مقدمه
آندومتریوز یکی از بیماریهای مزمن زنانه که بیشتر در سنین باروری دیده میشه. با وجود اینکه افراد زیادی با این بیماری زندگی میکنن، خیلی از خانمها سالها از وجود اون خبر ندارن، چون علائمش گاهی با دردهای معمول دوران قاعدگی اشتباه گرفته میشه.
شناخت علائم و مراجعه به پزشک در زمان مناسب میتونه به تشخیص زودتر بیماری و جلوگیری از شدیدتر شدن علائم کمک کنه.
آندومتریوز چیست؟
در حالت طبیعی، داخل رحم بافتی به نام آندومتر وجود داره که در هر چرخه قاعدگی ضخیم میشه و اگر بارداری اتفاق نیفته، بهصورت خونریزی قاعدگی از بدن خارج میشه.
در آندومتریوز، بافتی شبیه آندومتر در قسمتهای دیگه بدن مثل تخمدانها، لولههای رحمی، سطح خارجی رحم یا بافتهای اطراف لگن رشد میکنه. این بافت هم مانند آندومتر به تغییرات هورمونی واکنش نشون میده، اما راهی برای خروج از بدن نداره. به همین دلیل ممکنه باعث التهاب، ایجاد بافت اسکار، چسبندگی و درد بشه.
آندومتریوز چه علائمی داره؟
شایعترین علامت آندومتریوز، درد لگنه که معمولاً هنگام قاعدگی شدیدتر میشه. البته شدت درد همیشه نشوندهنده شدت بیماری نیست و بعضی افراد با وجود درگیری کم، درد زیادی دارن.
قاعدگیهای دردناک، درد هنگام رابطه جنسی، درد هنگام دفع ادرار یا مدفوع در زمان قاعدگی، خونریزی شدید یا لکهبینی بین قاعدگیها، احساس خستگی، نفخ شکم و دردهای مزمن لگنی از علائمی هستن که ممکنه در این بیماری دیده بشن.
بعضی از خانمها هم تا زمانی که برای بررسی علت ناباروری مراجعه نکنن، متوجه ابتلا به آندومتریوز نمیشن.
علت ایجاد آندومتریوز چیست؟
علت دقیق این بیماری هنوز مشخص نیست، اما پژوهشگران چند عامل رو در ایجاد اون مؤثر میدونن.
قاعدگی برگشتی که در اون بخشی از خون قاعدگی از طریق لولههای رحمی وارد حفره لگن میشه، یکی از فرضیههای مطرحه. علاوه بر این، عوامل ژنتیکی، تغییرات سیستم ایمنی و بعضی عوامل هورمونی هم ممکنه در بروز بیماری نقش داشته باشن.
اگر یکی از بستگان درجه یک به آندومتریوز مبتلا باشه، احتمال ابتلا در سایر اعضای خانواده هم بیشتره.
چه کسانی بیشتر در معرض آندومتریوز هستند؟
این بیماری بیشتر در زنان سنین باروری دیده میشه. شروع قاعدگی در سن پایین، قاعدگیهای طولانی یا کوتاه بودن فاصله بین دورههای قاعدگی، سابقه خانوادگی و نداشتن بارداری از عواملی هستن که ممکنه احتمال ابتلا رو افزایش بدن.
البته داشتن این عوامل به معنی ابتلای قطعی به آندومتریوز نیست.
روش تشخیص آندومتریوز
پزشک ابتدا درباره علائم، سابقه پزشکی و زمان بروز دردها سؤال میکنه و در صورت نیاز معاینه لگنی انجام میده.
برای بررسی بیشتر ممکنه سونوگرافی یا تصویربرداری درخواست بشه، اما این روشها همیشه نمیتونن همه موارد آندومتریوز رو نشون بدن.
در بعضی شرایط، لاپاراسکوپی دقیقترین روش برای تشخیص قطعی بیماری محسوب میشه. در این روش، پزشک با استفاده از یک دوربین کوچک داخل حفره شکم رو بررسی میکنه.
آندومتریوز چجوری درمان میشه؟
درمان به شدت علائم، سن فرد، محل درگیری و تصمیم برای بارداری در آینده بستگی داره.
در بعضی افراد، داروهای مسکن برای کنترل درد تجویز میشن. همچنین ممکنه پزشک از داروهای هورمونی برای کاهش رشد بافت آندومتریوز و کنترل علائم استفاده کنه.
اگر علائم شدید باشن یا داروها تأثیر کافی نداشته باشن، ممکنه جراحی برای برداشتن بافتهای آندومتریوز پیشنهاد بشه.
آیا آندومتریوز باعث ناباروری میشه؟
همه افراد مبتلا به آندومتریوز دچار ناباروری نمیشن، اما این بیماری میتونه در بعضی افراد روی باروری تأثیر بذاره.
شدت بیماری، محل درگیری و شرایط عمومی فرد در این موضوع نقش دارن. بسیاری از زنان مبتلا به آندومتریوز با درمان مناسب میتونن باردار بشن.
آیا میشه علائم آندومتریوز رو کمتر کرد؟
در کنار درمانی که پزشک تجویز میکنه، بعضی تغییرات در سبک زندگی هم ممکنه به کمتر شدن علائم کمک کنن.
داشتن فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، مدیریت استرس و رعایت یک رژیم غذایی متعادل میتونه در کاهش درد بعضی افراد مؤثر باشه. البته این روشها جایگزین درمان پزشکی نیستن.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر دردهای قاعدگی به حدی شدیده که فعالیتهای روزانه رو مختل میکنه، درد لگن برای مدت طولانی ادامه داره، خونریزیهای غیرطبیعی دارید یا برای باردار شدن با مشکل روبهرو شدید، بهتره برای بررسی علت به متخصص زنان مراجعه کنید.
تشخیص زودهنگام میتونه به کنترل بهتر بیماری و جلوگیری از پیشرفت اون کمک کنه.
جمعبندی
آندومتریوز یک بیماری مزمن و نسبتاً شایع در زنانه که میتونه باعث دردهای لگنی، قاعدگیهای شدید و در بعضی موارد ناباروری بشه. با اینکه درمان قطعی برای همه افراد وجود نداره، اما با تشخیص بهموقع و انتخاب روش درمان مناسب، معمولاً میشه علائم بیماری رو تا حد زیادی کنترل کرد و کیفیت زندگی رو بهبود داد.
سوالات متداول
آیا آندومتریوز سرطان است؟
خیر. آندومتریوز یک بیماری خوشخیمه و سرطان محسوب نمیشه، اما نیاز به پیگیری و درمان مناسب داره.
آیا آندومتریوز همیشه باعث ناباروری میشود؟
خیر. بسیاری از زنان مبتلا به آندومتریوز بدون مشکل باردار میشن، اما این بیماری میتونه در بعضی افراد روی باروری تأثیر بذاره.
آیا درد شدید قاعدگی طبیعی است؟
درد خفیف تا متوسط در دوران قاعدگی شایعه، اما اگر درد خیلی شدید باشه یا زندگی روزمره رو مختل کنه، بهتره توسط پزشک بررسی بشه.
آیا آندومتریوز درمان قطعی دارد؟
در حال حاضر درمانی که بیماری را بهطور کامل از بین ببره وجود نداره، اما با دارو، جراحی و پیگیری پزشکی میشه علائم رو کنترل کرد و از پیشرفت بیماری در بسیاری از افراد جلوگیری کرد.
