قسطبندی مهریه بعد از طلاق بهصورت خودکار و با فرمولی ثابت انجام نمیشود. اگر مهریه در سند ازدواج یا رأی دادگاه بر عهده زوج باشد و او توان پرداخت یکجای آن را نداشته باشد، میتواند با ارائه دادخواست اعسار، تقسیط بدهی را از دادگاه بخواهد.
طلاق، بهتنهایی مهریه را از بین نمیبرد. نتیجه پرونده به عواملی مانند متن توافق طلاق، میزان مهریه، دارایی و درآمد زوج، پرداختهای قبلی و مدارکی بستگی دارد که هر دو طرف به دادگاه ارائه میکنند.
قسطبندی مهریه بعد از طلاق چگونه انجام میشود؟
پس از مطالبه مهریه و صدور اجراییه یا رأی قابل اجرا، اگر زوج ادعا کند امکان پرداخت کامل بدهی را ندارد، باید دادخواست اعسار از پرداخت مهریه و تقاضای تقسیط را مطرح کند. دادگاه در این مرحله فقط به ادعای شفاهی اکتفا نمیکند و وضعیت مالی واقعی او را بررسی میکند.
دادگاه ممکن است برای روشن شدن وضعیت مالی، اسناد شغلی، حسابهای بانکی، املاک، خودرو، هزینههای زندگی و سابقه نقلوانتقال داراییها را بررسی کند. زن نیز میتواند اموالی را که به نام زوج است یا احتمال پنهانکردن آنها وجود دارد، به دادگاه معرفی کند.
دادگاه برای تعیین مبلغ قسط مهریه چه عواملی را میسنجد؟
مبلغ پیشقسط و تعداد یا فاصله اقساط، بر اساس شرایط همان پرونده تعیین میشود. درآمد بالا بهتنهایی به معنای توان پرداخت کامل نیست و نداشتن شغل رسمی هم بهتنهایی اعسار را ثابت نمیکند.
مهمترین عوامل معمولاً شامل این موارد است:
- حقوق، دستمزد، درآمد آزاد یا درآمد حاصل از کسبوکار؛
- املاک، خودرو، سپرده بانکی و سایر داراییهای قابل شناسایی؛
- تعداد افراد تحت تکفل و هزینههای ضروری زندگی؛
- میزان مهریه و ارزش مالی آن؛
- پرداختهایی که قبلاً بابت مهریه انجام شده است؛
- قرائن مربوط به انتقال یا مخفیکردن اموال.
بنابراین ممکن است برای دو زوج با مهریه یکسان، اقساط متفاوتی تعیین شود. دادگاه میتواند بخشی از بدهی را بهعنوان پیشقسط و باقیمانده را در فواصل ماهانه یا دورههای دیگر مشخص کند.
برای درخواست تقسیط مهریه چه مدارکی لازم است؟
زوج باید در دادخواست اعسار، وضعیت مالی و فهرست داراییهای خود را بهدقت اعلام کند. پنهانکردن مال یا ارائه اطلاعات نادرست میتواند روند پرونده را پیچیده کند و در صورت اثبات، پیامد قانونی داشته باشد.
مدارک دقیق ممکن است با توجه به شعبه و وضعیت پرونده متفاوت باشد، اما معمولاً این اسناد کاربرد دارند:
- تصویر سند ازدواج، طلاقنامه یا رأی مرتبط با مهریه؛
- اجراییه یا اخطاریه پرداخت، در صورت صدور؛
- مدارک درآمد و هزینههای ضروری؛
- اسناد مربوط به اجارهنشینی، درمان یا مخارج افراد تحت تکفل؛
- استشهادیه و اطلاعات شاهدان، در مواردی که دادگاه برای اثبات اعسار به آن نیاز داشته باشد؛
- اسناد پرداختهای قبلی مهریه.
شاهد اعسار باید از وضعیت واقعی زندگی و توان مالی زوج اطلاع داشته باشد؛ صرف آشنایی خانوادگی یا امضای فرم بدون اطلاع کافی، ارزش اثباتی مطمئنی ایجاد نمیکند.
آیا توافق زوجین درباره اقساط معتبر است؟
بله، زوجین میتوانند درباره مبلغ پیشقسط، زمان پرداخت و تعداد اقساط توافق کنند؛ اما بهتر است توافق در سند رسمی، صورتجلسه دادگاه یا نوشتهای روشن و قابل استناد ثبت شود. عبارتهای مبهم مانند «پرداخت در اولین فرصت» معمولاً از اختلاف بعدی جلوگیری نمیکند.
در توافق باید مشخص شود که پرداخت هر قسط در چه تاریخی انجام میشود، مبلغ دقیق هر قسط چقدر است، پرداخت به چه حساب یا روشی صورت میگیرد و آیا زن در برابر دریافت مبلغ، بخشی از مهریه را میبخشد یا فقط برای پرداخت آن مهلت میدهد.
اگر زن در جریان طلاق توافقی، تمام یا بخشی از مهریه را بذل یا ابراء کرده باشد، وضعیت همان بخش با تقسیط بدهی باقیمانده فرق دارد. برای همین، قبل از امضای هر توافقی باید متن آن با دقت خوانده شود و تفاوت میان «بخشیدن مهریه»، «دریافت مهریه» و «مهلت دادن برای پرداخت» روشن باشد.
اگر قسطهای مهریه پرداخت نشود چه اتفاقی میافتد؟
عدم پرداخت یک یا چند قسط میتواند باعث مراجعه زن به اجرای احکام و پیگیری وصول بدهی شود. پیامد دقیق آن به مفاد حکم، وضعیت پرونده و دلیل ناتوانی زوج بستگی دارد؛ بنابراین نمیتوان گفت با تأخیر هر قسط، نتیجهای یکسان و فوری برای همه پروندهها رخ میدهد.
اگر درآمد زوج کاهش یافته، شغل خود را از دست داده یا هزینه ضروری و پیشبینینشدهای به او تحمیل شده است، بهتر است موضوع را با مدارک به دادگاه اعلام کند و پیش از انباشته شدن اقساط برای تعدیل اقساط اقدام کند. پرداخت بخشی از مبلغ، نگهداری رسیدها و ثبت توافقهای جدید نیز برای جلوگیری از اختلاف اهمیت دارد.
تفاوت مهریه تا ۱۱۰ سکه با مازاد آن چیست؟
در مقررات مربوط به اجرای محکومیتهای مالی، ضمانت اجرای حبس درباره مهریه تا سقف ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن، شرایط متفاوتی با مازاد این مقدار دارد. درباره بیش از ۱۱۰ سکه، وصول مهریه همچنان ممکن است، اما اعمال ضمانت اجرای حبس به اثبات توانایی مالی زوج برای پرداخت مازاد وابسته است.
این موضوع به معنای از بین رفتن مهریه مازاد یا بیاعتباری آن نیست. تفاوت اصلی در شیوه اجرای ضمانت قانونی است و دادگاه همچنان میتواند با شناسایی مال یا درآمد، وصول بدهی را پیگیری کند.
جمعبندی: قسطبندی مهریه بعد از طلاق به رأی دادگاه یا توافق معتبر زوجین وابسته است و مبلغ آن برای همه افراد یکسان نیست. زوج برای اثبات ناتوانی باید دادخواست اعسار و مدارک مالی ارائه کند و زن نیز میتواند برای شناسایی اموال یا اعتراض به ادعای اعسار اقدام کند. چون جزئیات سند طلاق و رأی مهریه در نتیجه پرونده اثر مستقیم دارد، بررسی مدارک با وکیل یا مشاور حقوقی پیش از هر توافق مهم است.
