مقدمه
تقریباً همه افراد حداقل یک بار خواب رفتن دست یا پا رو تجربه کردن. مثلاً بعد از اینکه مدت زیادی روی یک پا نشستید یا دستتون زیر بدنتون مونده. در این شرایط معمولاً با تغییر وضعیت، احساس گزگز یا بیحسی بعد از چند دقیقه از بین میره.
با این حال، اگر خواب رفتن دست و پا بدون دلیل مشخص اتفاق بیفته یا مدت زیادی ادامه داشته باشه، نباید اون رو نادیده گرفت؛ چون گاهی میتونه نشونه یک مشکل پزشکی باشه.
خواب رفتن دست و پا چرا اتفاق میافته؟
اعصاب وظیفه انتقال پیام بین مغز و قسمتهای مختلف بدن رو دارن. وقتی روی یک عصب فشار وارد میشه یا خونرسانی به اون ناحیه برای مدت کوتاهی کاهش پیدا میکنه، ممکنه احساس بیحسی، گزگز یا خواب رفتگی ایجاد بشه.
در بیشتر موارد، با برداشته شدن فشار، عصب دوباره عملکرد طبیعی خودش رو پیدا میکنه و علائم از بین میرن.
فشار روی عصب
یکی از شایعترین علتهای خواب رفتن دست و پا، قرار گرفتن طولانیمدت در یک وضعیت ثابته.
برای مثال، نشستن چهارزانو، خوابیدن روی دست یا نشستن طولانی پشت میز میتونه باعث فشار روی عصب و ایجاد بیحسی موقت بشه.
کمبود بعضی ویتامینها
کمبود ویتامین B۱۲ و بعضی ویتامینهای گروه B ممکنه روی عملکرد اعصاب تأثیر بذاره و باعث بیحسی یا گزگز دست و پا بشه.
اگر این کمبود با آزمایش تأیید بشه، پزشک ممکنه درمان مناسب رو تجویز کنه.
دیابت
بالا بودن قند خون در طولانیمدت میتونه به اعصاب آسیب برسونه. این عارضه که به اون نوروپاتی دیابتی گفته میشه، یکی از دلایل شایع خواب رفتن و گزگز پاها در افراد مبتلا به دیابته.
کنترل مناسب قند خون نقش مهمی در کاهش خطر این مشکل داره.
سندرم تونل کارپال
در این بیماری، عصب میانی مچ دست تحت فشار قرار میگیره و ممکنه باعث بیحسی، گزگز یا درد در انگشتان و دست بشه.
این مشکل بیشتر در افرادی دیده میشه که ساعتهای طولانی با کامپیوتر کار میکنن یا حرکات تکراری دست انجام میدن.
مشکلات ستون فقرات
گاهی بیرونزدگی دیسک یا تغییرات ستون فقرات باعث فشار روی اعصاب میشه و خواب رفتن دست یا پا رو ایجاد میکنه.
در این موارد ممکنه درد گردن یا کمر هم وجود داشته باشه.
اختلال در گردش خون
اگر خونرسانی به اندامها کاهش پیدا کنه، ممکنه فرد احساس بیحسی یا سردی در دست و پا داشته باشه.
این مشکل در بعضی بیماریهای عروقی بیشتر دیده میشه.
چه کارهایی میتونه به کاهش خواب رفتگی کمک کنه؟
اگر خواب رفتگی به دلیل قرار گرفتن در یک وضعیت ثابت ایجاد شده باشه، تغییر وضعیت بدن و انجام چند حرکت کششی معمولاً باعث بهتر شدن علائم میشه.
همچنین بهتره از نشستن یا ایستادن طولانیمدت خودداری کنید، فعالیت بدنی منظم داشته باشید و اگر شغل پشتمیزنشینی دارید، هر یک ساعت چند دقیقه راه برید یا حرکات کششی انجام بدید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر خواب رفتن دست یا پا مرتب تکرار میشه، بیشتر از چند دقیقه ادامه داره، بدون دلیل مشخص ایجاد میشه یا همراه با علائمی مثل ضعف عضلات، اختلال در راه رفتن، مشکل در صحبت کردن، درد شدید یا بیاختیاری ادرار و مدفوع باشه، باید هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید.
جمعبندی
خواب رفتن دست و پا در بیشتر موارد موقتی و بیخطره و به دلیل فشار روی عصب ایجاد میشه. اما اگر این مشکل مداوم باشه یا با علائم دیگه همراه بشه، ممکنه نشونه بیماریهایی مثل دیابت، کمبود ویتامین B۱۲، سندرم تونل کارپال یا مشکلات ستون فقرات باشه. بررسی بهموقع میتونه به تشخیص و درمان علت اصلی کمک کنه.
سوالات متداول
آیا خواب رفتن دست و پا همیشه خطرناک است؟
خیر. در بیشتر موارد این مشکل موقتیه و بعد از تغییر وضعیت بدن برطرف میشه.
آیا کمبود ویتامین باعث خواب رفتن دست و پا میشود؟
بله. کمبود ویتامین B۱۲ و بعضی ویتامینهای گروه B میتونه روی عملکرد اعصاب تأثیر بذاره.
آیا دیابت باعث خواب رفتگی پاها میشود؟
بله. آسیب اعصاب ناشی از دیابت میتونه باعث بیحسی و گزگز، بهویژه در پاها، بشه.
خواب رفتن دست و پا از چه زمانی نیاز به بررسی پزشکی دارد؟
اگر این مشکل مکرر باشه، مدت زیادی طول بکشه یا همراه با ضعف، درد شدید یا علائم عصبی دیگه باشه، بهتره توسط پزشک بررسی بشه.
