ویتامین C در برابر آلودگی هوا ممکن است از راه کمک به دفاع آنتی‌اکسیدانی بدن نقش محدودی داشته باشد، اما محافظی که ذرات معلق را از ورود به ریه‌ها بازدارد نیست. شواهد موجود نشان نمی‌دهند که مصرف قرص یا پودر ویتامین C بتواند اثر آلودگی هوا را به‌طور قابل‌اعتماد خنثی کند یا مانع بیماری‌های ریوی شود.

آلودگی هوا، به‌ویژه ذرات ریز مانند PM۲.۵، می‌تواند التهاب و استرس اکسیداتیو ایجاد کند. ویتامین C در بدن یک آنتی‌اکسیدان است؛ بااین‌حال، این ویژگی آزمایشگاهی به معنای محافظت قطعی ریه در زندگی روزمره نیست. برای کاهش خطر، کم‌کردن تماس با هوای آلوده همچنان مهم‌تر از مصرف خودسرانه مکمل است.

ویتامین C در برابر آلودگی هوا چه نقشی دارد؟

سلول‌های بدن در برابر مواد اکسیدکننده، بخشی از سیستم دفاعی طبیعی خود را دارند و ویتامین C یکی از مواد مغذی مؤثر در این سیستم است. در شرایطی که دریافت غذایی کافی نباشد، اصلاح کمبود می‌تواند برای سلامت عمومی مفید باشد؛ اما این موضوع با پیشگیری مستقیم از آسیب آلودگی هوا تفاوت دارد.

برخی پژوهش‌ها درباره ارتباط دریافت آنتی‌اکسیدان‌ها با پیامدهای آلودگی هوا نتایج امیدوارکننده‌ای نشان داده‌اند، اما شواهد یکدست و کافی برای توصیه ویتامین C به‌عنوان محافظ ریه وجود ندارد. نوع آلودگی، مقدار و مدت مواجهه، وضعیت تغذیه، سن و بیماری‌های زمینه‌ای هم می‌توانند نتیجه را تغییر دهند.

چرا ویتامین C سپر کامل ریه نیست؟

ذرات معلق از راه تنفس وارد دستگاه تنفسی می‌شوند و ویتامین C نه آن‌ها را فیلتر می‌کند و نه مانع ورودشان می‌شود. همچنین، یک مکمل نمی‌تواند جایگزین تهویه مناسب، کاهش زمان حضور در فضای آلوده یا درمان بیماری‌های ناشی از آلودگی شود.

  • ویتامین C آلودگی هوای محیط را پاک نمی‌کند.
  • نمی‌تواند از بروز قطعی آسم، برونشیت یا عفونت تنفسی جلوگیری کند.
  • اثر آن در افراد دچار کمبود با افراد دارای تغذیه کافی یکسان نیست.
  • افزایش دوز مصرفی لزوماً به معنای افزایش محافظت از ریه نیست.

غذاهای حاوی ویتامین C بهترند یا مکمل؟

برای بیشتر افراد، دریافت ویتامین C از غذا انتخاب مناسبی است. فلفل دلمه‌ای، پرتقال و دیگر مرکبات، کیوی، توت‌فرنگی، گوجه‌فرنگی، کلم بروکلی و سبزی‌های تازه می‌توانند این ویتامین را تأمین کنند. نگهداری طولانی و پختن در آب زیاد ممکن است بخشی از ویتامین C مواد غذایی را کاهش دهد.

مکمل زمانی می‌تواند مطرح شود که کمبود یا نیاز ویژه وجود داشته باشد، نه صرفاً به‌دلیل اعلام آلودگی هوا. مصرف دوزهای بالای مکمل ممکن است باعث تهوع، دل‌درد یا اسهال شود و در برخی افراد، از جمله کسانی که سابقه سنگ کلیه دارند یا بیماری‌های خاصی دارند، مناسب نباشد.

اگر باردار هستید، برای کودک مکمل تهیه می‌کنید، بیماری کلیوی یا اختلال ذخیره آهن دارید یا داروی خاصی مصرف می‌کنید، پیش از مصرف دوزهای بالای ویتامین C با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

برای محافظت واقعی‌تر از ریه در روزهای آلوده چه کنیم؟

اقدام‌های مربوط به کاهش تماس با آلودگی، اثر مستقیم‌تری از تکیه بر یک مکمل دارند. شاخص کیفیت هوا را بررسی کنید و در روزهایی که آلودگی شدید است، فعالیت طولانی یا ورزش سنگین در فضای باز را کاهش دهید.

  1. پنجره‌ها را در ساعات اوج آلودگی تا حد امکان بسته نگه دارید و تهویه را به زمان مناسب‌تری موکول کنید.
  2. اگر ناچار به حضور بیرون هستید، از ماسک استاندارد و کاملاً چسبیده به صورت استفاده کنید؛ ماسک‌های پارچه‌ای معمولی برای ذرات ریز محافظت قابل‌اعتمادی ایجاد نمی‌کنند.
  3. کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد مبتلا به آسم یا بیماری قلبی و ریوی را از فعالیت غیرضروری در هوای آلوده دور نگه دارید.
  4. در صورت تداوم تنگی نفس، خس‌خس، درد قفسه سینه یا افت سطح هوشیاری، به‌جای افزایش خودسرانه مکمل‌ها فوراً مراقبت پزشکی بگیرید.

جمع‌بندی: آیا ویتامین C از ریه‌ها در برابر آلودگی هوا محافظت می‌کند؟

پاسخ کوتاه این است که ویتامین C ممکن است به دفاع آنتی‌اکسیدانی بدن کمک کند، اما محافظت قطعی از ریه در برابر آلودگی هوا ایجاد نمی‌کند. دریافت آن از غذا برای سلامت عمومی مفید است، ولی مصرف خودسرانه دوزهای بالا راه‌حل آلودگی نیست. کاهش مواجهه، استفاده درست از ماسک مناسب و توجه به علائم تنفسی، اقدامات قابل‌اعتمادتر و ضروری‌تری هستند.