ماه کامل ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ که در تقویم ایران با ۴ آبان ۱۴۰۵ هم‌زمان است، در نام‌گذاری سنتی «ماه شکارچی» نام دارد. کامل شدن ماه حدود ساعت ۷:۴۲ صبح به وقت ایران رخ می‌دهد؛ بنابراین بخش مهمی از تماشای آن در شب ۳ آبان و پیش از طلوع خورشید ۴ آبان اتفاق می‌افتد.
دلیل عجیب به نظر رسیدن این رویداد، ترکیب چند ویژگی است: ماه در نزدیکی حضیض مدار خود قرار دارد و ممکن است ابرماه به شمار بیاید، نام سنتی متفاوتی دارد و در نزدیکی افق می‌تواند بزرگ‌تر یا نارنجی‌تر دیده شود. با این حال، «عجیب‌ترین ماه کامل» عنوانی رسانه‌ای است و اصطلاح رسمی نجومی محسوب نمی‌شود.
ماه کامل ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ چیست؟
این رویداد همان ماه کامل مهرماه ۲۰۲۶ است؛ زمانی که زمین تقریباً بین خورشید و ماه قرار می‌گیرد و نیمهٔ رو به زمین ماه بیشترین میزان روشنایی را دریافت می‌کند. در شب‌های اطراف این تاریخ، ماه تقریباً دایره‌ای کامل دیده میشود، اما لحظهٔ دقیق کامل شدن آن صبح ۴ آبان رخ می‌دهد.
ماه کامل اکتبر ۲۰۲۶ در سنت نام‌گذاری فصل‌ها «ماه شکارچی» خوانده میشود. این نام در فرهنگ‌های اروپایی و آمریکای شمالی به ماه کامل پس از «ماه برداشت» اشاره دارد؛ دوره‌ای که آماده‌سازی برای فصل سرد و ذخیرهٔ مواد غذایی اهمیت بیشتری پیدا می‌کرد.
چرا این ماه کامل را ابرماه می‌دانند؟
مدار ماه کاملاً دایره‌ای نیست و فاصلهٔ آن از زمین در طول گردش تغییر می‌کند. وقتی ماه کامل به زمان نزدیک به نزدیک‌ترین نقطهٔ مدارش، یعنی حضیض، برسد، در آسمان کمی بزرگ‌تر و روشن‌تر از ماه کامل‌هایی دیده میشود که در فاصلهٔ دورتری رخ می‌دهند.
برای این وضعیت تعریف واحدی وجود ندارد. برخی منابع، ماه کاملی را که در محدودهٔ مشخصی از حضیض رخ دهد «ابرماه» می‌نامند و برخی دیگر معیار متفاوتی به کار می‌برند؛ به همین دلیل بهتر است دربارهٔ ۴ آبان با عبارت «ماه کامل نزدیک به حضیض و ابرماه احتمالی» صحبت کرد، نه یک عنوان کاملاً قطعی.
تفاوت اندازه و روشنایی برای چشم غیرمسلح معمولاً چشمگیر نیست. مقایسهٔ عکس‌های این ماه با ماه کامل معمولی نیز فقط زمانی قابل اتکاست که فاصلهٔ دوربین، لنز و شرایط تصویربرداری یکسان باشد.
ماه شکارچی ۴ آبان از ایران چگونه دیده میشود؟
برای دیدن ماه به ابزار خاصی نیاز نیست. شب ۳ آبان، ماه پس از غروب خورشید از سمت شرق بالا می‌آید و تا پیش از سپیدهدم ۴ آبان در آسمان حضور دارد. در بیشتر شهرهای ایران، بهترین قاب تصویری زمانی شکل می‌گیرد که ماه نزدیک افق باشد و کنار ساختمان‌ها، کوه‌ها یا درختان دیده شود.
- برای دیدن قرص ماه، مکانی با افق شرقی و غربی باز انتخاب کنید.
- برای ثبت عکس، چند دقیقه پس از طلوع ماه صبر کنید؛ نور گرگ‌ومیش و وجود عناصر زمینی به عکس عمق می‌دهد.
- برای تماشای جزئیات سطح ماه، دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک مفید است، اما نگاه‌کردن به خود ماه با چشم غیرمسلح خطری ندارد.
- ساعت طلوع و غروب ماه در تهران، مشهد، تبریز و دیگر شهرها یکسان نیست؛ زمان‌های محلی هر شهر ممکن است چند دقیقه تفاوت داشته باشد.
آیا ماه ۴ آبان قرمز یا غیرعادی دیده میشود؟
ماه شکارچی الزاماً قرمز نیست و این رویداد با ماه‌گرفتگی فرق دارد. وقتی ماه نزدیک افق قرار می‌گیرد، نور آن مسیر طولانی‌تری را در جو زمین طی می‌کند؛ پراکندگی نور آبی می‌تواند رنگ ماه را زرد، نارنجی یا متمایل به قرمز نشان دهد.
رنگ و اندازهٔ ظاهری ماه به وضعیت جو، گردوغبار، رطوبت، آلودگی نوری و خطای دید معروف به «توهم ماه» هم بستگی دارد. بنابراین هر تصویر بسیار قرمز یا بسیار بزرگ از این ماه، لزوماً نشان‌دهندهٔ ویژگی غیرعادی خود ماه نیست.
تفاوت ماه شکارچی با ماه‌گرفتگی چیست؟
ماه کامل فقط به وضعیت روشنایی ماه مربوط است، اما ماه‌گرفتگی زمانی رخ می‌دهد که زمین دقیقاً میان خورشید و ماه قرار بگیرد و سایهٔ زمین روی ماه بیفتد. هر ماه کامل به ماه‌گرفتگی منجر نمی‌شود، چون مدار ماه نسبت به صفحهٔ مدار زمین کمی انحراف دارد.
در نتیجه، نباید عنوان ماه شکارچی یا ابرماه را نشانهٔ وقوع ماه‌گرفتگی دانست. همچنین هیچ مبنای علمی معتبری برای نسبت‌دادن اثر قطعی این ماه کامل به رفتار، سلامت یا سرنوشت افراد وجود ندارد.
جمع‌بندی ماه کامل ۴ آبان ۱۴۰۵
ماه کامل ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۴ آبان ۱۴۰۵، همان ماه شکارچی است و بهدلیل نزدیکی به حضیض مدار ممکن است ابرماه نامیده شود. لحظهٔ کامل شدن آن صبح رخ می‌دهد، اما بهترین فرصت تماشای چشم‌نواز آن از ایران، شب ۳ آبان تا پیش از طلوع خورشید ۴ آبان است. بزرگ‌تر یا نارنجی‌تر دیده‌شدن ماه بیشتر به نزدیکی افق و شرایط جو مربوط است، نه یک تغییر عجیب در خود ماه.
