوم دست یا دشواری قابل توجه در کنترل مداد دیده میشود، بهتر است موضوع با مربی و در صورت نیاز کاردرمانگر کودک مطرح شود.
جمعبندی آموزش درست مداد دست گرفتن به کودک
آموزش درست مداد دست گرفتن به کودک با وضعیت مناسب نشستن، مداد کمی دورتر از نوک، تکیهگاه انگشت میانی و تمرینهای کوتاه و بازیمحور پیش میرود. شکل سهانگشتی الگوی رایجی است، اما راحتی، کنترل و نداشتن درد از شبیه شدن کامل دست کودک به یک الگوی ثابت مهمتر است. با فرصت دادن و پرهیز از فشار، کودک مهارت لازم برای نوشتن را تدریجی و با اعتمادبهنفس بیشتری به دست میآورد.
