برای نگهداری ایمن مواد غذایی، فقط سرد بودن یخچال کافی نیست؛ جای قرار گرفتن مواد هم اهمیت دارد. وقتی گوشت خام کنار غذای پخته، میوههای اتیلن‌زا کنار سبزیهای حساس یا ماهی کنار لبنیات قرار می‌گیرد، احتمال آلودگی، افت کیفیت یا انتقال بو بیشتر می‌شود.
در پاسخ به این پرسش که کدام مواد غذایی را نباید کنار هم در یخچال نگهداری کرد، باید بین سه مسئله تفاوت گذاشت: آلودگی میکروبی، تولید گاز اتیلن و انتقال رطوبت یا بو. همه این موارد به معنی «غیرممکن بودن هم‌زمانی» نیستند؛ بسته‌بندی مناسب و فاصله‌گذاری، بخش مهمی از راه‌حل است.
چرا بعضی مواد غذایی را نباید کنار هم در یخچال گذاشت؟
مواد غذایی خام، به‌ویژه گوشت و مرغ، ممکن است آب یا ذرات آلوده داشته باشند. اگر این مایعات روی سبزی، میوه خردشده یا غذای آماده مصرف بریزند، بدون پختن دوباره راهی برای از بین بردن خطر وجود ندارد.
از طرف دیگر، بعضی میوهها گاز اتیلن آزاد میکنند. این گاز به رسیدن میوه کمک می‌کند، اما اگر در فضای بسته کنار سبزیهای حساس جمع شود، میتواند زرد شدن، پژمردگی یا کوتاه شدن عمر آنها را سرعت بدهد.
گوشت خام، مرغ و ماهی را از این مواد جدا کنید
گوشت قرمز، مرغ و ماهی خام نباید کنار غذای پخته، پنیر، ماست، میوه خردشده یا سبزی آماده مصرف قرار بگیرند. این مواد را در ظرف دربسته یا کیسه‌ای بدون نشتی بگذارید و در پایینترین طبقه یخچال نگه دارید.
قرار دادن مواد خام در طبقه پایین یک دلیل عملی دارد: اگر بسته‌بندی نشتی داشته باشد، مایع آن روی مواد دیگر نمی‌ریزد. مرغ و ماهی خام، به‌خصوص، نباید در کشوی سبزیجات یا روی طبقه‌ای بالاتر از ظرف غذای پخته قرار بگیرند.
- طبقه پایین: گوشت، مرغ و ماهی خام در بسته‌بندی ضدنشت.
- طبقات میانی: غذاهای پخته و باقی‌مانده، در ظرف کمعمق و دربسته.
- کشوهای مخصوص: میوه و سبزی، ترجیحاً جدا از یکدیگر.
- درِ یخچال: چاشنی‌ها و مواد کم‌فساد؛ نه شیر، ماست یا گوشت.
غذای پخته و مواد آماده مصرف کنار مواد خام نباشند
برنج، خورش، مرغ پخته، کالباس، پنیر، سالاد شسته‌شده و میوههای خردشده، همگی آماده مصرف محسوب می‌شوند. این مواد را در ظرف دربسته و دور از گوشت خام قرار دهید؛ حتی اگر گوشت خام داخل بسته‌بندی کارخانه‌ای باشد.
غذای باقی‌مانده را در قابلمه بزرگ و عمیق رها نکنید. تقسیم آن در چند ظرف کمعمق باعث می‌شود سریعتر خنک شود. برای کاهش خطر فساد، غذای پخته را بیش از حد بیرون از یخچال نگه ندارید و هنگام گرم کردن، آن را به‌خوبی داغ کنید.
سیب و میوههای رسیده را کنار سبزیهای حساس نگذارید
سیب، گلابی، آووکادو، موز رسیده و برخی میوههای رسیده اتیلن بیشتری تولید میکنند. این میوهها را کنار کاهو، اسفناج، سبزی خوردن، بروکلی، گل‌کلم و خیار نگذارید؛ چون ممکن است سبزیها زودتر زرد، نرم یا پژمرده شوند.
لازم نیست همه میوهها و سبزیها را از هم دور نگه دارید. کافی است میوههای اتیلن‌زا را در کشوی جدا یا ظرفی با تهویه مناسب بگذارید و سبزیهای برگدار را پس از خشک شدن در کیسه یا ظرف مخصوص نگهداری کنید. رطوبت اضافی روی برگ‌ها، خراب شدن را سریعتر می‌کند.
لبنیات و کره را از مواد غذایی بدبو دور نگه دارید
شیر، خامه، ماست، پنیر و کره میتوانند بوهای قوی را جذب کنند؛ به‌خصوص اگر در ظرف باز یا بسته‌بندی شل قرار گرفته باشند. ماهی، سیر، پیاز خردشده، ترشی و غذاهای ادویه‌دار را در ظرف کاملاً دربسته نگه دارید و کنار لبنیات رها نکنید.
قرار دادن ماهی در ظرف دربسته فقط برای جلوگیری از انتقال بو نیست؛ بسته‌بندی مناسب از نشت مایعات آن هم جلوگیری می‌کند. کره و پنیرهای نرم بهتر است در بسته‌بندی خود یا ظرف جداگانه قرار بگیرند، نه در معرض هوای یخچال.
میوه و سبزی شسته‌شده را با مواد نشسته مخلوط نکنید
میوه و سبزی شسته‌شده معمولاً برای مصرف نزدیک آماده‌اند و رطوبت بیشتری دارند. اگر آنها را در یک کیسه با قارچ، سبزی خیس‌نشده یا محصولات خاک‌آلود بگذارید، رطوبت و آلودگی میتواند ماندگاری مواد را کاهش دهد.
قارچ را در کیسه پلاستیکی کاملاً بسته نگه ندارید؛ رطوبت حبس‌شده باعث لزج شدن آن می‌شود. توت‌ها و سبزیهای ظریف نیز بهتر است تا زمان مصرف شسته نشوند، مگر این‌که کاملاً خشک و در ظرف مناسب نگهداری شوند.
چند اشتباه رایج در چیدمان یخچال
- گوشت خام را در طبقه بالایی گذاشتن، چون دسترسی به آن آسان‌تر است.
- غذای پخته را بدون درپوش کنار مواد خام قرار دادن.
- شیر و ماست را در درِ یخچال گذاشتن؛ دمای این قسمت معمولاً نوسان بیشتری دارد.
- سیب و سبزی برگدار را در یک کشو فشرده کردن.
- مواد غذایی را بیش از ظرفیت یخچال چپاندن و مسیر گردش هوای سرد را بستن.
بسته‌بندی ضدنشت، فاصله بین مواد خام و آماده مصرف، و استفاده درست از کشوهای میوه و سبزی، از خودِ فاصله فیزیکی هم مهم‌تر است. همچنین اگر بسته‌ای پاره شده یا ماده غذایی بوی غیرعادی، کپک یا بافت لزج پیدا کرده است، آن را فقط با انتقال به ظرف دیگر قابل مصرف فرض نکنید.
جمع‌بندی: برای پاسخ عملی به این‌که کدام مواد غذایی را نباید کنار هم در یخچال نگهداری کرد، گوشت خام را پایین و جدا از غذای پخته بگذارید، میوههای اتیلن‌زا را از سبزیهای حساس دور کنید و لبنیات را در ظرف بسته، دور از ماهی و غذاهای بدبو نگه دارید. همین چند تغییر، هم خطر آلودگی متقاطع را کم می‌کند و هم ماندگاری مواد غذایی را بهتر حفظ می‌کند.
