برای حداقل و حداکثر سن برای فرزندخواندگی باید بین «سن قانونی متقاضی» و «سن مناسب در ارزیابی بهزیستی» تفاوت گذاشت. طبق قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بیسرپرست و بدسرپرست، متقاضی اصلی باید حداقل ۳۰ سال داشته باشد؛ اما قانون برای سن متقاضی یک سقف عددی عمومی، مانند ۵۰ سال، تعیین نکرده است.
این به معنای پذیرش خودکار در هر سنی نیست. سن، سلامت جسمی و روانی، توان مراقبت، شرایط خانوادگی و تناسب سنی متقاضی با کودک در بررسی صلاحیت اثر دارد و تصمیم نهایی پس از ارزیابی سازمان بهزیستی و رسیدگی دادگاه گرفته میشود.
حداقل سن برای فرزندخواندگی چند سال است؟
حداقل سن قانونی متقاضیان معمولاً ۳۰ سال تمام است. در زوجهای متأهل، لازم نیست هر دو نفر ۳۰ ساله باشند؛ کافی است یکی از زوجین این شرط سنی را داشته باشد، مشروط بر اینکه سایر الزامات قانونی نیز فراهم باشد.
زوجین معمولاً باید دستکم پنج سال از ازدواجشان گذشته باشد و فرزند نداشته باشند. قانون برای این قاعده استثناهایی در نظر گرفته است؛ برای نمونه، اگر نداشتن فرزند به تشخیص پزشکی مرتبط باشد، شرط انتظار پنجساله میتواند موضوعیت نداشته باشد.
حداکثر سن برای فرزندخواندگی چقدر است؟
در قانون مصوب سال ۱۳۹۲، برای سن متقاضی یک حداکثر عددی و عمومی تعیین نشده است. بنابراین پاسخ دقیق این نیست که همه متقاضیان فقط تا ۵۰ سالگی یا یک سن مشخص حق درخواست دارند؛ عدد ۵۰ سال را نباید بهعنوان سقف قطعی قانونی به همه پروندهها تعمیم داد.
با وجود نبود سقف صریح، سن بالاتر میتواند در ارزیابی عملی پرونده اهمیت پیدا کند. کارشناسان باید بررسی کنند متقاضی از نظر جسمی و روانی توان مراقبت از کودک را دارد و اختلاف سنی، نیازهای تربیتی کودک و آینده او با شرایط خانواده سازگار است یا نه.
آیا سن متقاضی با سن کودک تناسب دارد؟
بله، تناسب سنی یکی از ملاحظات مهم در تصمیمگیری است، هرچند با یک عدد ثابت برای همه پروندهها سنجیده نمیشود. برای مثال، شرایط لازم برای سرپرستی نوزاد با سرپرستی نوجوان یکسان نیست و سن متقاضی میتواند در انتخاب گزینه مناسب اثر بگذارد.
بهزیستی علاوه بر سن، وضعیت کودک، نیازهای عاطفی و درمانی او، توان مالی خانواده و امکان مراقبت بلندمدت را بررسی میکند. هدف این ارزیابی، تعیین یک «سن ایدهآل» برای والدین نیست؛ بلکه سنجش مصلحت و امنیت پایدار کودک است.
شرایط سنی زنان مجرد و زوجهای متقاضی
زنان و دختران بدون شوهر که حداقل ۳۰ سال دارند، میتوانند برای سرپرستی دختران درخواست بدهند. این مسیر با درخواست زوجهای متأهل تفاوت دارد و بهتنهایی به معنای تضمین واگذاری کودک نیست.
زوجهای متأهل باید علاوه بر شرط سنی، مدارک و شرایط مربوط به مدت ازدواج، سلامت، صلاحیت اخلاقی، نداشتن اعتیاد، توان مالی و نداشتن محکومیت مؤثر را ارائه کنند. در همه گروهها، احراز شرایط بهزیستی و تأیید دادگاه ضروری است.
تفاوت سقف سنی قانونی با محدودیت عملی پرونده
گاهی در گفتوگوهای عمومی گفته میشود «حداکثر سن فرزندخواندگی ۵۰ سال است». این عبارت میتواند از معیارهای اجرایی، برداشتهای قدیمی یا توجه به فاصله سنی متقاضی و کودک ناشی شده باشد، اما نباید آن را جایگزین متن قانون دانست.
در عمل، افزایش سن ممکن است انتخاب کودک، نوع ارزیابی پزشکی یا تناسب پرونده با نیازهای کودک را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل متقاضی بهتر است بهجای اتکا به یک عدد غیررسمی، شرایط پرونده را از اداره بهزیستی محل سکونت خود استعلام کند.
جمعبندی: حداقل سن قانونی متقاضی فرزندخواندگی ۳۰ سال است. برای حداکثر سن، در قانون سقف عددی عمومی تعیین نشده؛ اما سن و توان متقاضی، اختلاف سنی با کودک و مصلحت او در ارزیابی بهزیستی و تصمیم دادگاه نقش دارد.
