وقتی دو نفر ازدواج میکنند، علاوه بر رابطه با یکدیگر، با خانوادههای گستردهتری نیز در ارتباط هستند. این ارتباط میتواند حمایتکننده و ارزشمند باشد؛ اما گاهی دخالت بیش از حد در تصمیمهای زوجین باعث تنش میشود.
مرزبندی یعنی مشخص کردن محدودهای که در آن زوجین درباره زندگی خودشان تصمیم میگیرند و دیگران نیز به این محدوده احترام میگذارند.
مرزبندی سالم با بیاحترامی، قطع رابطه یا دشمنی تفاوت دارد.
چرا مرزبندی با خانواده همسر سخت است؟
ترس از ناراحت شدن خانواده
گاهی فرد از اینکه «نه» بگوید میترسد و تصور میکند با تعیین حد و مرز، خانواده همسر او را فرد بدی خواهند دانست.
- احساس گناه
ممکن است فرد فکر کند:
«اگر مخالفت کنم، یعنی آدم ناسپاسی هستم.»
اما احترام به دیگران با کنار گذاشتن کامل نیازهای خود تفاوت دارد.
تفاوت فرهنگی و نسلی
نسلهای مختلف ممکن است درباره حریم خصوصی، تربیت فرزند، مهمانی، مسائل مالی یا نقش زن و شوهر دیدگاههای متفاوتی داشته باشند.
چه موضوعاتی بهتر است مرز مشخص داشته باشند؟
- مسائل مالی زوجین
درآمد، بدهی، پسانداز و تصمیمهای مالی خصوصی زوجین هستند مگر اینکه خودشان تصمیم بگیرند درباره آنها با خانواده صحبت کنند.
- تصمیمهای مربوط به فرزند
والدین باید درباره اصول اصلی تربیت فرزند تصمیم بگیرند و از خانواده بزرگتر میتوانند برای تجربه و حمایت کمک بگیرند، بدون اینکه مرز والدین از بین برود.
- حریم خصوصی زوجین
جزئیات اختلافات زناشویی، مسائل جنسی و مشکلات خصوصی رابطه بهتر است بدون رضایت طرفین با خانوادهها مطرح نشود.
- رفتوآمد و مهمانی
کمک کردن و دیدار خانواده ارزشمند است؛ اما زوجین باید بتوانند درباره زمان و تعداد دیدارها نیز تصمیم بگیرند.
چگونه محترمانه مرزبندی کنیم؟
- ابتدا با همسر خود هماهنگ شوید
یکی از مهمترین اصول این است که زن و شوهر درباره مرزهای زندگی مشترک با یکدیگر صحبت کنند.
اگر زوجین در مورد مرزها توافق نداشته باشند، احتمال سوءتفاهم بیشتر میشود.
- مرز را واضح و کوتاه بیان کنید
لازم نیست برای هر «نه» یک توضیح طولانی ارائه دهید.
مثلاً:
«ممنون از پیشنهادتان، ولی درباره این موضوع خودمان تصمیم میگیریم.»
یا:
«خیلی ممنون که نگران ما هستید. ترجیح میدهیم این مسئله بین خودمان بماند.»
- به جای حمله به خانواده همسر، درباره نیاز خودتان حرف بزنید
به جای:
«خانواده تو همیشه در زندگی ما دخالت میکنند.»
میتوان گفت:
«من دوست دارم بعضی تصمیمهای زندگیمان را خودمان دوتایی بگیریم.»
این تفاوت کوچک میتواند از دفاعی شدن همسر جلوگیری کند.
- همسر باید نقش فعال داشته باشد
در بسیاری از موارد، مرزبندی با خانواده اصلی بهتر است توسط همان عضو خانواده انجام شود.
یعنی اگر مسئله مربوط به خانواده همسر است، بهتر است همسر نیز در بیان مرز نقش داشته باشد.
چرا؟
چون این کار پیام روشنی ایجاد میکند:
زوجین یک واحد مستقل هستند.
- مرز را یک بار نگویید و بعد رها نکنید
مرزبندی یک گفتوگوی یکباره نیست.
اگر یک رفتار مرتب تکرار شود، ممکن است لازم باشد مرز را آرام و ثابت تکرار کنید.
ثبات معمولاً از عصبانیت مؤثرتر است.
مرزبندی با دخالت در تربیت کودک چگونه باشد؟
این موضوع یکی از رایجترین زمینههای اختلاف میان خانوادههاست.
میتوان از تجربه بزرگترها استقبال کرد اما تصمیم نهایی درباره اصول تربیتی را والدین بگیرند.
سازمان جهانی بهداشت بر اهمیت برنامههای فرزندپروری برای تقویت رابطه والد و کودک و بهبود شیوههای مثبت فرزندپروری تأکید دارد.
- یک جمله کاربردی
«خیلی ممنون از تجربهتان؛ حتماً به پیشنهادی که دادید فکر میکنیم، ولی درباره این موضوع میخواهیم تصمیم نهایی را خودمان بگیریم.»
اگر خانواده همسر مرزها را رعایت نکردند چه کنیم؟
مرحله اول: مرز را واضحتر کنید
ممکن است فرد اصلاً متوجه نشده باشد که رفتار او برای شما آزاردهنده است.
مرحله دوم: همسر را در جریان بگذارید
به جای اینکه مستقیم وارد جنگ با خانواده همسر شوید، درباره تأثیر رفتار و نیاز خود با همسر صحبت کنید.
مرحله سوم: پیامد منطقی ایجاد کنید
اگر مرزی مرتب نقض میشود، ممکن است لازم باشد دسترسی یا مشارکت در آن موضوع محدودتر شود.
مرزبندی بدون پیامد گاهی فقط به یک درخواست تبدیل میشود.
آیا مرزبندی یعنی کمتر دیدن خانوادهها؟
نه لزوماً.
مرز سالم میتواند حتی باعث شود رابطه خانوادگی آرامتر شود، چون انتظارات روشنتر میشوند.
هدف مرزبندی این نیست که خانوادهها را از زندگی زوجین حذف کند؛ هدف این است که رابطه میان خانواده گسترده و زوجین سالمتر شود.
جمعبندی
مرزبندی با خانواده همسر به معنای بیاحترامی نیست. زوجین حق دارند درباره حریم خصوصی، مسائل مالی، تربیت فرزند و تصمیمهای زندگی خودشان حد و مرز داشته باشند. بهترین مرزبندی معمولاً روشن، محترمانه، ثابت و همراه با همکاری همسر است.