آمادگی قبل از سونوگرافی به نوع بررسی و اندامی که قرار است دیده شود بستگی دارد. برای سونوگرافی شکم و کیسه صفرا معمولاً چند ساعت ناشتایی لازم است، اما در سونوگرافی تیروئید، پستان یا بسیاری از بررسی‌های بارداری، ناشتایی ضرورتی ندارد.

پر بودن مثانه هم فقط در بعضی آزمایش‌ها اهمیت دارد؛ برای نمونه، سونوگرافی لگن از روی شکم و گاهی بررسی مثانه با مثانه نسبتاً پر انجام می‌شود، اما در سونوگرافی واژینال معمولاً تخلیه مثانه ترجیح داده می‌شود. دستور روی برگه نوبت یا توصیه مرکز تصویربرداری را بر توصیه‌های عمومی مقدم بدانید.

آمادگی قبل از سونوگرافی شکم و کیسه صفرا

برای بررسی کبد، کیسه صفرا، مجاری صفراوی، لوزالمعده و گاهی عروق شکم، ممکن است از شما بخواهند حدود ۶ تا ۸ ساعت پیش از آزمایش چیزی نخورید. غذا، به‌ویژه غذای چرب، می‌تواند باعث انقباض کیسه صفرا و افزایش گاز روده شود و دیدن بعضی اندام‌ها را دشوارتر کند.

در دوره ناشتایی معمولاً نباید غذا، شیر، آبمیوه، چای شیرین، قهوه یا آدامس مصرف شود. درباره نوشیدن مقدار کمی آب و داروهای ضروری، همان دستور مرکز را اجرا کنید؛ چون قوانین مراکز و نوع سونوگرافی ممکن است متفاوت باشد.

  • آخرین وعده را سبک و کم‌چرب انتخاب کنید، مگر اینکه مرکز دستور دیگری داده باشد.
  • سیگار کشیدن و جویدن آدامس را در زمان ناشتایی انجام ندهید؛ این کارها ممکن است با هدف ناشتایی سازگار نباشد.
  • اگر دیابت دارید یا دارویی مصرف می‌کنید که باید همراه غذا خورده شود، پیش از نوبت با پزشک یا مرکز تصویربرداری هماهنگ کنید.

برای سونوگرافی لگن و مثانه چگونه مثانه را پر کنیم؟

در سونوگرافی لگن از روی شکم، بررسی رحم و تخمدان‌ها، یا ارزیابی خود مثانه، معمولاً مثانه نسبتاً پر به ایجاد تصویر بهتر کمک می‌کند. روش رایج این است که حدود یک ساعت پیش از آزمایش چند لیوان آب بنوشید و تا زمان انجام بررسی ادرار نکنید؛ با این حال مقدار دقیق آب باید طبق دستور مرکز باشد.

هدف، مثانه پر اما قابل‌تحمل است، نه درد و فشار شدید. اگر بیش از حد احساس ناراحتی می‌کنید، به پذیرش یا کارشناس سونوگرافی اطلاع دهید. نوشیدن آب زیاد در مدت کوتاه، به‌خصوص برای افراد مبتلا به برخی بیماری‌های قلبی یا کلیوی، ممکن است مناسب نباشد و باید از قبل درباره آن سؤال شود.

اگر هم سونوگرافی شکمی و هم واژینال تجویز شده باشد

گاهی پزشک هر دو روش را درخواست می‌کند. معمولاً بخش شکمی با مثانه پر آغاز می‌شود و پس از آن، برای سونوگرافی واژینال، از بیمار خواسته می‌شود مثانه را تخلیه کند؛ ترتیب دقیق را مرکز تصویربرداری مشخص می‌کند.

آمادگی برای سونوگرافی بارداری

در هفته‌های ابتدایی بارداری، سونوگرافی لگنی از روی شکم ممکن است با مثانه پر انجام شود تا تصویر رحم و کیسه بارداری بهتر دیده شود. با پیشرفت بارداری، شرایط تصویربرداری تغییر می‌کند و همیشه به مثانه پر نیاز نیست.

اگر سونوگرافی به‌صورت واژینال انجام شود، معمولاً مثانه باید خالی باشد. نوع سونوگرافی، سن بارداری و هدف بررسی را در نظر بگیرید و برای پر یا خالی کردن مثانه فقط بر اساس دستور همان مرکز عمل کنید.

برای سونوگرافی کلیه، تیروئید و اندام‌های دیگر چه آمادگی لازم است؟

سونوگرافی تیروئید، پستان، گردن، عضلات و بسیاری از بافت‌های سطحی معمولاً به ناشتایی یا پر بودن مثانه نیاز ندارد. برای بررسی کلیه و مجاری ادراری، ممکن است مرکز هم ناشتایی و هم مثانه نسبتاً پر را توصیه کند؛ این موضوع به نوع درخواست پزشک و اندام‌های مورد بررسی بستگی دارد.

لباس راحت و نسبتاً آزاد بپوشید تا دسترسی به ناحیه مورد نظر آسان باشد. در صورت داشتن زخم، پانسمان، درد شدید، محدودیت حرکتی یا حساسیت پوستی، هنگام پذیرش اطلاع دهید تا نحوه انجام بررسی با شرایط شما هماهنگ شود.

داروها، دیابت و شرایطی که باید به مرکز بگویید

برای یک سونوگرافی معمولی، قطع خودسرانه داروهای فشارخون، تیروئید، ضدانعقاد یا داروهای دیگر کار درستی نیست. اگر ناشتایی برای شما تعیین شده است، از مرکز بپرسید دارو را با چه مقدار آب مصرف کنید و آیا زمان مصرف آن باید تغییر کند.

افراد مبتلا به دیابت، کودکان، سالمندان و کسانی که به‌دلیل بیماری قلبی یا کلیوی محدودیت مصرف مایعات دارند، ممکن است به دستور متفاوتی نیاز داشته باشند. در این شرایط، هنگام گرفتن نوبت بیماری و داروهای مهم را اعلام کنید تا ناشتایی یا مصرف آب بدون برنامه انجام نشود.

چک‌لیست کوتاه پیش از مراجعه

  1. نام دقیق سونوگرافی را روی نسخه یا نوبت بررسی کنید؛ «سونوگرافی شکم» با «سونوگرافی لگن» آمادگی یکسانی ندارد.
  2. بپرسید چند ساعت ناشتایی لازم است و آیا نوشیدن آب یا مصرف دارو مجاز است.
  3. اگر مثانه پر لازم است، زمان شروع نوشیدن آب و مقدار تقریبی آن را از مرکز بپرسید.
  4. نسخه، مدارک قبلی و گزارش‌های تصویربرداری مرتبط را همراه داشته باشید.
  5. در صورت رعایت نکردن دستور، پیش از انجام آزمایش اطلاع دهید؛ گاهی بررسی باید به زمان دیگری موکول شود.

جمع‌بندی: آمادگی قبل از سونوگرافی یک نسخه ثابت برای همه افراد نیست. ناشتایی بیشتر در بررسی‌های شکم و کیسه صفرا مطرح است و مثانه پر بیشتر برای برخی سونوگرافی‌های لگنی و ادراری کاربرد دارد؛ بنابراین دستور مرکز تصویربرداری را دقیق اجرا کنید و در صورت دیابت، بارداری یا بیماری زمینه‌ای، پیش از مراجعه هماهنگ شوید.

این مطلب جایگزین دستور پزشک یا مرکز تصویربرداری نیست؛ اگر درباره ناشتایی، دارو یا مقدار مایعات تردید دارید، پیش از انجام سونوگرافی سؤال کنید.