خواص لبو برای کمخونی و افزایش آهن بدن معمولاً بیش از اندازه واقعی آن تبلیغ می‌شود. لبو یا چغندر مقدار کمی آهن دارد، اما منبع غنی آهن به شمار نمی‌رود و نمیتواند جایگزین درمان کمخونی ناشی از فقر آهن شود.
ارزش لبو برای خون‌سازی بیشتر به داشتن فولات، فیبر و ترکیبات گیاهی مربوط است. این ماده غذایی میتواند بخشی از یک رژیم متنوع باشد، اما اگر کمخونی به دلیل کمبود آهن یا فولات ایجاد شده باشد، ابتدا باید علت آن با آزمایش مشخص شود.
خواص لبو برای کمخونی و افزایش آهن بدن دقیقاً چیست؟
یک وعده معمول لبو پخته، بسته به مقدار مصرف و روش پخت، حدود مقدار محدودی آهن فراهم می‌کند؛ رقمی که در مقایسه با نیاز روزانه بدن کافی نیست. بنابراین خوردن لبو بهتنهایی ذخایر آهن را به شکل قابل توجهی بالا نمی‌برد.
لبو مقداری فولات دارد و فولات برای ساخت سلولهای خونی ضروری است. با این حال، کمخونی ناشی از کمبود فولات با کمخونی فقر آهن یکسان نیست و مصرف لبو برای درمان هیچ‌کدام بهتنهایی کافی نیست. اصطلاح‌هایی مانند «خون‌سازی قطعی» یا «پاک‌سازی خون» درباره لبو پشتوانه پزشکی قابل اتکایی ندارند.
آیا آهن موجود در لبو به‌خوبی جذب می‌شود؟
آهن موجود در لبو از نوع غیرهِم است؛ یعنی همان نوع آهنی که در غذاهای گیاهی وجود دارد و معمولاً جذب آن از آهن موجود در گوشت کمتر است. مقدار جذب به وضعیت ذخایر آهن بدن و ترکیب کل وعده غذایی بستگی دارد، نه فقط به یک ماده غذایی.
برای بهتر شدن شرایط جذب آهن گیاهی، لبو را کنار مواد غذایی سرشار از ویتامین C بخورید. چند ترکیب ساده و کاربردی عبارت‌اند از:
- لبوی پخته همراه با آبلیمو و فلفل دلمهای
- سالاد لبو در کنار پرتقال، کیوی یا گوجه‌فرنگی
- لبو همراه با عدس، لوبیا یا نخود و مقداری آبلیمو
چای، قهوه و برخی نوشیدنی‌های پررنگ گیاهی را بهتر است بلافاصله همراه وعده غذایی نخورید؛ ترکیبات پلی‌فنولی آنها میتواند جذب آهن غیرهِم را کاهش دهد. فاصله دادن این نوشیدنی‌ها از وعده اصلی، برای افرادی که در معرض کمبود آهن هستند اهمیت بیشتری دارد.
لبو را برای کمک به وضعیت آهن بدن چگونه مصرف کنیم؟
لبوی آب‌پز یا بخارپز انتخاب مناسبی است، چون بدون افزودن شکر و چربی اضافی مصرف می‌شود. پوست گرفتن پس از پخت و پختن آن تا حد نرم شدن، به حفظ بهتر بافت و طعم کمک می‌کند؛ با این حال، تفاوت روش پخت بهتنهایی نمیتواند کمبود آهن را جبران کند.
آب لبو از نظر آهن معجزه‌ای ایجاد نمی‌کند. این نوشیدنی ممکن است بدون فیبر و با حجم قند بیشتری نسبت به خود لبو مصرف شود، به‌خصوص وقتی مقدار زیادی از آن نوشیده شود. برای مصرف روزمره، خود لبو در یک وعده متعادل معمولاً انتخاب بهتری از آب لبو است.
یک بشقاب مناسب میتواند شامل لبو، حبوبات یا تخم‌مرغ، سبزیجات تازه و منبعی از ویتامین C باشد. این ترکیب از تمرکز روی یک ماده غذایی فراتر می‌رود و به دریافت مجموعه‌ای از مواد مغذی کمک می‌کند.
چه کسانی نباید برای درمان کمخونی فقط به لبو تکیه کنند؟
افرادی که خستگی مداوم، تنگی نفس هنگام فعالیت، تپش قلب، سرگیجه، رنگپریدگی یا ریزش موی قابل توجه دارند، بهتر است پیش از خوددرمانی آزمایش بدهند. این علائم فقط به کمبود آهن مربوط نیستند و ممکن است به کمبود فولات یا ویتامین B۱۲، خونریزی، مشکلات تیروئید یا بیماری‌های دیگر ارتباط داشته باشند.
زنان با قاعدگی‌های سنگین، کودکان، زنان باردار و افرادی که سابقه بیماری‌های گوارشی یا خونریزی دارند، نباید دوز مکمل آهن را خودسرانه تعیین کنند. مصرف بیش از نیاز آهن هم میتواند عارضه ایجاد کند و برای همه افراد مناسب نیست.
همچنین لبو به‌طور طبیعی اگزالات دارد. افرادی که سابقه سنگ کلیه از نوع اگزالات کلسیم دارند، بهتر است درباره مقدار مناسب مصرف آن با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند. تغییر رنگ ادرار پس از خوردن لبو نیز ممکن است رخ دهد و لزوماً به معنای وجود خون نیست.
جمع‌بندی: لبو برای کمخونی مفید است یا نه؟
خواص لبو برای کمخونی و افزایش آهن بدن محدود اما قابل استفاده در یک رژیم متنوع است. لبو آهن زیادی ندارد، ولی فولات و ترکیبات گیاهی آن میتواند به کیفیت کلی رژیم غذایی کمک کند. مصرف آن همراه با حبوبات و منابع ویتامین C منطقی‌تر از تکیه بر آب لبو یا حذف درمان پزشکی است.
اگر کمخونی در آزمایش تأیید شده، علت و شدت آن را جدی بگیرید و درمان را بر اساس نظر پزشک پیش ببرید؛ لبو میتواند بخشی از برنامه غذایی باشد، نه جایگزین تشخیص و درمان.
