نوزاد نارس ممکن است در هفته‌های اول با سرعت متفاوتی وزن بگیرد و پزشک با استفاده از نمودارهای رشد مخصوص نوزادان نارس، وضعیت رشد او را بررسی می‌کند.
وزن نوزاد نارس چقدر باید باشد؟
هیچ وزن واحدی را نمی‌توان برای همه نوزادان نارس «طبیعی» دانست. وزن مناسب به عواملی مانند هفته بارداری هنگام تولد، جنسیت ،مشکلات و بیماری های همراه،طول مدت بستری و جدایی از والدین و بسیاری عوامل دیگر بستگی دارد.
برای مثال، وزن مورد انتظار یک نوزاد متولدشده در هفته ۳۵ با نوزادی که در هفته ۲۸ متولد شده، یکسان نیست. به همین دلیل، پزشکان وزن نوزاد را در کنار سن بارداری او بررسی می‌کنند و از نمودارهای مخصوص رشد نوزادان نارس که کاملا متفاوت از نمودارهای رشد وزنی نوزادان ترم و رسیده است، کمک می‌گیرند.
آیا نوزاد نارس بعد از تولد وزن کم می‌کند؟
بله، اغلب نوزاد در روزهای ابتدایی ( بخصوص ۱۰ روز اول) پس از تولد مقداری از وزن خود را از دست بدهد. این اتفاق فقط مخصوص نوزادان نارس نیست و در نوزادان تازه‌متولدشده نیز دیده می‌شود.
با این حال، میزان کاهش وزن و زمان برگشتن به روند افزایش وزن باید توسط تیم درمان بررسی شود، زیرا نوزادان نارس شرایط متفاوتی دارند و ممکن است به مراقبت تغذیه‌ای بیشتری نیاز داشته باشند.
بعد از این مرحله، هدف این است که نوزاد به تدریج وارد یک روند رشد مناسب و پایدار شود.
چرا بعضی نوزادان نارس دیرتر وزن می‌گیرند؟
دلایل مختلفی می‌تواند باعث کند بودن وزنگیری شود. یکی از مهم‌ترین دلایل این است که نوزاد هنوز برای تغذیه کامل آمادگی ندارد.
نوزادان بسیار نارس ممکن است نتوانند به‌خوبی مکیدن، بلع و نفس کشیدن را با هم هماهنگ کنند. در نتیجه ممکن است شیر خوردن برایشان خسته‌کننده باشد یا نتوانند مقدار مورد نیازشان را به صورت مستقیم از سینه دریافت کنند.
برخی بیماری‌ها و مشکلات دوران بستری نیز می‌توانند روی رشد تأثیر بگذارند. به همین دلیل، اگر وزن نوزاد مطابق انتظار افزایش پیدا نکند، پزشک فقط مقدار شیر را بررسی نمی‌کند و وضعیت کلی کودک را نیز در نظر می‌گیرد.
چگونه به وزنگیری نوزاد نارس کمک کنیم؟
تغذیه مناسب مهم‌ترین بخش حمایت از رشد نوزاد است. شیر مادر معمولاً انتخاب اصلی برای تغذیه نوزاد نارس است و در صورت نیاز، پزشک ممکن است روش یا ترکیب تغذیه را متناسب با شرایط نوزاد تغییر دهد.
برخی نوزادان بسیار نارس ممکن است برای تأمین نیازهای رشد خود به تغذیه غنی‌شده یا مکمل‌های مشخص نیاز داشته باشند. این تصمیم باید بر اساس وزن، سن بارداری، روند رشد و وضعیت پزشکی نوزاد و حتما با دستور پزشک معالج گرفته شود.
بنابراین اضافه کردن پودر، مکمل، شیرخشک یا مواد غذایی به شیر نوزاد بدون توصیه پزشک کار درستی نیست و گاهی می تواند خطرناک نیز باشد.
آیا فقط وزن مهم است؟
خیر. وزن یکی از مهم‌ترین نکات درباره رشد نوزاد نارس است.روند وزنگیری و روند رشد در طی زمان نیز بسیار با اهمیت است.
پزشک معمولاً وزن، قد و دور سر را در طول زمان بررسی می‌کند. ممکن است روند وزن نوزاد مناسب به نظر برسد اما رشد قد یا دور سر نیاز به بررسی بیشتری داشته باشد.
به همین دلیل، یک بار وزن کردن نوزاد اطلاعات کاملی درباره رشد او نمی‌دهد. چیزی که اهمیت دارد این است که کودک در اندازه‌گیری‌های مختلف چه روندی را طی می‌کند.
نمودار رشد نوزاد نارس چیست؟
نمودار رشد، ابزاری است که پزشک با استفاده از آن می‌تواند رشد نوزاد را در طول زمان دنبال کند.
برای نوزادان نارس، در ماه‌های ابتدایی زندگی از نمودارهای مخصوص این گروه استفاده می‌شود. این نمودارها کمک می‌کنند وزن، قد و دور سر نوزاد با محدوده‌های مورد انتظار برای نوزادان با سن بارداری مشابه مقایسه شود.
پس اگر وزن یک نوزاد مثلاً در یک محدوده پایین نمودار قرار داشته باشد، لزوماً به معنی بیمار بودن او نیست. ادامه داشتن مسیر رشد اهمیت زیادی دارد.
سن اصلاح‌شده چه نقشی در بررسی رشد دارد؟
برای نوزادانی که زودتر از موعد به دنیا آمده‌اند، از سن اصلاح‌شده برای ارزیابی رشد و مهارت‌های رشدی استفاده می‌شود.
مثلاً اگر نوزادی در هفته ۳۲ بارداری متولد شده باشد، حدود ۸ هفته زودتر از موعد ۴۰ هفتگی به دنیا آمده است. اگر چهار ماه از تولدش گذشته باشد، سن اصلاح‌شده او حدود دو ماه در نظر گرفته می‌شود.
این روش کمک می‌کند رشد نوزاد نارس با معیار مناسب‌تری بررسی شود و صرفاً به دلیل تولد زودهنگام، انتظار غیرواقع‌بینانه‌ای از او نداشته باشیم.
نوزاد نارس تا چه زمانی باید با نمودار مخصوص بررسی شود؟
بسته به نمودار و روش مورد استفاده، مدت پیگیری متفاوت است. بسیاری از استانداردهای رشد نوزادان نارس برای استفاده تا حدود ۶-۱۲ ماه سن اصلاح‌شده طراحی شده‌اند و سپس می‌توان از استانداردهای رشد کودکان استفاده کرد.
البته پزشک ممکن است با توجه به شرایط کودک، سابقه تولد و روند رشد، مدت بیشتری وضعیت او را پیگیری کند.
اگر نوزاد وزن نگیرد چه باید کرد؟
اگر وزن نوزاد برای مدتی افزایش پیدا نکند یا حتی کاهش پیدا کند، بهتر است موضوع با پزشک مطرح شود. به‌خصوص اگر همراه با کم‌خوری، خواب‌آلودگی غیرعادی، استفراغ مکرر، مشکل تنفسی یا کاهش تعداد دفعات ادرار باشد.
پزشک ممکن است نحوه شیر خوردن، مقدار دریافت شیر، وضعیت گوارشی، عفونتها و بیماری‌های احتمالی و نمودار رشد را بررسی کند تا علت مشخص شود.
مهم است که والدین برای «چاق‌تر شدن» نوزاد، مقدار شیر یا مکمل‌ها را خودسرانه افزایش ندهند؛ زیرا رشد بیش از حد نیز لزوماً به معنی رشد سالم نیست و هدف، رسیدن به رشد متناسب و پایدار است.
آیا نوزاد نارس بالاخره به وزن همسالان خود می‌رسد؟
بسیاری از نوزادان نارس در ماه‌ها و سال‌های بعد به رشد خوبی می‌رسند، اما سرعت رشد در همه کودکان یکسان نیست.
نوزادی که زودتر و با وزن بسیار پایین‌تر متولد شده ممکن است مدت بیشتری برای جبران رشد نیاز داشته باشد. همچنین بعضی نوزادان ممکن است همچنان در محدوده‌های پایین‌تر نمودار رشد قرار داشته باشند ولی روند رشد طبیعی خودشان را حفظ کنند.
بنابراین هدف همیشه این نیست که نوزاد در کوتاه‌ترین زمان ممکن به وزن یک کودک هم‌سن برسد؛ رشد متناسب با شرایط کودک اهمیت بیشتری دارد.
جمع‌بندی
وزنگیری نوزاد نارس باید به صورت منظم و در طول زمان بررسی شود. وزن تولد به تنهایی معیار مناسبی برای قضاوت درباره رشد آینده نیست و پزشک معمولاً وزن، قد و دور سر را در کنار سن بارداری و روند رشد کودک بررسی می‌کند.
تغذیه مناسب، به‌ویژه استفاده از شیر مادر در صورت امکان، نقش مهمی در رشد دارد. در برخی نوزادان نیز ممکن است به برنامه غذایی یا مکمل‌های خاص نیاز باشد.
اگر وزن نوزاد به اندازه مورد انتظار افزایش پیدا نمی‌کند، بهتر است به جای مقایسه او با سایر نوزادان، روند رشدش توسط پزشک بررسی شود.
