غذاهای پخته و باقیمانده آماده مصرف‌اند و معمولاً دیگر مرحله‌ای برای شست‌وشو یا پختن دوباره ندارند؛ به همین دلیل نباید کنار گوشت، مرغ، ماهی یا تخم‌مرغ خام قرار بگیرند. کوچک‌ترین نشتی از بسته مواد خام می‌تواند میکروب‌ها را به ظرف غذا، قفسه یخچال یا مواد غذایی آماده منتقل کند.
این جداسازی فقط برای حفظ نظم یخچال نیست؛ یک اصل ساده برای کاهش آلودگی متقاطع در آشپزخانه است. چیدمان درست، ظرف مناسب و سردکردن به‌موقع غذا کمک می‌کند باقیمانده غذای ناهار یا شام با خطر کمتری برای اعضای خانواده نگهداری شود.
چرا غذاهای پخته و باقیمانده باید جدا نگهداری شوند؟
مواد خامی مانند مرغ، گوشت قرمز، ماهی و تخم‌مرغ ممکن است حامل میکروب‌هایی باشند که با چشم دیده نمی‌شوند. وقتی آب این مواد روی غذای پخته یا سالاد آماده مصرف می‌ریزد، آلودگی بدون نیاز به تماس مستقیم دست نیز منتقل می‌شود.
غذای پخته معمولاً قرار نیست دوباره آن‌قدر حرارت ببیند که تمام خطر احتمالی را برطرف کند؛ برخی غذاها هم پس از آلوده‌شدن ممکن است با گرمکردن معمولی دوباره کاملاً ایمن نشوند. بنابراین پیشگیری از تماس، مطمئن‌تر از تلاش برای جبران آلودگی در مرحله آخر است.
مواد خام را کجای یخچال بگذاریم؟
مرغ، گوشت و ماهی خام را در ظرفی سالم، دربسته و بدون نشتی قرار دهید و در پایین‌ترین طبقه یخچال بگذارید. این کار باعث می‌شود اگر بسته‌بندی پاره شد یا مایعی خارج شد، احتمال ریختن آن روی غذای پخته و مواد آماده مصرف کمتر شود.
- گوشت و مرغ خام را از ظرف غذای پخته، میوه شسته‌شده و سبزی آماده مصرف جدا کنید.
- برای مواد خامی که بسته‌بندی ضعیف دارند، از یک ظرف دوم یا سینی لبه‌دار استفاده کنید.
- تخم‌مرغ را در بسته یا جایگاه مخصوص خودش نگه دارید و آن را روی ظرف‌های باز غذا قرار ندهید.
- مواد خام را تا زمان مصرف در بسته‌بندی اصلی سالم یا ظرف دربسته نگه دارید.
غذای پخته و باقیمانده را چطور در یخچال بچینیم؟
غذا را در ظرف کمعمق و دربسته تقسیم کنید تا سریع‌تر خنک شود. ظرف بزرگ و عمیق، گرما را مدت بیشتری در مرکز غذا نگه می‌دارد و خنک‌شدن یکنواخت آن را دشوار می‌کند.
غذای پخته را حداکثر تا دو ساعت پس از پخت یا سرو در یخچال بگذارید. اگر دمای محیط بسیار بالا است، این زمان کوتاهتر می‌شود. لازم نیست برای ساعت‌ها گذاشتن غذا روی کابینت صبر کنید تا کاملاً سرد شود؛ کافی است آن را در چند ظرف کوچک تقسیم و در یخچال قرار دهید.
ظرف‌های باقیمانده را در طبقه میانی یا بالایی بگذارید، نه کنار یا زیر مواد خام. روی هر ظرف تاریخ بزنید تا غذاهای قدیمی‌تر زودتر مصرف شوند و ظرفی که بیش از چند روز در یخچال مانده، بی‌دلیل دوباره گرم نشود.
کدام اشتباه‌ها خطر آلودگی را بیشتر می‌کنند؟
- قرار دادن مرغ خام بالای ظرف برنج یا خورش: هر نوع نشتی می‌تواند مستقیماً روی غذای آماده مصرف بریزد.
- استفاده از یک بشقاب برای گوشت خام و پخته: بشقابی که گوشت خام روی آن بوده، پیش از تماس با غذای پخته باید با آب گرم و شوینده شسته شود.
- باز گذاشتن ظرف باقیمانده غذا: ظرف بدون در، هم در برابر چکه مواد خام آسیب‌پذیرتر است و هم بوی مواد غذایی دیگر را جذب می‌کند.
- نگه‌داشتن غذا در قابلمه بزرگ: خنک‌شدن کندتر، احتمال ماندن غذا در محدوده دمایی نامناسب را بیشتر می‌کند.
- اعتماد به بو و ظاهر غذا: سالم به نظر رسیدن غذا همیشه به معنای ایمن بودن آن نیست؛ زمان و شرایط نگهداری اهمیت بیشتری دارند.
اگر یخچال کوچک است، جداسازی را چطور انجام دهیم؟
حتی در یخچال‌های کوچک هم میتوان با اولویت‌بندی ساده، تماس مواد را کم کرد. ابتدا مواد خام را داخل ظرف لبه‌دار در پایین‌ترین قسمت بگذارید و غذاهای پخته را در ظرف‌های دربسته در طبقه بالاتر بچینید.
غذاهای آماده مصرف مانند سالاد، پنیر، میوه شسته‌شده و غذای باقیمانده را کنار بسته‌های خام نگذارید. اگر فضای کافی ندارید، مواد خام را در یک محفظه جدا یا سینی دربسته قرار دهید و پس از هر نشتی، قفسه و سینی را با شوینده بشویید و خشک کنید.
قبل از مصرف باقیمانده غذا چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
اگر غذا مدت زیادی بیرون از یخچال مانده، ظرف آن نشتی داشته یا با ماده خام تماس پیدا کرده است، چشیدن آن برای اطمینان کار درستی نیست. باقیمانده غذا باید در مدت مناسب مصرف شود و هنگام گرمکردن، بخشهای مختلف آن به‌طور یکنواخت داغ شوند.
برای افراد باردار، سالمندان، کودکان خردسال و کسانی که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند، رعایت این جداسازی اهمیت بیشتری دارد. در صورت تردید درباره زمان یا شرایط نگهداری، دور ریختن غذا انتخاب محتاطانه‌تری است.
جمع‌بندی: غذاهای پخته و باقیمانده را در ظرف کمعمق و دربسته، در طبقه بالاتر یخچال نگه دارید و گوشت، مرغ، ماهی و تخم‌مرغ خام را در ظرفی جدا و در طبقه پایین بگذارید. جلوگیری از تماس و نشتی، مهم‌ترین راه برای ایمن‌تر نگه‌داشتن غذاهای آماده مصرف است.
