یکی از سؤالهای شیرین دوران بارداری این است که «بچه چشمهاش به کی میره؟» شاید چشم مادر قهوهای و چشم پدر سبز باشد یا هر دو چشم قهوهای داشته باشند، اما در خانواده کودکی با چشم آبی هم به دنیا آمده باشد.
رنگ چشم بچه را نمیتوان فقط با نگاه کردن به چشم پدر و مادر بهطور قطعی پیشبینی کرد. رنگ چشم تحت تأثیر چندین ژن است و ژنهایی که از نسلهای قبل به ارث رسیدهاند نیز میتوانند در آن نقش داشته باشند.
رنگ چشم بچه به پدر میره یا مادر؟
رنگ چشم کودک به هر دو والد وابسته است. کودک ترکیبی از اطلاعات ژنتیکی پدر و مادر را به ارث میبرد و این ترکیب بر میزان رنگدانه موجود در عنبیه چشم تأثیر میگذارد.
رنگدانهای به نام ملانین در رنگ چشم نقش مهمی دارد. بهطور کلی، چشمهای قهوهای ملانین بیشتری دارند و چشمهای آبی ملانین کمتری دارند. رنگهای سبز و عسلی نیز حاصل ترکیب پیچیدهتری از میزان رنگدانه و نحوه بازتاب نور هستند.
پس نمیتوان گفت رنگ چشم بچه حتماً به پدر یا حتماً به مادر میرود.
جدول رنگ چشم بچه بر اساس رنگ چشم پدر و مادر
خیلی از والدین دوست دارند بدانند ترکیب رنگ چشم خودشان چه نتیجهای دارد. جدول زیر فقط حالتهای احتمالی را نشان میدهد و برای تعیین درصد دقیق یا پیشبینی قطعی رنگ چشم کودک مناسب نیست.
رنگ چشم پدر | رنگ چشم مادر | رنگ چشم احتمالی کودک |
|---|---|---|
قهوهای | قهوهای | قهوهای محتمل است؛ رنگهای دیگر هم ممکناند |
قهوهای | آبی | قهوهای یا آبی و گاهی رنگهای دیگر |
قهوهای | سبز | قهوهای، سبز، عسلی یا رنگهای دیگر |
آبی | آبی | آبی محتمل است؛ رنگ دیگر کاملاً منتفی نیست |
سبز | سبز | سبز و رنگهای دیگر امکانپذیرند |
سبز | آبی | سبز، آبی یا رنگهای دیگر |
نکته مهم: جدولهایی که برای هر ترکیب رنگ چشم والدین درصدهایی مثل ۵۰ یا ۷۵ درصد اعلام میکنند، معمولاً بر مدلهای سادهشده وراثت تکیه دارند. ژنتیک واقعی رنگ چشم پیچیدهتر از این مدلهاست.
اگر چشم پدر و مادر قهوهای باشد، بچه میتواند چشم آبی شود؟
بله، امکان دارد. قهوهای بودن چشم هر دو والد به این معنی نیست که رنگ چشم فرزند حتماً قهوهای خواهد بود.
پدر و مادر ممکن است گونههای ژنتیکی مرتبط با چشم روشن را از نسلهای قبل به ارث برده باشند و ترکیب این ژنها در کودک باعث ایجاد رنگ چشم متفاوتی شود.
بنابراین اگر چشم پدر و مادر قهوهای است، تولد کودک چشمآبی بهتنهایی موضوع عجیبی نیست.
اگر چشم پدر آبی و مادر قهوهای باشد، رنگ چشم بچه چه میشود؟
در این حالت نیز نمیتوان فقط با رنگ چشم والدین پاسخ قطعی داد.
ممکن است کودک چشم قهوهای یا آبی داشته باشد و رنگهای دیگری نیز بسته به ترکیب ژنتیکی خانواده امکانپذیر باشند.
برای شناخت بهتر احتمالها، رنگ چشم پدربزرگها، مادربزرگها و سایر اعضای خانواده میتواند سرنخهایی بدهد؛ اما حتی دانستن رنگ چشم تمام اعضای خانواده هم نتیجه را تضمین نمیکند.
آیا دو نفر با چشم آبی میتوانند بچه چشم قهوهای داشته باشند؟
بله، اگرچه این اتفاق غیرمعمول است. تصور قدیمی این بود که رنگ چشم با یک ژن و یک الگوی ساده غالب و مغلوب تعیین میشود؛ اما پژوهشهای ژنتیکی نشان دادهاند که چندین ژن در شکلگیری رنگ چشم نقش دارند.
به همین دلیل، ترکیبهای غیرمنتظره نیز ممکن هستند.
رنگ چشم نوزاد چه زمانی مشخص میشود؟
رنگ چشم نوزاد هنگام تولد همیشه رنگ نهایی او نیست. در ماههای نخست زندگی، میزان رنگدانه عنبیه ممکن است تغییر کند و ظاهر چشم بهتدریج متفاوت شود.
تغییر رنگ چشم معمولاً در شش ماه نخست بیشتر جلب توجه میکند، اما ممکن است در ادامه سال اول نیز تغییراتی دیده شود. به همین دلیل، برای قضاوت درباره رنگ نسبتاً پایدار چشم، معمولاً بهتر است تا حدود یکسالگی صبر کنیم.
چرا رنگ چشم بعضی نوزادان تغییر میکند؟
میزان ملانین در عنبیه چشم نوزاد ممکن است پس از تولد افزایش پیدا کند. به همین دلیل، چشمی که در ابتدا آبی یا خاکستری به نظر میرسد، ممکن است بهتدریج تیرهتر شود.
البته همه نوزادان با چشم آبی به دنیا نمیآیند و چشم بسیاری از نوزادان از همان ابتدا قهوهای است.
آیا رنگ چشم نوزاد در دوران بارداری مشخص میشود؟
ویژگیهای ژنتیکی مؤثر بر رنگ چشم از زمان شکلگیری جنین وجود دارند؛ اما رنگ ظاهری چشم ممکن است پس از تولد و با تغییر میزان رنگدانه، متفاوت شود.
سونوگرافی معمول دوران بارداری نمیتواند رنگ نهایی چشم کودک را مشخص کند.
اگر باردار هستید و دوست دارید رشد کودک را در هر مرحله دنبال کنید، میتوانید از ابزارهای فمیلیمگ استفاده کنید:
آیا تغذیه مادر در بارداری رنگ چشم بچه را تغییر میدهد؟
خیر؛ شواهد علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد خوردن یک ماده غذایی خاص در بارداری میتواند رنگ چشم کودک را به آبی، سبز یا عسلی تغییر دهد.
رنگ چشم عمدتاً تحت تأثیر عوامل ژنتیکی و میزان رنگدانه عنبیه است. بنابراین توصیههایی مانند خوردن خوراکی خاص برای روشن شدن چشم جنین، مبنای علمی قابل اتکایی ندارند.
چه زمانی تغییر رنگ چشم کودک نیاز به بررسی پزشک دارد؟
تغییر تدریجی رنگ چشم در ماههای نخست زندگی میتواند طبیعی باشد؛ اما اگر متوجه تفاوت واضح و تازه بین رنگ دو چشم، تغییر ناگهانی رنگ، سفیدی غیرعادی مردمک یا مشکل در حرکت و بینایی چشمها شدید، بهتر است کودک توسط پزشک بررسی شود.
تفاوت رنگ دو چشم همیشه نشانه بیماری نیست، اما بررسی آن بهویژه زمانی که تازه ایجاد شده یا با علائم دیگر همراه است، اهمیت دارد.
جمعبندی
رنگ چشم بچه به ترکیبی از ژنهای پدر و مادر وابسته است و گاهی نتیجه با چیزی که خانواده انتظار دارد متفاوت میشود. دو والد چشم قهوهای ممکن است کودک چشم روشن داشته باشند و رنگ چشم نوزاد نیز ممکن است در ماههای نخست تغییر کند.
پس اگر منتظرید ببینید چشم کوچولویتان به چه کسی میرود، بهتر است برای دیدن رنگ نسبتاً پایدار چشم کمی صبر کنید؛ هیچ جدول سادهای نمیتواند رنگ چشم کودک را با قطعیت پیشبینی کند.
