اگر نمیدانید چه شغلی برای شما مناسب است، فقط به علاقه یا میزان درآمد یک شغل نگاه نکنید. برای انتخاب بهتر باید علایق، مهارتها، تواناییها، ارزشهای کاری، شرایط زندگی و ویژگیهای واقعی هر شغل را کنار هم بررسی کنید.
از کجا بفهمیم چه شغلی برای ما مناسب است؟
برای پیدا کردن شغل مناسب باید ابتدا خودتان را بشناسید و بعد سراغ شناخت مشاغل بروید. علاقه به یک فعالیت، مهارت در انجام آن، نوع محیط کاری مورد علاقه، درآمد مورد انتظار، امکان پیشرفت و شرایط زندگی همگی میتوانند در این انتخاب نقش داشته باشند.
بنابراین اگر از خودتان میپرسید «چه شغلی برای من مناسب است؟»، بهتر است به جای دنبال کردن یک جواب آماده، چند گزینه شغلی را پیدا کنید و آنها را با معیارهای مشخص مقایسه کنید.
اولین قدم برای انتخاب شغل مناسب چیست؟
اولین قدم، شناخت علایق و تواناییهای خودتان است. قبل از اینکه درباره شغلها تحقیق کنید، ببینید چه نوع فعالیتهایی برای شما جذابتر هستند و در چه کارهایی عملکرد بهتری دارید.
ببینید از چه نوع کارهایی لذت میبرید
به فعالیتهایی فکر کنید که بدون اجبار انجام دادنشان برای شما جذاب است. ممکن است از صحبت با دیگران، آموزش دادن، کارهای هنری، حل مسئله، کار با اعداد، فروش، کارهای فنی یا فعالیت با کامپیوتر لذت ببرید.
علاقه به تنهایی انتخاب شغلی را مشخص نمیکند، اما میتواند نقطه شروع خوبی برای پیدا کردن گزینههای مناسب باشد. ابزار O*NET Interest Profiler نیز برای شناسایی علایق مرتبط با فعالیتهای کاری طراحی شده و علایق شغلی را در شش حوزه کلی بررسی میکند.
مهارتهای خود را بشناسید
فهرستی از مهارتهایی که تاکنون یاد گرفتهاید تهیه کنید.
این مهارتها فقط مهارتهای دانشگاهی یا تخصصی نیستند. توانایی ارتباط با دیگران، فروش، مدیریت زمان، کار با نرمافزارها، آموزش، نوشتن، تحلیل اطلاعات یا انجام کارهای فنی هم میتوانند در انتخاب مسیر شغلی مؤثر باشند.
از خودتان بپرسید: «اگر قرار باشد همین امروز برای یک کار استخدام شوم، چه کاری را بهتر از بقیه انجام میدهم؟»
شخصیت و سبک کاری خود را در نظر بگیرید
محیط کاری مناسب برای همه افراد یکسان نیست. بعضی افراد از تعامل مداوم با دیگران لذت میبرند، در حالی که بعضی دیگر ترجیح میدهند بخش بیشتری از روز را مستقل کار کنند.
همچنین باید ببینید با چه نوع شرایطی راحتتر هستید؛ محیط آرام یا پرتحرک، کار ثابت یا متنوع، برنامه مشخص یا ساعات کاری منعطف.
این موضوع به معنای قرار دادن افراد در دستههای ثابت نیست. هدف این است که ببینید چه نوع محیط و فعالیتی با ترجیحات شما هماهنگی بیشتری دارد.
درآمد را در کنار علاقه بررسی کنید
درآمد برای بسیاری از افراد یکی از معیارهای مهم انتخاب شغل است، اما بهتر است تنها معیار تصمیمگیری نباشد.
ممکن است شغلی درآمد مناسبی داشته باشد، اما ساعت کاری، فشار کاری، محیط شغلی یا مسیر پیشرفت آن با شرایط شما هماهنگ نباشد. از طرف دیگر، علاقه زیاد به یک کار هم اگر با مهارتها، شرایط زندگی و فرصتهای واقعی آن شغل هماهنگ نباشد، لزوماً به انتخاب مناسبی منجر نمیشود.
این ۶ معیار را برای هر شغل بررسی کنید معیار شغل اول شغل دوم شغل سوم میزان علاقه کم / متوسط / زیاد کم / متوسط / زیاد کم / متوسط / زیاد مهارت فعلی کم / متوسط / زیاد کم / متوسط / زیاد کم / متوسط / زیاد درآمد مورد انتظار پایین / متوسط / بالا پایین / متوسط / بالا پایین / متوسط / بالا امکان پیشرفت کم / متوسط / زیاد کم / متوسط / زیاد کم / متوسط / زیاد انعطافپذیری کم / متوسط / زیاد کم / متوسط / زیاد کم / متوسط / زیاد نیاز به آموزش جدید کم / متوسط / زیاد کم / متوسط / زیاد کم / متوسط / زیاد
با پر کردن این جدول برای سه یا چهار گزینه، مقایسه شغلها راحتتر میشود و نقاط قوت و ضعف هر مسیر را بهتر میبینید.
تست شغلی چقدر میتواند کمک کند؟
تستهای شغلی میتوانند برای شناخت علایق و پیدا کردن گزینههای اولیه مفید باشند، اما نباید نتیجه یک تست را حکم نهایی درباره آینده شغلی خود بدانید.
برای مثال، O*NET Interest Profiler بعد از بررسی علایق، امکان ارتباط دادن نتایج با مشاغل مختلف را فراهم میکند. نسخه فعلی این ابزار شامل نسخه کوتاه ۳۰ سؤالی نیز هست و نتایج آن برای کاوش گزینههای شغلی استفاده میشود.
بهتر است نتیجه چنین ارزیابیهایی را در کنار مهارتها، تواناییها، ارزشهای کاری، تحصیلات و شرایط واقعی شغل بررسی کنید. خود O*NET نیز توصیه میکند ارزیابی علایق در کنار عوامل دیگری مانند ارزشها و تواناییها برای تصمیمگیری شغلی در نظر گرفته شود.
درباره شغل موردنظر تحقیق کنید
بعد از مشخص کردن چند گزینه، فقط به اسم شغل اکتفا نکنید. درباره وظایف روزانه، مهارتهای موردنیاز، آموزش لازم، محیط کاری و مسیر پیشرفت آن تحقیق کنید.
حتی بهتر است با افرادی که در آن حوزه فعالیت میکنند صحبت کنید. تجربه واقعی یک فرد شاغل میتواند تصویر دقیقتری از روزمرگیها و چالشهای آن حرفه به شما بدهد.
پایگاه O*NET نیز اطلاعات مشاغل را در زمینههایی مانند مهارتها، تواناییها، دانش، آموزش، علایق و فعالیتهای کاری ارائه میکند و میتواند یکی از منابع تحقیق درباره مسیرهای شغلی باشد.
اگر هنوز نمیدانید چه شغلی میخواهید
اگر بین چند گزینه مردد هستید، لازم نیست فوراً یکی را انتخاب کنید. ابتدا دو یا سه مسیر را مشخص کنید و برای هرکدام اطلاعات جمع کنید.
میتوانید برای هر گزینه این پنج سؤال را پاسخ دهید:
- آیا انجام این کار برای من جذاب است؟
- آیا توانایی و مهارت لازم برای آن را دارم؟
- برای ورود به این شغل به چه آموزشی نیاز دارم؟
- شرایط درآمد و پیشرفت آن با اهداف من هماهنگ است؟
- آیا سبک زندگی و محیط کاری آن با شرایط من سازگار است؟
- اگر پاسخ بیشتر این سؤالها برای یک گزینه مثبت باشد، آن شغل ارزش بررسی جدیتری دارد.
چه زمانی مشاوره شغلی مفید است؟
اگر مدت زیادی است بین چند مسیر شغلی مردد هستید، نقاط قوت خود را نمیشناسید یا قصد تغییر مسیر حرفهای دارید، مشاوره شغلی میتواند به منظم کردن فرایند تصمیمگیری کمک کند.
مشاور شغلی قرار نیست به جای شما تصمیم بگیرد. هدف این است که با شناخت بهتر ویژگیهای فردی و بررسی گزینههای موجود، تصمیم آگاهانهتری بگیرید.
جمعبندی
برای فهمیدن اینکه چه شغلی برای شما مناسب است، لازم نیست فقط به علاقه یا درآمد نگاه کنید. ابتدا علایق، مهارتها، تواناییها و ترجیحات کاری خود را بررسی کنید. سپس چند شغل مناسب را انتخاب کرده و درباره شرایط واقعی هرکدام تحقیق کنید.
انتخاب مسیر شغلی زمانی منطقیتر میشود که شناخت شما از خودتان با شناختتان از شغل موردنظر ترکیب شود. تستهای شغلی هم میتوانند در این مسیر کمککننده باشند، اما بهتر است در کنار سایر اطلاعات مورد استفاده قرار بگیرند.
