اگر بعد از شست‌وشو روی لباسهای تیره نقطه‌های روشن، الیاف ریز یا گلولههای کوچک می‌بینید، علت فقط «کثیف بودن ماشین لباسشویی» نیست. پاسخ به این سؤال که چرا بعضی لباسها بعد از شست‌وشو پرز می‌دهند، به جنس پارچه، میزان اصطکاک و شیوه شستن و خشککردن آن برمی‌گردد.
یک نکته مهم این است که پرز دادن با گلوله‌شدن سطح پارچه یکی نیست. در حالت اول، الیاف از حوله یا لباس جدا میشوند و روی لباس دیگر می‌نشینند؛ در حالت دوم، الیاف خود پارچه بر اثر سایش در هم می‌پیچند و گلولههای ریز می‌سازند. راه پیشگیری در هرکدام کمی متفاوت است.
چرا بعضی لباسها بعد از شست‌وشو پرز می‌دهند؟
پارچه از تعداد زیادی الیاف تشکیل شده است. وقتی این الیاف کوتاه، شل یا سطح‌پردازش‌شده باشند، حرکت لباس در دیگ ماشین، تماس با لباسهای دیگر و چرخش خشک‌کن میتواند بخشی از آن‌ها را بیرون بکشد.
پارچههای کرکی و پرزدار مانند حوله، پلار، سویشرت‌های کرکی و برخی بافت‌ها معمولاً الیاف آزاد بیشتری دارند. لباسهای تیره هم ممکن است به همان اندازه پرز بگیرند، اما پرزهای روشن روی آن‌ها بیشتر به چشم می‌آید.
تفاوت پرز سطحی با پرزدهی خود پارچه
اگر الیاف سفید یا رنگی به لباس چسبیده‌اند و با برس یا غلتک جدا میشوند، احتمالاً از لباس دیگری آمده‌اند. اما اگر سطح لباس زبر شده و دانه‌های کوچک به خود بافت چسبیده‌اند، با پدیده‌ای به نام پرزدهی یا پیلینگ روبه‌رو هستید که بیشتر از اصطکاک ناشی می‌شود.
کدام عادت‌های شست‌وشو پرزدهی را بیشتر میکنند؟
- شستن لباسهای متفاوت در یک نوبت: حوله، پتو و لباسهای کرکی الیاف آزاد میکنند و این الیاف روی لباسهای نخی و تیره می‌نشینند.
- پر کردن بیش از حد ماشین: فضای کم، تماس و ساییدگی لباسها را بالا می‌برد و شست‌وشو را هم ناقص‌تر میکند.
- انتخاب دور تند برای لباس ظریف: چرخش شدید، الیاف ضعیف یا بافت شل را بیشتر تحت فشار قرار می‌دهد.
- بستن لباسها با زیپ و قزن باز: لبه‌های سخت می‌توانند به سطح لباسهای دیگر گیر کنند و پرزدهی یا نخ‌کش‌شدن ایجاد کنند.
- شوینده زیاد: باقی‌مانده شوینده روی الیاف می‌ماند، آبکشی را دشوار میکند و ممکن است سطح پارچه را خشک و زبر نشان دهد.
آب خیلی داغ نیز برای همه لباسها انتخاب مناسبی نیست. گرما، همراه با حرکت زیاد، میتواند به بعضی الیاف آسیب بزند یا باعث جمع‌شدن و زبرتر دیده‌شدن سطح پارچه شود؛ بنابراین برچسب مراقبت لباس را نادیده نگیرید.
جنس پارچه چه نقشی در پرز دادن لباس دارد؟
لباس‌هایی با الیاف کوتاه یا بافت شل، معمولاً زودتر الیاف خود را از دست می‌دهند. پارچههای اصطکاک‌پذیر مانند برخی بافتهای پشمی، پلی‌استرهای بیکیفیت، دورس‌های کرکی و لباسهای برس‌خورده ممکن است با تماس مداوم با کیف، دسته صندلی یا لباسهای دیگر گلوله شوند.
ترکیب الیاف هم مهم است. پارچه‌ای که یک بخش آن نرم و آسیب‌پذیر و بخش دیگر آن محکم و زبر است، ممکن است در محل تماس زودتر پرزدار شود. به همین دلیل، پرزدهی در قسمت‌هایی مثل زیر بغل، پهلو، آستین و محل تماس با بند کیف بیشتر دیده می‌شود.
چطور لباسها را بشوییم تا کمتر پرز بدهند؟
- لباسهای پرزدار را از لباسهای صاف، تیره و حساس جدا کنید و حوله را در نوبت جداگانه بشویید.
- لباس را پشت‌ورو کنید و زیپ‌ها، قزن‌ها و چسب‌های لباس را ببندید.
- برای لباسهای ظریف، برنامه شستوشوی ملایم، آب سرد یا ولرم و دور چرخش پایین‌تر را انتخاب کنید.
- ماشین را تا جایی پر نکنید که لباسها امکان حرکت آزاد نداشته باشند.
- مقدار شوینده را مطابق سختی آب و دستور روی بسته تنظیم کنید؛ شوینده بیشتر، لباس تمیزتر نمیکند.
- لباس را پس از پایان شست‌وشو سریع از ماشین خارج کنید و آن را طبق برچسب، روی سطح مناسب خشک کنید.
برای لباس‌هایی که از قبل پرز گرفته‌اند، ابتدا صبر کنید کاملاً خشک شوند. پرزگیر چسبی یا برس نرم برای الیاف جداشده مناسب است و پرزگیر برقی برای گلولههای سطحی کاربرد دارد؛ اما استفاده از تیغ، قیچی یا کشیدن نخ‌ها با دست میتواند آسیب را بیشتر کند.
چه زمانی پرز دادن لباس طبیعی نیست؟
پرزدهی خفیف در نخستین شست‌وشو، به‌ویژه در لباسهای کرکی و حوله، معمولاً غیرعادی نیست و ممکن است بعد از چند بار شستوشوی صحیح کمتر شود. اما اگر لباس پس از هر بار شستن به‌سرعت نازک، زبر یا گلوله‌گلوله می‌شود، احتمال دارد بافت آن شل باشد یا در معرض اصطکاک بیش از حد قرار گرفته باشد.
در چنین شرایطی، لباس را جداگانه و با برنامه ملایم بشویید و محل ایجاد پرز را بررسی کنید. اگر فقط یک ناحیه خاص، مانند پهلو یا زیر بغل، آسیب می‌بیند، اصطکاک با کیف، کمربند، میز یا لباس دیگر را هم در نظر بگیرید.
جمع‌بندی: پاسخ به این‌که چرا بعضی لباسها بعد از شست‌وشو پرز می‌دهند، معمولاً در سه عامل خلاصه می‌شود: الیاف آزاد پارچه، اصطکاک زیاد و جدانکردن لباسهای پرزدار. شستوشوی جداگانه، پشت‌ورو کردن لباس، استفاده از دور ملایم و خشککردن مطابق برچسب، مؤثرترین راه‌های کم‌کردن پرزدهی هستند.
