کاربرد اینترنت اشیا در خانه و لوازم خانگی هوشمند فقط به روشن و خاموشکردن وسایل با تلفن همراه محدود نیست. در یک خانه متصل، وسایل و حسگرها اطلاعاتی مانند دما، زمان استفاده، بازبودن در یا میزان مصرف برق را دریافت می‌کنند و بر اساس برنامه‌ای مشخص واکنش نشان می‌دهند.
نتیجه می‌تواند مدیریت ساده‌تر خانه، کاهش برخی هزینه‌های انرژی، افزایش امنیت و صرفهجویی در زمان باشد. البته هر وسیله متصل الزاماً انتخاب مناسبی نیست؛ هزینه خرید، کیفیت اینترنت، سازگاری تجهیزات و حفاظت از اطلاعات باید هم‌زمان بررسی شوند.
کاربرد اینترنت اشیا در خانه دقیقاً چیست؟
اینترنت اشیا در خانه به مجموعه‌ای از وسایل، حسگرها و نرم‌افزارها گفته می‌شود که از طریق شبکه با یکدیگر یا با تلفن همراه ارتباط دارند. تفاوت یک وسیله هوشمند با وسیلهای که فقط ریموت کنترل دارد، در امکان دریافت اطلاعات، اجرای خودکار فرمان‌ها و هماهنگی با سایر تجهیزات است.
برای نمونه، ترموستات هوشمند می‌تواند دمای محیط را اندازه بگیرد و طبق برنامه تنظیم شود. یک حسگر در یا پنجره نیز می‌تواند هنگام بازشدن، اعلان بفرستد یا در صورت اتصال به سیستم گرمایشی و سرمایشی، به اجرای سناریوی مشخصی کمک کند.
لوازم خانگی هوشمند چه کارهایی انجام می‌دهند؟
وسایل هوشمند بر اساس نوع محصول و امکانات نرم‌افزاری، کاربردهای متفاوتی دارند. مهم‌ترین نمونه‌ها در خانه عبارت‌اند از:
- روشنایی هوشمند: تنظیم زمان روشن و خاموش‌شدن چراغ‌ها، کنترل از راه دور و ساخت سناریو برای زمان خواب یا خروج از خانه.
- تلویزیون و اسپیکر هوشمند: دسترسی به سرویس‌های آنلاین، کنترل صوتی و اتصال به دیگر تجهیزات سرگرمی.
- جاروبرقی رباتیک: برنامه‌ریزی برای نظافت، تعیین محدوده ممنوعه و بازگشت خودکار به محل شارژ در مدل‌های مجهزتر.
- ماشین لباسشویی و ظرف‌شویی: اطلاع از پایان چرخه، پیشنهاد برنامه شست‌وشو یا ارسال هشدار درباره خطا و نیاز به سرویس.
- یخچال هوشمند: کنترل دما، هشدار بازماندن در و در برخی مدل‌ها مدیریت موجودی یا نمایش وضعیت دستگاه.
- دوشاخه و پریز هوشمند: قطع و وصل برق وسیله، زمانبندی استفاده و گاهی اندازه‌گیری مصرف انرژی.
- دوربین و حسگرهای امنیتی: تشخیص حرکت، ارسال اعلان و بررسی وضعیت خانه از راه دور.
همه این امکانات در تمام مدل‌ها وجود ندارد و نام «هوشمند» روی بسته‌بندی، بهتنهایی اطلاعات دقیقی درباره قابلیت واقعی دستگاه نمی‌دهد. مشخصات اپلیکیشن، نوع اتصال و پشتیبانی نرم‌افزاری اهمیت بیشتری دارد.
این فناوری چگونه به مدیریت مصرف انرژی کمک می‌کند؟
اینترنت اشیا می‌تواند مصرف برق و گاز را قابل مشاهده‌تر کند. وقتی کاربر بداند کدام وسیله در چه ساعتی بیشتر استفاده می‌شود، تصمیم‌گیری برای زمانبندی یا حذف مصرف غیرضروری آسان‌تر خواهد بود.
برای مثال، پریز هوشمند می‌تواند برق وسیلهای را که در ساعات مشخصی لازم نیست قطع کند. چراغ‌های متصل نیز میتوانند با زمانبندی یا حسگر حضور، مدت روشن‌ماندن بی‌دلیل را کاهش دهند. بااینحال، صرفهجویی قطعی نیست؛ اگر تجهیزات هوشمند همیشه در حالت آماده‌به‌کار باشند یا برنامه‌ریزی نادرست انجام شود، بخشی از مزیت آنها از بین می‌رود.
خانه هوشمند برای خانواده‌ها چه مزیتی دارد؟
ارزش خانه هوشمند بیشتر در کاهش کارهای تکراری و ایجاد اطلاع‌رسانی به‌موقع دیده می‌شود. والدین میتوانند وضعیت برخی وسایل را از راه دور بررسی کنند، برای روشنایی خانه هنگام بازگشت برنامه بگذارند یا هنگام تشخیص نشتی آب و دود هشدار دریافت کنند.
این فناوری برای سالمندان یا افرادی که جابه‌جایی برایشان دشوار است نیز می‌تواند کنترل چراغ‌ها، وسایل برقی و دمای محیط را آسان‌تر کند. البته کنترل صوتی و خودکار نباید جایگزین مراقبت انسانی یا تجهیزات ایمنی استاندارد شود؛ مخصوصاً در وسایل گرمایشی، اجاق گاز و دستگاه‌هایی که احتمال آتش‌سوزی دارند.
پیش از خرید وسیله هوشمند به چه نکاتی توجه کنیم؟
- نوع اتصال را بررسی کنید: وای‌فای، بلوتوث، زیگبی و استانداردهای دیگر، محدودیت‌ها و تجهیزات جانبی متفاوتی دارند.
- سازگاری را بسنجید: مطمئن شوید وسیله با تلفن همراه، سیستم‌عامل و هاب یا دستیار صوتی مورد استفاده شما هماهنگ است.
- به پشتیبانی نرم‌افزاری دقت کنید: اپلیکیشن ضعیف یا توقف بهروزرسانی می‌تواند عمر مفید وسیله را کاهش دهد.
- نیاز واقعی را مشخص کنید: ابتدا یک مشکل مشخص مانند کنترل روشنایی، امنیت یا مدیریت مصرف را هدف بگیرید و بعد سراغ خرید چند دستگاه بروید.
- امنیت حساب را جدی بگیرید: رمز عبور اختصاصی، بهروزرسانی منظم و تأیید دومرحلهای، از اقدامات پایه برای محافظت از دستگاهها هستند.
در خانه‌هایی که اینترنت ناپایدار است، وسیلهای را انتخاب کنید که دست‌کم عملکردهای اصلی خود را بدون اینترنت یا از طریق شبکه داخلی حفظ کند. همچنین پیش از خرید بررسی کنید آیا خدمات ابری شرکت سازنده در ایران در دسترس می‌ماند یا نه؛ وابستگی کامل به سرور خارجی می‌تواند در آینده محدودیت ایجاد کند.
حریم خصوصی در خانه متصل چه اهمیتی دارد؟
دوربین، اسپیکر، تلویزیون و حتی برخی حسگرها ممکن است داده‌هایی درباره زمان حضور افراد، عادت‌های روزانه یا صدای محیط جمع‌آوری کنند. بنابراین باید پیش از فعال‌سازی، مجوزهای اپلیکیشن و سیاست استفاده از داده‌های شرکت سازنده را بررسی کرد.
قرار دادن دوربین در فضاهای خصوصی، استفاده از رمز پیش‌فرض یا اتصال همه تجهیزات به یک شبکه ناامن، ریسک بیشتری ایجاد می‌کند. جداکردن تجهیزات مهمان و وسایل هوشمند از رایانه‌های کاری، خاموشکردن قابلیت‌های غیرضروری و تغییر رمزهای اولیه، اقدامات ساده اما مؤثری هستند.
جمع‌بندی کاربرد اینترنت اشیا در خانه و لوازم خانگی هوشمند
کاربرد اینترنت اشیا در خانه زمانی ارزشمند است که یک نیاز واقعی را حل کند: کنترل بهتر وسایل، دریافت هشدار، کاهش کارهای تکراری یا مدیریت مصرف. برای شروع، یک یا دو وسیله مانند پریز، روشنایی یا حسگر امنیتی را انتخاب کنید و پیش از گسترش سیستم، سازگاری، امنیت، هزینه نگهداری و امکان استفاده در زمان قطع اینترنت را بسنجید.
