خواص لبو و چغندر به ترکیبی از فیبر، فولات، پتاسیم، نیترات‌های طبیعی و رنگدانه‌های آنتی‌اکسیدانی مربوط می‌شود. این ریشهٔ قرمز میتواند بخشی از یک الگوی غذایی متعادل باشد، اما درمان کمخونی، فشارخون یا هیچ بیماری دیگری به شمار نمی‌رود.
لبوی پخته، خام و آبلبو از نظر مقدار فیبر و غلظت قند یکسان نیستند. بیشتر فایدهٔ غذایی لبو زمانی حفظ می‌شود که آن را بهصورت کامل و در مقدار متعادل مصرف کنید.
خواص لبو و چغندر برای بدن چیست؟
کمک به سلامت قلب و گردش خون
چغندر سرشار از نیترات‌های طبیعی است. بدن میتواند بخشی از این ترکیبات را به موادی تبدیل کند که به گشادشدن رگ‌ها و بهبود جریان خون کمک می‌کنند. برخی پژوهش‌ها کاهش خفیف و موقتی فشارخون را پس از مصرف چغندر یا آب‌چغندر نشان داده‌اند، اما این اثر جایگزین داروی تجویزشده، کاهش نمک یا پیگیری پزشکی نیست.
پاسخ افراد به چغندر یکسان نیست و مقدار، شکل مصرف و وضعیت سلامت فرد روی نتیجه اثر می‌گذارد. اگر داروی فشارخون مصرف می‌کنید، مصرف منظم و زیاد آبلبو را بدون هماهنگی با پزشک شروع نکنید.
تأمین فیبر و کمک به گوارش
لبوی کامل فیبر دارد و میتواند به بهبود حرکات روده و پیشگیری از یبوست در کنار مصرف آب کافی کمک کند. آبلبو بخش زیادی از فیبر لبو را ندارد؛ به همین دلیل از نظر اثر بر سیری و گوارش، معادل خودِ لبو نیست.
افزایش ناگهانی مقدار لبو در برخی افراد باعث نفخ می‌شود. شروع با مقدار کم و اضافه کردن تدریجی آن به غذا معمولاً تحمل گوارشی را بهتر میکند.
فولات برای تقسیم سلولی و خون‌سازی طبیعی
چغندر مقداری فولات، یعنی یکی از ویتامینهای گروه B، فراهم میکند. فولات در تقسیم سلولی و ساخت طبیعی سلول‌های خونی نقش دارد؛ بااین‌حال لبو منبع کافی برای درمان کمخونی نیست و نباید آن را جایگزین مکمل یا درمان تجویزشده دانست.
در دوران بارداری، نیاز به فولات افزایش می‌یابد و مصرف مکمل طبق نظر پزشک اهمیت دارد. خوردن لبو میتواند بخشی از رژیم متنوع باشد، اما جای مکمل اسیدفولیک را نمی‌گیرد.
ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و رنگدانه‌های طبیعی
رنگ قرمز یا ارغوانی چغندر بیشتر از رنگدانه‌هایی به نام بتالائین‌ها می‌آید. این ترکیبات در آزمایشگاه و برخی مطالعات انسانی با فعالیت آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی بررسی شده‌اند، اما نباید از این یافته‌ها نتیجه گرفت که لبو بهتنهایی از سرطان یا بیماری‌های مزمن پیشگیری میکند.
قرار دادن لبو در کنار سبزیجات، حبوبات، غلات کامل و منابع پروتئین، از تکیه بر یک مادهٔ غذایی بهتر است. تنوع غذایی اثر مهم‌تری از مصرف مداوم یک خوراکی دارد.
احتمال کمک به عملکرد ورزشی
نیترات موجود در چغندر ممکن است در بعضی افراد به بهبود بهره‌وری بدن از اکسیژن هنگام فعالیت‌های استقامتی کمک کند. این موضوع بیشتر در مطالعات ورزشی و با مقدار و زمان‌بندی مشخص بررسی شده است و به معنی افزایش قطعی توان همهٔ افراد نیست.
برای مصرف روزمره، لبو یک مادهٔ غذایی مفید است؛ اما آبلبو یا مکمل‌های چغندر نباید بدون توجه به داروها، فشارخون و شرایط پزشکی جایگزین برنامهٔ تمرینی یا تغذیهٔ اصولی شوند.
لبوی پخته، خام یا آبلبو؛ کدام انتخاب بهتری است؟
- لبوی کامل: فیبر بیشتری دارد و برای احساس سیری و سلامت گوارش انتخاب مناسبتری است.
- لبوی پخته: نرم‌تر و قابل‌هضم‌تر است؛ پختن با آب کم یا بخارپز کردن، از خروج بخشی از مواد محلول در آب جلوگیری میکند.
- لبوی خام: در سالاد قابل استفاده است، اما برای بعضی افراد نفخ یا ناراحتی گوارشی ایجاد میکند.
- آبلبو: فیبر بسیار کمتری دارد و قند آن سریع‌تر و در حجم بیشتری مصرف می‌شود؛ بهتر است جایگزین همیشگی لبو و میوهٔ کامل نباشد.
افزودن شکر به لبو، بخشی از مزیت غذایی آن را از بین نمی‌برد، اما انرژی و قند نهایی دسر یا میان‌وعده را بیشتر میکند. اگر لبو را برای کودک آماده می‌کنید، شکل کامل و بدون شکر معمولاً انتخاب بهتری از نوشیدنی‌های شیرین است.
چه کسانی در مصرف لبو باید احتیاط کنند؟
لبو برای بیشتر افراد در مقدار معمول غذایی بیخطر است، اما چند نکته ارزش توجه دارد:
- افراد مبتلا به سابقهٔ سنگ کلیه، به‌ویژه سنگ‌های اگزالات کلسیم، بهتر است دربارهٔ مقدار مناسب لبو با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند؛ چغندر اگزالات دارد.
- در بیماری‌های کلیوی یا رژیم‌های محدود از نظر پتاسیم، مقدار مصرف باید با توصیهٔ متخصص تنظیم شود.
- افراد مبتلا به دیابت باید آبلبو و لبوهای شیرین‌شده را با احتیاط بیشتری مصرف کنند و مقدار آن را در برنامهٔ غذایی خود حساب کنند.
- قرمز یا صورتی شدن ادرار و مدفوع پس از خوردن لبو ممکن است رخ دهد و معمولاً بیخطر است. اگر این تغییر بدون مصرف لبو ایجاد شود یا با درد، سوزش و علائم دیگر همراه باشد، نیاز به بررسی دارد.
این مطلب جایگزین تشخیص و توصیهٔ پزشک نیست؛ به‌ویژه اگر بیماری کلیوی، فشارخون، دیابت یا داروی منظم دارید، تغییر قابلتوجه در رژیم غذایی را با متخصص هماهنگ کنید.
جمع‌بندی خواص لبو و چغندر
خواص لبو و چغندر بیشتر از فیبر، فولات، پتاسیم، نیترات‌های طبیعی و رنگدانه‌های آن ناشی می‌شود. لبو میتواند به سلامت گوارش و تنوع غذایی کمک کند و احتمالاً در گردش خون و عملکرد ورزشی نیز نقش داشته باشد، اما مقدار مصرف و شکل تهیه مهم است. برای استفادهٔ سالم‌تر، لبو را بیشتر بهصورت کامل، بدون شکر افزوده و در کنار یک رژیم متنوع مصرف کنید.
