التهاب پروستات یا پروستاتیت فقط یک بیماری با یک علت مشخص نیست. این التهاب گاهی به‌دلیل عفونت باکتریایی ناگهانی ایجاد می‌شود و با تب، لرز و علائم ادراری همراه است؛ گاهی هم ماه‌ها ادامه پیدا می‌کند، بدون اینکه عفونتی در آزمایش‌ها پیدا شود.

محل درد می‌تواند زیر شکم، بین کیسه بیضه و مقعد، کمر یا آلت تناسلی باشد. شدت علائم و روش درمان به نوع پروستاتیت بستگی دارد؛ بنابراین تشخیص آن با علائم به‌تنهایی ممکن نیست. این مطلب جایگزین معاینه و نظر پزشک نیست.

التهاب پروستات چیست و چه علائمی دارد؟

پروستات غده‌ای کوچک در زیر مثانه است که بخشی از مایع منی را تولید می‌کند. وقتی این غده ملتهب می‌شود، ممکن است ادرار کردن، رابطه جنسی یا حتی نشستن طولانی دردناک شود.

علائم بسته به نوع بیماری متفاوت‌اند، اما نشانه‌های رایج شامل این موارد است:

  • سوزش یا درد هنگام ادرار کردن
  • تکرر ادرار، احساس فوریت یا بیدار شدن مکرر در شب برای ادرار
  • ضعیف شدن جریان ادرار یا دشواری در شروع آن
  • درد در لگن، زیر شکم، کمر، کشاله ران، بین کیسه بیضه و مقعد یا نوک آلت
  • درد هنگام انزال یا اختلال موقت در عملکرد جنسی
  • تب، لرز، بدن‌درد و احساس بیماری؛ بیشتر در نوع حاد باکتریایی

وجود این علائم به‌تنهایی به معنی التهاب پروستات نیست و عفونت ادراری، سنگ، تنگی مجرای ادرار و برخی بیماری‌های دیگر نیز می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند.

انواع التهاب پروستات و تفاوت آن‌ها

پروستاتیت حاد باکتریایی

این نوع معمولاً ناگهانی شروع می‌شود و ممکن است با تب بالا، لرز، درد لگن و اختلال واضح در ادرار همراه باشد. باکتری‌ها می‌توانند از مجرای ادرار یا مثانه به پروستات برسند. پروستاتیت حاد می‌تواند جدی باشد و گاهی به درمان بیمارستانی نیاز دارد.

پروستاتیت مزمن باکتریایی

در این حالت عفونت باکتریایی مدت طولانی‌تری در پروستات باقی می‌ماند یا پس از درمان دوباره عود می‌کند. علائم معمولاً شدت کمتری نسبت به نوع حاد دارند، اما ممکن است دوره‌ای تکرار شوند؛ برای مثال سوزش ادرار، درد لگنی و عفونت‌های مکرر ادراری.

سندرم درد مزمن لگنی

این شایع‌ترین شکلِ علائم مزمن پروستاتیت است، اما در بسیاری از افراد باکتری یا عفونت قابل اثبات پیدا نمی‌شود. درد یا ناراحتی لگنی، علائم ادراری و درد هنگام انزال ممکن است دست‌کم چند ماه ادامه داشته باشد و شدت آن بالا و پایین شود.

تنش عضلات کف لگن، تحریک عصبی، التهاب، سابقه عفونت یا عوامل روانی مانند استرس ممکن است در تداوم این علائم نقش داشته باشند. نبودن عفونت در آزمایش به معنی خیالی بودن درد نیست؛ فقط نشان می‌دهد درمان باید بر اساس علت‌های محتمل دیگری تنظیم شود.

پروستاتیت التهابی بدون علامت

در این نوع، نشانه قابل‌توجهی وجود ندارد و التهاب هنگام بررسی علت دیگری، مثلاً آزمایش‌های تخصصی، کشف می‌شود. معمولاً فقط وجود التهاب به‌تنهایی نیازمند درمان اختصاصی نیست و پزشک درباره ضرورت پیگیری تصمیم می‌گیرد.

علت‌های پروستاتیت چیست؟

در پروستاتیت باکتریایی، میکروب‌های دستگاه ادراری شایع‌ترین عامل‌اند. برخی عفونت‌های منتقل‌شونده از راه جنسی نیز می‌توانند در علائم ادراری و التهاب نقش داشته باشند؛ در چنین شرایطی بررسی و درمان شریک جنسی نیز ممکن است لازم باشد.

عوامل زیر می‌توانند احتمال التهاب یا عود علائم را افزایش دهند، هرچند وجودشان به‌تنهایی علت قطعی بیماری نیست:

  • عفونت ادراری یا سابقه عود آن
  • استفاده از سوند ادراری یا انجام برخی اقدامات پزشکی در مجرای ادرار
  • اختلال در تخلیه کامل مثانه یا بعضی مشکلات ساختاری دستگاه ادراری
  • رابطه جنسی محافظت‌نشده در صورت وجود خطر عفونت مقاربتی
  • گرفتگی یا اختلال عملکرد عضلات کف لگن
  • نشستن طولانی، فشار مکرر به ناحیه لگن و استرس؛ به‌ویژه در علائم مزمن

پزشک التهاب پروستات را چگونه تشخیص می‌دهد؟

تشخیص با پرسش درباره زمان شروع علائم، تب، سابقه عفونت، الگوی ادرار و درد انجام می‌شود. پزشک ممکن است معاینه شکم و ناحیه لگن و در صورت نیاز معاینه انگشتی از راه مقعد را انجام دهد. در شک به عفونت حاد، فشار یا ماساژ پروستات برای گرفتن نمونه مناسب نیست و می‌تواند خطر انتشار عفونت را افزایش دهد.

آزمایش ادرار و کشت ادرار برای بررسی عفونت اهمیت دارند. بسته به شرایط، آزمایش خون، بررسی عفونت‌های مقاربتی، اندازه‌گیری جریان ادرار یا تصویربرداری نیز درخواست می‌شود. سطح PSA ممکن است هنگام التهاب یا عفونت موقتاً بالا برود؛ بنابراین تفسیر آن در این دوره باید با نظر پزشک انجام شود و یک عدد بالا به‌تنهایی تشخیص سرطان نیست.

درمان پروستاتیت چگونه انجام می‌شود؟

درمان بر اساس نوع پروستاتیت انتخاب می‌شود. در نوع باکتریایی، پزشک آنتی‌بیوتیک مناسب تجویز می‌کند و ممکن است دوره درمان طولانی‌تر از یک عفونت ساده ادراری باشد. قطع زودهنگام دارو یا تغییر آن بدون نظر پزشک می‌تواند باعث باقی ماندن عفونت یا عود علائم شود.

برای کاهش علائم، پزشک ممکن است داروهای ضد درد، داروهای شل‌کننده گردن مثانه یا روش‌های دیگری را پیشنهاد کند. در سندرم درد مزمن لگنی، درمان می‌تواند ترکیبی از فیزیوتراپی تخصصی کف لگن، تنظیم فعالیت‌های تحریک‌کننده، درمان علائم ادراری و حمایت روان‌شناختی باشد؛ آنتی‌بیوتیک در این نوع همیشه راه‌حل نیست.

نوشیدن مایعات به اندازه معمول، پرهیز از محرک‌هایی که علائم را بیشتر می‌کنند مانند الکل یا کافئین، استراحت و نشستن در آب گرم ممکن است برای بعضی افراد آرام‌کننده باشد؛ اما این اقدامات جای درمان عفونت را نمی‌گیرند.

چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟

اگر علائم ادراری با تب و لرز همراه شده، یا فرد نمی‌تواند ادرار کند، باید سریع ارزیابی پزشکی شود. درد شدید، استفراغ، گیجی، ضعف شدید یا خون قابل‌مشاهده در ادرار نیز نباید به امید بهبود خودبه‌خودی نادیده گرفته شود.

در التهاب پروستات، تشخیص زودهنگام به‌ویژه در نوع حاد اهمیت دارد. التهاب پروستات همیشه عفونی نیست و درمان درست آن به تشخیص نوع بیماری، نه صرفاً شباهت علائم، بستگی دارد.