خواص آب چغندر بیشتر به نیترات طبیعی، ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و مواد معدنی آن مربوط است؛ بااین‌حال، این نوشیدنی درمان قطعی فشارخون، کم‌خونی یا هیچ بیماری دیگری نیست. برای بیشتر افراد سالم، مقدار متعادل آب چغندرِ بدون شکر می‌تواند بخشی از رژیم غذایی باشد، اما بهترین زمان مصرف به هدف شما و واکنش بدنتان بستگی دارد.
اگر هدف، کمک به عملکرد ورزشی است، نوشیدن آب چغندر حدود دو تا سه ساعت پیش از تمرین در برخی پژوهش‌ها بررسی شده است. برای مصرف روزمره، ساعت جادویی وجود ندارد و نوشیدن آن همراه غذا یا بعد از یک وعده سبک، به‌ویژه برای معده‌های حساس، انتخاب عملی‌تری است.
خواص آب چغندر برای بدن از کجا می‌آید؟
چغندر منبع نیترات طبیعی است. بدن بخشی از نیترات را به نیتریت و سپس اکسید نیتریک تبدیل میکند؛ ترکیبی که در گشادشدن رگ‌ها و تنظیم جریان خون نقش دارد. به همین دلیل، بعضی مطالعات از احتمال کاهش خفیف فشارخون یا بهبود کارایی ورزشی پس از مصرف آب چغندر خبر داده‌اند، اما مقدار اثر در افراد متفاوت است و به وضعیت سلامت، مقدار مصرف و ترکیب کلی رژیم غذایی بستگی دارد.
آب چغندر همچنین رنگدانه‌هایی مانند بتالائین دارد و مقداری پتاسیم و فولات فراهم میکند. بااین‌حال، آب‌گیری بخشی از فیبر چغندر را حذف میکند؛ بنابراین نمی‌توان آن را از نظر سیری و اثر بر قند خون، کاملاً معادل خود چغندر پخته یا خام دانست.
بهترین زمان مصرف آب چغندر چه موقع است؟
برای ورزش و فعالیت بدنی
اگر آب چغندر را با هدف استفاده از اثر احتمالی نیترات پیش از ورزش می‌نوشید، حدود دو تا سه ساعت قبل از تمرین زمان رایج‌تری است. مصرف درست قبل از ورزش لزوماً فرصت کافی برای هضم و تبدیل نیترات فراهم نمی‌کند و ممکن است برای بعضی افراد احساس سنگینی یا ناراحتی گوارشی ایجاد کند.
پیش از نخستین مصرف در روز مسابقه یا تمرین سنگین، آن را در یک جلسه سبک‌تر امتحان کنید. این کار مشخص میکند که بدن شما با حجم، طعم و ترکیبات آن سازگار است یا نه.
برای مصرف روزمره
در مصرف معمول، صبح، ظهر یا عصر تفاوت قطعی و اثبات‌شده‌ای ندارد. بهتر است آب چغندر را زمانی بنوشید که امکان توجه به واکنش بدن وجود دارد؛ برای مثال همراه صبحانه یا ناهار سبک. مصرف آن نزدیک زمان خواب برای همه مشکل‌ساز نیست، اما اگر بعد از نوشیدنی‌های حجیم دچار تکرر ادرار یا رفلاکس می‌شوید، ساعات پایانی شب انتخاب مناسبی نیست.
ناشتا بودن مزیت ثابت‌شده‌ای برای همه ندارد. اگر معدهتان حساس است، آب چغندر را با معده کاملاً خالی مصرف نکنید و از ترکیب آن با مقدار زیادی آب‌لیمو، زنجبیل یا شیرین‌کننده‌های اضافی که ممکن است ناراحتی گوارشی را بیشتر کنند، پرهیز کنید.
چه مقدار آب چغندر مناسب است؟
برای آغاز، حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلی‌لیتر آب چغندرِ بدون شکر مقدار محتاطانه‌ای است. اگر بدن شما آن را به‌خوبی تحمل کرد، برخی افراد تا حدود ۲۰۰ یا ۲۵۰ میلی‌لیتر مصرف می‌کنند؛ اما افزایش حجم، الزاماً به معنای فایده بیشتر نیست و قند و کالری نوشیدنی را هم بالا می‌برد.
- نوع بدون شکر افزوده را انتخاب کنید.
- اگر آب‌گیری می‌کنید، چغندر را کاملاً بشویید و وسیله و سطح کار را تمیز نگه دارید.
- برای تأمین فیبر، همه چغندر مصرفی را به آبمیوه تبدیل نکنید و در برنامه غذایی از خود چغندر هم استفاده کنید.
- در صورت امکان، آب چغندر را تازه مصرف کنید و آن را مدت طولانی در دمای اتاق نگه ندارید.
چه کسانی باید در مصرف آب چغندر احتیاط کنند؟
افرادی که فشارخون پایین دارند یا داروی کاهنده فشارخون مصرف می‌کنند، بهتر است پیش از مصرف منظم و مقدار زیاد آب چغندر با پزشک مشورت کنند؛ زیرا اثر آن ممکن است در کنار داروها به افت فشار کمک کند. بیماران کلیوی و افرادی که سابقه سنگ کلیه، به‌خصوص سنگ‌های اگزالات کلسیم، دارند نیز نباید مصرف مداوم و زیاد را بدون نظر متخصص شروع کنند.
در دیابت، مسئله اصلی حذف فیبر و ورود سریع‌تر قند طبیعی در قالب نوشیدنی است. آب چغندر شیرین‌شده، ترکیب‌های آماده با آبمیوه‌های دیگر و مقدارهای بزرگ انتخاب مناسب‌تری نیستند. در بارداری یا شیردهی نیز مصرف غذایی معمول با مصرف درمانی و حجم بالا یکسان نیست؛ درباره مصرف منظم و زیاد، نظر پزشک یا ماما را در نظر بگیرید.
رنگ صورتی یا قرمز ادرار و مدفوع پس از خوردن چغندر می‌تواند موقتی و طبیعی باشد. اگر چنین تغییری بدون مصرف چغندر رخ دهد یا با درد، سوزش، ضعف، سرگیجه یا علائم غیرمعمول همراه باشد، نباید آن را صرفاً به آب چغندر نسبت داد.
آب چغندر بهتر است یا خود چغندر؟
اگر هدف شما سیری، دریافت فیبر و کمک به کنترل بهتر سرعت جذب کربوهیدرات است، خود چغندر معمولاً انتخاب کامل‌تری محسوب می‌شود. آب چغندر برای افرادی که می‌خواهند نوشیدنی کوچک و مشخصی پیش از فعالیت بدنی داشته باشند، کاربرد متفاوتی دارد؛ اما نباید جای سبزیجات کامل، آب کافی یا وعده غذایی متعادل را بگیرد.
همچنین رنگ قرمز آب چغندر نشانه «سم‌زدایی» یا درمان کم‌خونی نیست. چغندر مقداری فولات دارد، اما کم‌خونی علت‌های گوناگونی دارد و تشخیص آن به آزمایش و ارزیابی پزشکی نیازمند است؛ بنابراین برای جبران کم‌خونی، خودسرانه به آب چغندر تکیه نکنید.
جمع‌بندی: خواص آب چغندر می‌تواند به نیترات و ترکیبات گیاهی آن مربوط باشد، اما مقدار مصرف و زمان نوشیدن اهمیت دارد. برای ورزش، دو تا سه ساعت پیش از تمرین زمان رایج‌تری است؛ برای مصرف عادی، زمان ثابت و برتری قطعی وجود ندارد و مصرف ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلی‌لیترِ بدون شکر، همراه غذا یا بعد از یک وعده سبک، شروع محتاطانه‌تری است.
