خانواده شاد خانوادهای نیست که اعضای آن همیشه خوشحال باشند یا هیچ اختلافی نداشته باشند. در زندگی واقعی، استرس، خستگی، اختلاف و مشکلات مختلف وجود دارد.
آنچه اهمیت دارد این است که اعضای خانواده در کنار مشکلات، لحظاتی برای ارتباط، آرامش، تفریح و حمایت از یکدیگر داشته باشند.
۱۲ عادت برای داشتن خانواده شادتر
- هر روز زمانی برای گفتوگو داشته باشید
حتی ۱۵ دقیقه گفتوگوی بدون موبایل میتواند فرصتی برای ارتباط باشد.
لازم نیست موضوع گفتوگو همیشه جدی باشد. صحبت درباره اتفاقات روزمره نیز به اعضای خانواده کمک میکند از زندگی یکدیگر باخبر باشند.
- وعدههای غذایی مشترک داشته باشید
اگر برنامه خانواده اجازه میدهد، بعضی وعدهها را کنار هم بخورید.
هدف فقط غذا خوردن نیست؛ میز غذا میتواند به فضایی برای گفتوگو تبدیل شود.
- تلفن همراه را گاهی کنار بگذارید
حضور فیزیکی در یک اتاق الزاماً به معنای ارتباط واقعی نیست.
برای بعضی زمانهای خانوادگی میتوانید قانون سادهای داشته باشید:
همه تلفنها کنار گذاشته شوند.
مرکز کنترل و پیشگیری بیماریها نیز وقت گذراندن، بازی کردن، صحبت کردن و خواندن در کنار خانواده را از عوامل مهم حمایت از رشد کودک میداند.
- از یکدیگر تشکر کنید
قدردانی لازم نیست رسمی باشد.
گفتن «ممنون که امروز این کار را انجام دادی» به اعضای خانواده نشان میدهد تلاشهایشان دیده میشود.
برای کودکان هم مهم است
کودک نباید فقط زمانی توجه دریافت کند که کار اشتباهی انجام داده است.
توجه به رفتارهای مثبت میتواند بخشی از فرزندپروری مثبت باشد. سازمان جهانی بهداشت نیز بر رویکردهای فرزندپروری مبتنی بر شواهد برای تقویت رابطه والد و کودک تأکید میکند.
- یک فعالیت خانوادگی مشترک داشته باشید
لازم نیست فعالیت خانوادگی پرهزینه باشد.
مثلاً:
- پیادهروی
- فیلم دیدن
- بازی رومیزی
- آشپزی
- پیکنیک
- کتاب خواندن
- دوچرخهسواری
- درست کردن دسر
مهمتر از نوع فعالیت، تجربه مشترک است.
- شوخی و خنده را فراموش نکنید
زندگی خانوادگی اگر فقط حول کار، مدرسه، قبض، خرید و مسئولیتها بچرخد، میتواند خستهکننده شود.
خنده و تفریح جایگاه خودشان را در خانواده دارند.
- هنگام سختی کنار یکدیگر باشید
یکی از کارکردهای مهم خانواده ایجاد حمایت است.
وقتی یکی از اعضا روز سختی داشته، همیشه لازم نیست راهحل ارائه دهید.
گاهی جمله سادهای مانند:
«میفهمم امروز خیلی سخت گذشت، اگر کاری از دستم برمیآید بگو.»
بیشتر از نصیحتهای طولانی کمک میکند.
- والدین از سلامت خودشان غافل نشوند
یکی از اشتباهات رایج این است که والدین تصور کنند برای مراقبت از خانواده باید نیازهای خودشان را کاملاً کنار بگذارند.
اما سلامت و حال والدین نیز روی فضای خانواده تأثیر میگذارد.
یونیسف بر این نکته تأکید دارد که حمایت از مراقبان و سلامت روان آنها بخشی از حمایت از کودکان و ایجاد خانوادههای سالم است.
- قوانین خانوادگی مشخص داشته باشید
بهخصوص در خانوادههایی که کودک دارند، چند قانون روشن میتواند زندگی را سادهتر کند.
مثلاً:
- احترام به یکدیگر
- ممنوع بودن توهین
- ساعت خواب مشخص
- مسئولیتهای متناسب با سن
- زمان استفاده از صفحهنمایش
- مشارکت در کارهای خانه
قوانین نباید آنقدر زیاد باشند که اجرای آنها غیرممکن شود.
- برای زوجین زمان دونفره ایجاد کنید
وقتی کودک وارد خانواده میشود، رابطه زوجین گاهی کاملاً تحتالشعاع نقش والدین قرار میگیرد.
اما رابطه زوجین نیز بخشی از سلامت خانواده است.
حتی یک گفتوگوی دونفره کوتاه، پیادهروی یا صرف چای در آرامش میتواند فرصتی برای حفظ ارتباط باشد.
- مشکلات را انباشته نکنید
خانواده آرام به این معنا نیست که همه ناراحتیها نادیده گرفته شوند.
اگر یک مشکل کوچک بارها تکرار میشود، بهتر است در زمان مناسب درباره آن صحبت شود.
نادیده گرفتن مداوم مشکلات ممکن است باعث شود یک موضوع کوچک بعداً به اختلاف بزرگی تبدیل شود.
- سنتهای خانوادگی بسازید
سنت خانوادگی میتواند بسیار ساده باشد.
مثلاً:
- جمعه صبحانه خانوادگی
- شب فیلم
- تولد با یک رسم خاص
- سفر سالانه
- بازی خانوادگی در آخر هفته
- آشپزی مشترک
چنین فعالیتهایی میتوانند حس تعلق و هویت خانوادگی را تقویت کنند.
یونیسف نیز در چارچوب حمایت از والدین بر ایجاد محیطهای امن، حمایتکننده و پرورشدهنده برای کودکان و خانوادهها تأکید دارد.
اگر خانواده ما همیشه آرام نیست چه؟
طبیعی است.
هدف این نیست که خانهای بسازیم که در آن هیچکس عصبانی، ناراحت یا خسته نشود.
هدف این است که خانواده بتواند بعد از یک روز سخت دوباره به ارتباط و آرامش برگردد.
سه سؤال برای ارزیابی خانواده
هر چند وقت یکبار از خودتان بپرسید:
- آیا اعضای خانواده احساس میکنند شنیده میشوند؟
- آیا در خانه احترام وجود دارد؟
- آیا زمانی برای باهم بودن و تفریح داریم؟
اگر پاسخ یکی از این سؤالها منفی است، لازم نیست همه چیز را یکباره تغییر دهید. یک تغییر کوچک را از همین هفته شروع کنید.
جمعبندی
خانواده شاد نتیجه یک اتفاق بزرگ نیست؛ معمولاً از عادتهای کوچک و تکرارشونده ساخته میشود. گفتوگو، قدردانی، زمان باکیفیت، تفریح مشترک، حمایت عاطفی، توجه به سلامت والدین و ایجاد سنتهای خانوادگی میتوانند فضای خانه را گرمتر و آرامتر کنند.