برای کم‌کردن زمان استفاده از گوشی، لازم نیست از ابتدا همه برنامه‌ها را حذف کنید. در بیشتر گوشی‌های اندرویدی ابزار Digital Wellbeing و در آیفون بخش Screen Time نشان می‌دهند کدام برنامه‌ها بیشترین زمان را می‌گیرند و امکان تعیین سقف روزانه، ساعت خواب و محدودیت اعلان‌ها را فراهم می‌کنند.

مسیر منوها ممکن است با توجه به مدل گوشی و نسخه اندروید یا iOS کمی فرق داشته باشد، اما منطق تنظیمات یکسان است: ابتدا زمان مصرف را ببینید، سپس برای برنامه‌های پرمصرف محدودیت بگذارید و در نهایت مزاحمت‌های خارج از زمان ضروری را کم کنید.

تنظیمات کاهش زمان استفاده از گوشی در اندروید

در بیشتر گوشی‌های اندرویدی وارد Settings > Digital Wellbeing & parental controls شوید. در بعضی مدل‌ها، به‌ویژه گوشی‌های سامسونگ، نام بخش یا جای آن کمی متفاوت است؛ اگر آن را پیدا نکردید، عبارت Digital Wellbeing را در جست‌وجوی تنظیمات بنویسید.

۱. تعیین زمان روزانه برای برنامه‌ها

در صفحه Digital Wellbeing روی نمودار زمان استفاده یا Dashboard بزنید. فهرست برنامه‌ها را بر اساس مدت استفاده ببینید و برای برنامه‌ای مانند شبکه‌های اجتماعی، ویدئو یا بازی، گزینه App timer را انتخاب کنید.

محدودیت را به‌جای حدس‌زدن، از روی آمار واقعی انتخاب کنید. برای نمونه، اگر یک برنامه روزانه دو ساعت باز می‌شود، کاهش تدریجی به ۹۰ دقیقه معمولاً از تعیین یک سقف بسیار سخت و کنارگذاشتن کامل آن قابل‌اجراتر است. با پایان زمان، آیکون برنامه معمولاً کم‌رنگ می‌شود و اعلان محدودیت نمایش داده می‌شود؛ این ابزار همیشه قفل غیرقابل‌دورزدن ایجاد نمی‌کند.

۲. فعال‌کردن حالت خواب و کاهش مزاحمت شبانه

در Digital Wellbeing گزینه Bedtime mode را پیدا کنید و زمان شروع و پایان آن را مشخص کنید. این حالت می‌تواند صفحه را کم‌رنگ یا سیاه‌وسفید کند، اعلان‌ها را محدود کند و استفاده از گوشی را در ساعت خواب کمتر جذاب کند؛ قابلیت‌های دقیق آن به نسخه اندروید و سازنده گوشی بستگی دارد.

زمان شروع را دقیقاً هنگام خواب نگذارید. اگر معمولاً ساعت ۱۱ به تخت می‌روید، شروع حالت خواب از ۱۰:۳۰ فرصت می‌دهد گفت‌وگوها و کارهای نیمه‌تمام را زودتر متوقف کنید.

۳. استفاده از Focus mode برای برنامه‌های حواس‌پرت‌کن

در بخش Focus mode برنامه‌هایی را انتخاب کنید که هنگام کار، مطالعه یا حضور خانوادگی نمی‌خواهید باز شوند. با فعال‌شدن این حالت، برنامه‌های انتخاب‌شده موقتاً متوقف و اعلان‌هایشان بی‌صدا می‌شود. می‌توانید برای آن زمان‌بندی تعیین کنید یا هر بار آن را به‌صورت دستی روشن کنید.

برای تماس‌های ضروری و پیام‌های کاری، بهتر است همه اعلان‌ها را یک‌جا خاموش نکنید. برنامه‌های ضروری را از فهرست حذف کنید و فقط مواردی را نگه دارید که واقعاً به پاسخ سریع نیاز دارند.

تنظیمات کاهش زمان استفاده از گوشی در آیفون

در آیفون به Settings > Screen Time بروید و در صورت خاموش‌بودن، گزینه Turn On Screen Time را فعال کنید. بخش See All App & Website Activity تصویر دقیق‌تری از زمان مصرف، تعداد برداشتن گوشی و برنامه‌های پرکاربرد ارائه می‌دهد.

۱. محدودکردن یک برنامه یا گروهی از برنامه‌ها

در Screen Time گزینه App Limits > Add Limit را انتخاب کنید. می‌توانید یک برنامه مشخص یا دسته‌ای مانند Social Networking و Entertainment را علامت بزنید و سقف روزانه تعیین کنید. با انتخاب گزینه Customize Days، زمان محدودیت را برای روزهای کاری و تعطیل جدا کنید.

اگر مشکل اصلی یک برنامه خاص است، محدودیت را برای همان برنامه بگذارید، نه کل دسته را. این کار اجازه می‌دهد برنامه‌های ضروری مانند پیام‌رسان کاری یا نقشه، بی‌دلیل در همان سقف قرار نگیرند.

۲. تنظیم Downtime برای ساعت‌های بدون گوشی

در Screen Time وارد Downtime شوید و ساعت شروع و پایان را مشخص کنید. در این بازه بیشتر برنامه‌ها در دسترس نخواهند بود و فقط برنامه‌هایی که در فهرست Always Allowed باقی مانده‌اند، قابل استفاده هستند.

در بخش Always Allowed فقط تماس، پیام‌رسان ضروری، نقشه یا برنامه‌های موردنیاز خانواده را نگه دارید. اگر فهرست مجاز بیش از حد طولانی باشد، Downtime عملاً اثر کمی خواهد داشت.

۳. کم‌کردن اعلان‌ها و مزاحمت‌های تکراری

در Settings > Notifications اعلان برنامه‌هایی را که فقط برای جلب توجه ارسال می‌شوند خاموش کنید یا نمایش آن‌ها را به مرکز اعلان محدود کنید. برای زمان تمرکز نیز از Focus استفاده کنید تا فقط افراد و برنامه‌های انتخاب‌شده اجازه ارسال اعلان داشته باشند.

Screen Time و Focus دو کار متفاوت انجام می‌دهند: اولی زمان استفاده را اندازه‌گیری و محدود می‌کند، اما دومی جریان اعلان‌ها و مزاحمت‌ها را مدیریت می‌کند. ترکیب این دو، معمولاً از تعیین یک سقف زمانی بدون کنترل اعلان‌ها نتیجه بهتری دارد.

کدام تنظیمات برای شروع نتیجه بهتری دارند؟

اگر نمی‌خواهید تغییرات زیادی ایجاد کنید، این ترتیب را امتحان کنید:

  1. یک روز آمار استفاده را بررسی کنید و فقط دو برنامه اصلیِ زمان‌بر را مشخص کنید.
  2. برای هرکدام محدودیت روزانه‌ای کمی کمتر از مصرف فعلی بگذارید.
  3. یک بازه ۳۰ تا ۶۰ دقیقه‌ای پیش از خواب را به Downtime یا Bedtime mode اختصاص دهید.
  4. اعلان‌های تبلیغاتی، پیشنهادهای محتوایی و هشدارهای غیرضروری را خاموش کنید.
  5. پس از سه تا هفت روز، محدودیت‌ها را بر اساس واقعیت روزانه اصلاح کنید.

ساعت‌های مجاز را با زندگی واقعی هماهنگ کنید. برای مثال، محدودیت شدید در زمانی که به پیام‌های کاری یا تماس خانوادگی نیاز دارید، احتمال نادیده‌گرفتن کل تنظیمات را بیشتر می‌کند.

چطور از دورزدن محدودیت‌ها جلوگیری کنیم؟

محدودیت نرم‌افزاری زمانی مؤثرتر است که تصمیم‌گیری لحظه‌ای را کمتر کند. رمز Screen Time در آیفون را جدا از رمز قفل گوشی تنظیم کنید و در گوشی کودک، تنظیمات کنترل والدین را با رمز در اختیار او نگذارید. در اندروید نیز برای کودکان از ابزارهای کنترل والدین استفاده کنید، نه فقط تایمر ساده برنامه‌ها.

همچنین میانبر برنامه‌های پرمصرف را از صفحه اصلی بردارید، اعلان‌های آن‌ها را محدود کنید و گوشی را هنگام خواب بیرون از تخت یا دور از دسترس قرار دهید. این تغییرات جایگزین تنظیمات سیستم نیستند، اما فاصله کوتاه میان وسوسه و دسترسی را بیشتر می‌کنند.

جمع‌بندی تنظیمات کاهش زمان استفاده از گوشی در اندروید و آیفون

برای تنظیمات کاهش زمان استفاده از گوشی در اندروید و آیفون، از گزارش مصرف شروع کنید و بعد برای برنامه‌های پرمصرف App timer یا App Limits بگذارید. Bedtime mode در اندروید، Downtime در آیفون و کاهش اعلان‌ها نیز کمک می‌کنند محدودیت فقط روی کاغذ نماند. بهترین تنظیم، محدودیتی است که با نیازهای کاری، خانوادگی و زمان خواب شما سازگار باشد و بتوانید هر هفته آن را بازبینی کنید.