ساخت لحاف و پتو تکهدوزی با لباسهای قدیمی راهی کاربردی برای استفاده دوباره از لباس‌هایی است که هنوز پارچه سالمی دارند اما دیگر پوشیده نمی‌شوند. نتیجه کار می‌تواند یک روانداز سبک، پتوی مبل یا لحاف گرم برای اتاق کودک باشد؛ به شرط آنکه پارچه‌ها پیش از برش شسته و از نظر ضخامت و کشسانی دسته‌بندی شوند.
برای شروع، لازم نیست تعداد زیادی لباس یک‌شکل داشته باشید. چند پارچه نخی هم‌ضخامت، یک لایه داخلی مناسب و پارچه‌ای برای پشت کار کافی است. در ادامه، الگوی ساده مربع را مرحله‌به‌مرحله پیش می‌بریم تا کنترل اندازه، نظم طرح و کیفیت دوخت آسان‌تر باشد.
ساخت لحاف و پتو تکهدوزی با لباسهای قدیمی؛ وسایل لازم
پیش از برش، وسایل را آماده کنید تا اندازه قطعهها در طول کار تغییر نکند. برای یک روانداز متوسط، تعداد لباس‌ها به اندازه نهایی و ابعاد مربع‌ها بستگی دارد.
- لباسهای قدیمی تمیز و سالم، ترجیحاً نخی یا کتان
- متر، خط‌کش، مداد خیاطی و قیچی تیز
- چرخ خیاطی یا سوزن و نخ محکم
- پارچه مناسب برای پشت لحاف
- الیاف لحاف، پشم‌شیشه نازک یا پتوی ساده برای لایه میانی
- اتو، سنجاق و نخ همرنگ یا متناسب با طرح
برای شروع، مربع‌های ۱۲ در ۱۲ سانتی‌متر انتخاب مناسبی هستند. این اندازه بعد از جای دوخت یک سانتی‌متری، قطعه‌ای حدود ۱۰ سانتی‌متر در اختیار می‌گذارد. اگر می‌خواهید روانداز سریع‌تر آماده شود، مربع‌ها را بزرگ‌تر بگیرید؛ اما قطعه‌های کوچک‌تر، فرم‌های متنوع و کنترل بیشتری روی طرح ایجاد می‌کنند.
کدام لباسهای قدیمی برای لحاف تکهدوزی مناسباند؟
پیراهنهای نخی، شلوارهای نخی، دامنهای کتان و پارچههای بافت تخت معمولاً برای رویه لحاف مناسب هستند. پارچه‌هایی را انتخاب کنید که با یک کشش معمولی پاره نمی‌شوند و سطحشان بیش از حد نازک نشده است.
تیشرت و لباسهای کشی هم قابل استفاده‌اند، اما بهتر است پیش از برش، پشتشان با لایی چسب نازک تقویت شود. پارچههای خیلی کشی بدون لایی هنگام دوخت جمع می‌شوند و ردیف‌های لحاف را از شکل می‌اندازند. لباسهای جین ضخیم، مخمل، حوله‌ای یا چندلایه را در یک پروژه با پارچههای نازک مخلوط نکنید؛ تفاوت ضخامت باعث می‌شود دوخت و لایه‌گذاری سخت شود.
زیپ، دکمه، قزن، کش کمر و درزهای برجسته را جدا کنید. اگر روی لباس لکه، پوسیدگی یا پارگی وجود دارد، آن قسمت را در الگو وارد نکنید. همه لباس‌ها را پیش از برش بشویید و خشک کنید تا آبرفتگی احتمالی بعداً شکل لحاف را تغییر ندهد.
برش و چیدن قطعهها بدون به‌هم‌ریختگی طرح
اول بزرگ‌ترین قسمت‌های سالم لباس را از درزها جدا کنید. یک الگوی مقوایی بسازید و جای دوخت را روی آن علامت بزنید؛ سپس الگو را روی پارچه بگذارید و همه مربع‌ها را در یک جهت برش بزنید. برای هر مربع، حدود یک سانتی‌متر جای دوخت در نظر بگیرید.
قطعهها را پیش از دوخت روی زمین یا سطحی بزرگ بچینید. کنار هم قرار دادن رنگ‌های مشابه، طرح را یکنواخت می‌کند؛ در مقابل، پخش کردن رنگ‌های تیره و روشن در سراسر کار، ظاهر متعادل‌تری به لحاف میدهد. از هر پنج یا شش ردیف یک عکس بگیرید تا اگر قطعهها جابهجا شدند، چیدمان قبلی را پیدا کنید.
اگر پارچه‌ای طرح‌دار است، جهت طرح را در تمام قطعهها بررسی کنید. در پارچههای راه‌راه یا چهارخانه، بی‌توجهی به جهت خطوط ممکن است حتی با دوخت تمیز هم نتیجه ناهماهنگی ایجاد کند.
دوخت ردیف‌ها و وصل‌کردن رویه لحاف
- مربع‌های هر ردیف را از سمت درست روی هم بگذارید و لبه‌ها را با سنجاق ثابت کنید.
- هر اتصال را با جای دوخت یکسان، حدود یک سانتی‌متر، بدوزید.
- پس از دوخت هر ردیف، جای دوخت‌ها را با اتو به یک سمت یا به شکل باز مرتب کنید.
- ردیف‌ها را به ترتیب طرح به هم وصل کنید و تقاطع درزها را با سنجاق نگه دارید.
- در پایان، لبه‌های بیرونی را اندازه بگیرید و قسمت‌های اضافه را با خطی صاف اصلاح کنید.
اتوکشی بعد از هر ردیف فقط برای زیبایی نیست؛ این کار کمک می‌کند لبه‌ها صاف بمانند و اتصال ردیف‌ها هنگام دوخت جابهجا نشود. اگر پارچه‌ها ضخیم هستند، طول دوخت چرخ را کمی بیشتر از حالت معمول تنظیم کنید و ابتدا روی تکه‌ای دورریز امتحان کنید.
لایه‌گذاری؛ تفاوت لحاف گرم و پتوی سبک
برای پتوی سبک، رویه تکهدوزیشده و یک پارچه پشت کار کافی است. برای لحاف گرم، یک لایه الیاف یا پشم‌شیشه نازک میان این دو قرار دهید. هر سه لایه را روی سطح صاف پهن کنید و از مرکز به سمت لبه‌ها سنجاق بزنید تا چین و حباب ایجاد نشود.
اگر از پتوی قدیمی به‌عنوان لایه میانی استفاده می‌کنید، ابتدا مطمئن شوید ضخامت آن با رویه هماهنگ است. لایه بسیار ضخیم، عبور سوزن و تمیز دوختن نوار دور کار را دشوار می‌کند. برای ثابت ماندن لایهها، روی درزهای اصلی یا با فاصله‌های منظم دوخت مستقیم بزنید؛ فاصله دوخت باید با دستور نگهداری الیاف انتخابی سازگار باشد.
تمیزکاری لبه‌ها و شستوشوی اولین لحاف
پس از ثابتکردن سه لایه، لبه‌ها را صاف کنید و نوار اریب یا نوار پارچه‌ای پهن برای دوردوزی آماده کنید. نوار را ابتدا به رویه بدوزید، سپس آن را به پشت برگردانید و با دوخت ریز محکم کنید. گوشه‌ها را قبل از برگرداندن نوار کمی کم‌حجم کنید تا برجسته نشوند.
نخ‌های اضافه را بگیرید و همه درزها را بررسی کنید. اگر قرار است لحاف شسته شود، آن را با آب ملایم و دور آرام بشویید و برای خشک‌کردن روی سطحی صاف پهن کنید. حرارت زیاد می‌تواند بعضی پارچه‌ها را جمع کند و تفاوت اندازه میان تکه‌ها را بیشتر نشان دهد.
جمع‌بندی: در ساخت لحاف و پتو تکهدوزی با لباسهای قدیمی، شستوشوی اولیه، هماهنگ‌کردن ضخامت پارچه‌ها و برش یک‌اندازه از خود دوخت مهم‌ترند. با مربع‌های ساده ۱۲ سانتی‌متری، یک لایه‌بندی سبک و دوردوزی محکم می‌توانید لباسهای سالم اما بلااستفاده را به رواندازی بادوام و قابل استفاده تبدیل کنید.
