اعمال روز اول ماه رمضان در مفاتیح دو بخش اصلی دارد: دعای مخصوص این روز و نماز مستحبی دو رکعتی. دعای روز اول بر پذیرفتهشدن روزه و شبزندهداری، بیداری دل و طلب آمرزش تأکید میکند و نماز آن با خواندن مکرر سوره توحید و سوره قدر انجام میشود.
این نماز واجب نیست و جای نمازهای روزانه را نمیگیرد. اگر فرصت یا توان کافی ندارید، خواندن دعا با توجه به معنا نیز میتواند بخشی از برنامه عبادی روز اول ماه رمضان باشد.
دعای روز اول ماه رمضان در مفاتیح
متن دعای روز اول ماه رمضان چنین است:
اللّٰهُمَّ اجْعَلْ صِيَامِي فِيهِ صِيَامَ الصَّائِمِينَ، وَقِيَامِي فِيهِ قِيَامَ الْقَائِمِينَ، وَنَبِّهْنِي فِيهِ عَنْ نَوْمَةِ الْغَافِلِينَ، وَهَبْ لِي جُرْمِي فِيهِ يَا إِلٰهَ الْعَالَمِينَ، وَاعْفُ عَنِّي يَا عَافِيًا عَنِ الْمُجْرِمِينَ.
ترجمه: خدایا روزهام را در این روز مانند روزه روزهداران واقعی قرار ده، و شبزندهداریام را مانند شبزندهداری اهل عبادت قرار ده. مرا از خواب غافلان بیدار کن، گناهم را در این روز ببخش، ای معبود جهانیان، و از من درگذر؛ ای آنکه از گناهکاران درمیگذری.
در این دعا، روزه فقط خودداری از خوردن و آشامیدن نیست؛ از خدا خواسته میشود که روزه و قیام انسان، همراه با بیداری و توجه باشد. عبارت «نَوِّهْنِي» یا بیدارکردن از خواب غفلت نیز به همین معنا اشاره دارد که عبادت، از حالت عادت روزانه فراتر برود.
نماز روز اول ماه رمضان چگونه خوانده میشود؟
نماز روز اول ماه رمضان دو رکعت است و به این ترتیب خوانده میشود:
- رکعت اول: پس از سوره حمد، سوره توحید ۳۰ مرتبه خوانده شود.
- رکعت دوم: پس از سوره حمد، سوره قدر ۳۰ مرتبه خوانده شود.
- پس از سلام نماز، صدقه دادن نیز در دستور این عمل ذکر شده است.
این نماز مانند دیگر نمازهای مستحبی با نیت قربت خوانده میشود. برای تعداد سورهها بهتر است از شمارش آرام و دقیق استفاده کنید؛ بااینحال، نباید انجام یک عمل مستحبی باعث فشار، وسواس یا بیتوجهی به نماز واجب شود.
زمان خواندن دعا و نماز روز اول
برای دعای روز اول، زمان خاص و الزامآوری تعیین نشده است و میتوان آن را در هر ساعتی از روز اول ماه رمضان خواند. بسیاری ترجیح میدهند دعا را پس از نماز صبح، بعد از یکی از نمازهای روزانه یا پیش از افطار بخوانند تا فرصت بیشتری برای توجه به مضمون آن داشته باشند.
نماز مستحبی روز اول نیز به زمان خاصی در متن این عمل محدود نشده است. اگر انجام آن پیش از آغاز روز برایتان آسان نیست، میتوانید در ادامه روز و پیش از پایان روز اول ماه رمضان آن را بهجا آورید.
چند نکته برای انجام درست اعمال روز اول
- دعای روز اول را فقط به خواندن سریع متن محدود نکنید و معنای درخواستهای آن را مرور کنید.
- این نماز مستحبی است؛ بنابراین ترک آن، گناه یا موجب بطلان روزه نیست.
- اگر در شمارش ۳۰ مرتبه سورهها دچار تردید میشوید، شمارش را با آرامش انجام دهید و از ایجاد وسواس پرهیز کنید.
- صدقه پس از نماز، عملی جداگانه و مستحب است و مقدار مشخصی برای آن در این دستور ذکر نشده است.
جمعبندی: اعمال روز اول ماه رمضان در مفاتیح با دعای طلب قبولی روزه، بیداری از غفلت و آمرزش آغاز میشود و با نمازی دو رکعتی ادامه پیدا میکند؛ در رکعت اول ۳۰ بار سوره توحید و در رکعت دوم ۳۰ بار سوره قدر خوانده میشود. این اعمال مستحبیاند و باید در کنار انجام دقیق واجبات و با توجه قلبی انجام شوند.
