شیر خوردن عوارض آلودگی هوا را کاهش می‌دهد؟ پاسخ کوتاه این است: نه به‌طور مستقیم و ثابت‌شده. شیر منبع پروتئین، کلسیم و برخی ویتامین‌هاست، اما شواهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد نوشیدن آن ذرات معلق، ازن، مونوکسیدکربن یا دیگر آلاینده‌ها را از ریه پاک می‌کند یا مانع آسیب آن‌ها می‌شود.

اگر بعد از حضور در هوای آلوده گلو خشک یا تحریک شده باشد، نوشیدن شیر ممکن است مانند سایر مایعات برای مدت کوتاهی احساس ناراحتی را کمتر کند؛ بااین‌حال این تسکین با کاهش اثر آلودگی تفاوت دارد. برای محافظت واقعی، باید میزان تماس با هوای آلوده کم شود.

آیا شیر خوردن عوارض آلودگی هوا را کاهش می‌دهد؟

آلودگی هوا از راه تنفس وارد بدن می‌شود و ذرات ریز می‌توانند به بخش‌های عمقی ریه برسند. شیر پس از مصرف وارد دستگاه گوارش می‌شود و سازوکاری شناخته‌شده ندارد که این ذرات یا گازهای آلاینده را در ریه خنثی کند. بنابراین تصور «پاک شدن ریه با شیر» از نظر علمی قابل اتکا نیست.

ارزش غذایی شیر همچنان مهم است. دریافت کافی پروتئین و مواد معدنی به سلامت عمومی بدن کمک می‌کند، اما تغذیه مناسب با یک پادزهر اختصاصی برای آلودگی هوا فرق دارد. حتی اگر فردی در روز آلوده شیر بنوشد، این کار جای کاهش رفت‌وآمد، استفاده از ماسک مناسب یا بهبود کیفیت هوای داخل خانه را نمی‌گیرد.

چرا این باور درباره شیر شکل گرفته است؟

احتمالاً بخشی از این باور به نقش شیر در تأمین مواد مغذی و بخشی دیگر به احساس آرامش پس از نوشیدن یک مایع خنک یا گرم مربوط است. همچنین گاهی اثر برخی مواد غذایی بر جذب بعضی ترکیبات در شرایط آزمایشگاهی، به‌اشتباه به توانایی «سم‌زدایی از آلودگی هوا» تعمیم داده می‌شود.

اما برای نتیجه‌گیری درباره انسان، باید شواهدی وجود داشته باشد که مصرف شیر واقعاً علائم تنفسی یا آسیب ناشی از آلاینده‌ها را کاهش می‌دهد. چنین اثر محافظتی مستقیمی برای مصرف معمول شیر ثابت نشده است.

برای کاهش اثر آلودگی هوا چه کارهایی اهمیت بیشتری دارد؟

مؤثرترین اقدام، کم کردن تماس با هوای آلوده است. در روزهایی که شاخص آلودگی بالا می‌رود، خانواده‌ها می‌توانند این کارها را در اولویت قرار دهند:

  • شاخص کیفیت هوا را بررسی کنید و فعالیت ورزشی یا بازی طولانی کودکان در فضای باز را به زمان مناسب‌تری موکول کنید.
  • در ساعات اوج آلودگی، پنجره‌ها را ببندید و از ورود دود سیگار، بخورهای دودزا، عود و دود حاصل از سرخ‌کردن غذا به فضای خانه جلوگیری کنید.
  • اگر خروج از خانه ضروری است، ماسک استاندارد و کاملاً چسبیده به صورت می‌تواند تماس با ذرات معلق را کمتر کند؛ ماسک‌های پارچه‌ای معمولی محافظت قابل مقایسه‌ای ندارند.
  • برای افراد حساس، مانند کودکان، سالمندان و مبتلایان به آسم یا بیماری قلبی، محدود کردن زمان حضور در هوای آلوده اهمیت بیشتری دارد.

تهویه نیز باید با توجه به کیفیت هوای بیرون انجام شود. باز گذاشتن پنجره در ساعتی که آلودگی بیرون زیاد است، الزاماً هوای داخل را بهتر نمی‌کند. اگر دستگاه تصفیه هوا در دسترس باشد، مدل دارای فیلتر مناسب برای ذرات معلق می‌تواند در فضای بسته کمک‌کننده باشد؛ به شرط آنکه طبق دستورالعمل نگهداری شود.

آیا شیر برای کودکان در روزهای آلوده لازم است؟

کودکان باید شیر و سایر گروه‌های غذایی را بر اساس نیاز سنی و الگوی تغذیه معمول خود دریافت کنند، اما نباید به امید محافظت در برابر آلودگی، مقدار شیر را بیش از حد افزایش داد. شیر نمی‌تواند جای ماندن در فضای بسته، کاهش فعالیت بیرونی یا درمان تجویزشده برای کودک مبتلا به آسم را بگیرد.

اگر کودک پس از قرار گرفتن در هوای آلوده دچار خس‌خس سینه، تنگی نفس، سرفه مداوم یا بی‌حالی شد، مصرف شیر راه‌حل کافی نیست و باید با پزشک یا اورژانس مشورت شود. افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای تنفسی و قلبی نیز بهتر است برنامه مراقبتی خود را با پزشک هماهنگ کنند.

جمع‌بندی

شیر خوردن عوارض آلودگی هوا را کاهش نمی‌دهد و نمی‌توان آن را راهی برای پاک‌سازی ریه یا خنثی کردن آلاینده‌ها دانست. شیر بخشی از یک رژیم غذایی متعادل است، اما کاهش حضور در هوای آلوده، مدیریت هوای خانه و استفاده درست از ماسک در مواقع ضروری، برای مراقبت از سلامت اهمیت بیشتری دارد.