دعای یا علی و یا عظیم برای هر روز ماه رمضان از دعاهای روزانهای است که در مفاتیحالجنان برای این ماه نقل شده است. متن دعا با ستایش خداوند آغاز میشود و سپس به فضیلت رمضان، نزول قرآن و شب قدر اشاره میکند.
خواندن این دعا واجب نیست و زمان الزامی خاصی ندارد؛ میتوان آن را در هر روز ماه رمضان، پس از نماز یا در زمانی با آرامش و حضور قلب قرائت کرد. مضمون پایانی دعا، درخواست رهایی از آتش و ورود به بهشت به برکت رحمت خداوند است.
متن دعای یا علی و یا عظیم برای هر روز ماه رمضان
يَا عَلِيُّ يَا عَظِيمُ، يَا غَفُورُ يَا رَحِيمُ، أَنْتَ الرَّبُّ الْعَظِيمُ الَّذِي لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ، وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ، وَهَذَا شَهْرٌ عَظَّمْتَهُ وَكَرَّمْتَهُ وَشَرَّفْتَهُ وَفَضَّلْتَهُ عَلَى الشُّهُورِ، وَهُوَ الشَّهْرُ الَّذِي فَرَضْتَ صِيَامَهُ عَلَيَّ، وَهُوَ شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أَنْزَلْتَ فِيهِ الْقُرْآنَ، هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ، وَجَعَلْتَ فِيهِ لَيْلَةَ الْقَدْرِ وَجَعَلْتَهَا خَيْرًا مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ، فَيَا ذَا الْمَنِّ وَلَا يُمَنُّ عَلَيْكَ، مُنَّ عَلَيَّ بِفَكَاكِ رَقَبَتِي مِنَ النَّارِ فِيمَنْ تَمُنُّ عَلَيْهِ، وَأَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.
ترجمه دعای روزانه ماه رمضان
ای بلندمرتبه، ای بزرگ، ای بسیار آمرزنده و ای مهربان؛ تو پروردگار بزرگی هستی که هیچ چیزی مانند او نیست و او شنوا و بیناست.
این ماه، ماهی است که آن را بزرگ، گرامی و شریف قرار دادی و بر دیگر ماهها برتری بخشیدی. این همان ماهی است که روزهاش را بر من واجب کردی؛ ماه رمضان که قرآن را در آن نازل کردی؛ قرآنی برای هدایت مردم و نشانههایی روشن از هدایت و جداکننده حق از باطل.
در این ماه، شب قدر را قرار دادی و آن را برتر از هزار ماه ساختی. پس ای صاحب بخشش، کسی بر تو منت نمیگذارد؛ بر من منت بگذار و مرا در شمار کسانی قرار ده که از آتش رهاییشان میبخشی. به رحمت خود، مرا وارد بهشت کن؛ ای مهربانترین مهربانان.
مضمونهای اصلی دعای یا علی و یا عظیم
این دعا فقط درخواست پایانی آن نیست؛ بخش نخست، نگاه خواننده را به جایگاه رمضان و فرصت معنوی این ماه متوجه میکند. چهار مضمون اصلی آن عبارتاند از:
- ستایش خداوند: دعا با یادآوری بزرگی، آمرزندگی و مهربانی خدا آغاز میشود.
- بزرگی ماه رمضان: رمضان ماهی معرفی میشود که بر دیگر ماهها فضیلت یافته و روزه در آن واجب شده است.
- ارتباط رمضان با قرآن و شب قدر: نزول قرآن و وجود شب قدر، دو نشانه مهم ارزش این ماه در متن دعا هستند.
- درخواست نجات و رحمت: دعا در پایان، رهایی از آتش و ورود به بهشت را نه بر اساس استحقاق فردی، بلکه به واسطه رحمت الهی طلب میکند.
دعای یا علی و یا عظیم را چه زمانی بخوانیم؟
برای این دعا وقت واجب یا ساعت مشخصی تعیین نشده است. خواندن آن پس از نمازهای واجب، در فاصله میان افطار و سحر یا در هر زمان آرامی از روز امکانپذیر است؛ مهم این است که قرائت دعا به گفتن شتابزده واژهها محدود نشود و فرد تا حد امکان به معنای آن توجه کند.
اگر در جمع خانواده خوانده میشود، میتوان ابتدا متن عربی را قرائت کرد و سپس ترجمه چند فراز را برای اعضای خانواده توضیح داد. این روش کمک میکند دعا از یک متن تکراری به فرصتی برای توجه به روزه، قرآن و شب قدر تبدیل شود.
آیا خواندن این دعا واجب است؟
دعای یا علی و یا عظیم در شمار دعاهای مستحب ماه رمضان است و خواندن آن تکلیف واجب شرعی محسوب نمیشود. نخواندن آن به معنای از دست دادن روزه یا invalid شدن عبادتهای دیگر نیست؛ بنابراین کسی که به دلیل خستگی، بیماری، کار یا کمبود وقت نمیتواند متن را کامل بخواند، نباید خود را گرفتار احساس گناه بیدلیل کند.
در دعا و مناجات، توجه به معنا و صداقت در درخواست اهمیت دارد. میتوان پس از قرائت متن، با زبان خود نیز برای آمرزش، رهایی از گرفتاریها و عاقبتبهخیری خانواده دعا کرد.
جمعبندی
دعای یا علی و یا عظیم برای هر روز ماه رمضان دعایی مستحب با سه محور روشن است: ستایش خداوند، یادآوری ارزش رمضان و درخواست نجات به رحمت الهی. این دعا را میتوان در هر روز ماه و در زمانی که آرامش و فرصت بیشتری دارید خواند؛ بدون آنکه زمان خاصی را برایش واجب بدانید.
