راهنمای کامل برای والدینی که برای اولین بار بچهدار شدهاند
حالا که کوچولوتون به دنیا اومده، زندگیتون حسابی عوض شده و احتمالاً کلی سؤال توی ذهنتونه: چطور بغلش کنم؟ چند وقت یکبار شیرش بدم؟ کی حمومش کنم؟ چطور آرومش کنم؟
روزهای اول شاید کمی گیجکننده و حتی خستهکننده باشن، اما نگران نباشید. کمکم دستتون میاد که کوچولوتون چی میخواد و چطور باید ازش مراقبت کنید. این نکات میتونن کمک کنن با خیال راحتتری وارد دنیای والدگری بشید.
وقتی بچه رو به خونه آوردیم، از کی کمک بگیریم؟
مراقبت از نوزاد فقط به این معنی نیست که حواستون به بچه باشه؛ خودتون هم باید مراقب خودتون باشید.روزهای اول ممکنه شلوغ، خستهکننده و کمی overwhelming (کلافهکننده) باشه، بنابراین اگر کسی پیشنهاد کمک داد، لازم نیست همهچیز رو تنهایی انجام بدید.
خانواده و دوستها معمولاً دوست دارن توی این روزها کمکتون کنن. حتی اگر روش نگهداری از بچه یا بعضی عقایدتون با اونها فرق داشته باشه، تجربهشون میتونه گاهی به دردتون بخوره.
فقط یادتون باشه هرکسی که قراره نوزادتون رو بغل کنه، بهتره واکسنهای لازم رو زده باشه و خودش هم بیمار نباشه. از طرف دیگه، اگر حوصله مهمون ندارید یا ترجیح میدید مدتی خلوت باشید، اصلاً لازم نیست بابت محدود کردن رفتوآمدها احساس گناه کنید. آرامش شما هم مهمه.
چطور نوزادم رو بغل کنم؟
اگر قبلاً زیاد با نوزاد سروکار نداشتید، ممکنه اولش خیلی ظریف و شکننده به نظر برسه. چند نکته ساده رو همیشه یادتون باشه:
• قبل از دست زدن به نوزاد، دستهاتون رو خوب بشورید یا از ضدعفونیکننده دست استفاده کنید. سیستم ایمنی نوزاد هنوز کامل نشده و بیشتر در معرض عفونت قرار داره. هرکسی هم که بچه رو بغل میکنه باید دستهای تمیزی داشته باشه.
• همیشه از سر و گردن نوزاد حمایت کنید. وقتی بغلش میکنید، سرش رو نگه دارید و وقتی به حالت عمودی بلندش میکنید یا میخوابونیدش هم حواستون به سر و گردنش باشه.
• هیچوقت نوزاد رو تکون شدید ندید؛ نه برای بازی و نه وقتی از گریههاش کلافه شدید. تکان دادن شدید میتونه باعث خونریزی مغزی و حتی مرگ نوزاد بشه. اگر میخواید بیدارش کنید، تکونش ندید؛ میتونید خیلی آروم کف پاهاش رو قلقلک بدید یا بهآرامی روی گونهاش فوت کنید.
• وقتی از کریر، کالسکه یا صندلی ماشین استفاده میکنید، حتماً نوزاد رو درست و محکم ببندید.
• با نوزاد بازیهای خشن نکنید؛ مثلاً بالا و پایین پریدن روی زانو یا به هوا انداختنش برای بازی مناسب نیست.
چطور با نوزادم صمیمی بشم؟
رابطه عاطفی بین والد و نوزاد از همان ساعتها و روزهای اول شروع میشه. بغل کردن، نوازش و تماس نزدیک با نوزاد فقط باعث نمیشه احساس نزدیکی بیشتری باهاش پیدا کنید؛ این تماسها به رشد عاطفی و حتی جنبههای دیگه رشد کودک هم کمک میکنن.
میشه گفت دلبستگی همون حس «عاشق بچه شدن»ه؛ همون ارتباط عمیقی که کمکم بین شما و کوچولوتون شکل میگیره. بچهها وقتی یک بزرگسال امن و مهربون توی زندگیشون دارن که بدون قید و شرط دوستشون داره، احساس امنیت بیشتری میکنن.
برای شروع میتونید نوزادتون رو بغل کنید و خیلی آروم با دستهای خودتون نوازشش کنید.
تماس پوست با پوست
یکی از روشهای خوب برای ایجاد این ارتباط، تماس پوست با پوست یا مراقبت کانگورویی هست. یعنی نوزادتون رو روی سینهی برهنه خودتون قرار بدید.
این کار میتونه به آرام شدن نوزاد کمک کنه و ضربان قلبش رو تنظیم کنه و فقط مخصوص مادرها هم نیست؛ پدرها هم میتونن این کار رو انجام بدن.
برای تماس پوست با پوست:
• قبلش از عطر یا لوسیونهای معطر استفاده نکنید و در معرض دود سیگار هم نباشید.
• یک جای راحت و نسبتاً کمنور پیدا کنید.
• لباسی بپوشید که از جلو باز بشه.
• نوزاد رو فقط با پوشک روی سینهی برهنهتون قرار بدید.
• آروم بشینید، باهاش حرف بزنید، براش آواز بخونید، زمزمه کنید یا حتی براش کتاب بخونید. ممکنه کوچولوتون وسط این کار خوابش ببره.
چطور نوزادم رو آروم کنم؟
وقتی نوزاد آروم باشه، هم خودش راحتتره و هم شما کمتر خسته میشید. چند روش ساده میتونه به آرام شدنش کمک کنه.
- ماساژ
ماساژ نوزاد ممکنه برای بعضی بچهها، مخصوصاً نوزادانی که زودتر از موعد به دنیا اومدن یا مشکلات پزشکی دارن، مفید باشه. بعضی مدلهای ماساژ حتی میتونن به ارتباط عاطفی والد و کودک و رشد نوزاد کمک کنن.
البته یادتون باشه بدن نوزاد مثل بدن بزرگسال نیست و خیلی حساستره. بنابراین اگر میخواید ماساژش بدید، باید خیلی ملایم این کار رو انجام بدید. اگر مطمئن نیستید چطور، از پزشک درباره منابع و روشهای مناسب راهنمایی بگیرید.
- صداها
بیشتر نوزادها عاشق شنیدن صدای والدینشون هستن. حرف زدن، آواز خوندن، زمزمه کردن یا حتی صداهای آروم و تکرارشونده میتونه براشون جذاب باشه.
موسیقی ملایم، جغجغه و آویزهای موزیکال هم میتونن به تحریک حس شنوایی نوزاد کمک کنن.
اگر کوچولوتون بیقرار شد، میتونید براش آواز بخونید، شعر یا لالایی بگید یا کتاب بخونید و همزمان خیلی آروم تکونش بدید.
البته بعضی نوزادها نسبت به نور، صدا یا حتی تماس بدنی حساسترن. ممکنه با کوچکترین صدا بپرن، زیاد گریه کنن، کمتر از حد معمول بخوابن یا وقتی کسی باهاشون حرف میزنه صورتشون رو برگردونن. اگر نوزادتون اینطوریه، بهتره محیط اطرافش رو نسبتاً کمنور و کمصدا نگه دارید.
- قنداق کردن
قنداق کردن هم برای بعضی نوزادها در هفتههای اول میتونه آرامشبخش باشه. قنداق درست باعث میشه دستهای نوزاد نزدیک بدنش قرار بگیره، اما پاهاش همچنان کمی آزادی حرکت داشته باشن.
قنداق میتونه نوزاد رو گرم و احساس امنیتش رو بیشتر کنه و همچنین احتمال بیدار شدنش به خاطر رفلکس ناگهانی دستها و پاها رو کاهش بده.
برای قنداق کردن:
۱. پتوی نوزاد رو روی سطح صاف پهن کنید و یکی از گوشههاش رو کمی به سمت داخل تا بزنید.
۲. نوزاد رو به پشت روی پتو بخوابونید، طوری که سرش بالاتر از گوشهی تاخورده باشه.
۳. گوشهی سمت چپ پتو رو روی بدنش بیارید و از زیر دست راستش رد کنید و پشت بدنش قرار بدید.
۴. گوشهی پایینی پتو رو روی پاهای نوزاد بیارید و به سمت سرش بکشید. اگر پتو به صورتش نزدیک شد، قسمت بالایی اون رو تا بزنید.
۵. قسمت لگن و پاها رو خیلی سفت نپیچید. پاهای نوزاد باید کمی خم و آزاد باشن. قنداق خیلی سفت میتونه خطر مشکلات مربوط به مفصل ران رو افزایش بده.
۶. گوشهی سمت راست پتو رو هم دور بدن نوزاد بپیچید و پشتش قرار بدید، بهطوری که فقط سر و گردنش بیرون بمونه.
برای اینکه مطمئن بشید قنداق زیادی سفت نیست، باید بتونید دستتون رو بین پتو و سینهی نوزاد قرار بدید. در عین حال، پتو نباید آنقدر شل باشه که باز بشه.
به محض اینکه نوزاد نشونههایی از غلت زدن نشون داد، قنداق کردن رو متوقف کنید. این اتفاق معمولاً حدود دوماهگی شروع میشه. در این سن، اگر نوزاد در حالی که قنداق شده غلت بزنه، خطر خفگی و سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS) بیشتر میشه.
پوشک نوزاد رو چطور عوض کنیم؟
چه از پوشک پارچهای استفاده کنید و چه پوشک یکبارمصرف، احتمالاً خیلی زود متوجه میشید که با تعداد زیادی پوشک کثیف طرفید! نوزاد ممکنه روزی حدود ۱۰ بار نیاز به تعویض پوشک داشته باشه.
هنگام عوض کردن پوشک:
• قبل از شروع، همه وسایل لازم رو دم دستتون بذارید.
• نوزاد رو بهآرامی از جلو به عقب تمیز کنید.
• برای تمیز کردن میتونید از آب، پنبه، دستمال پارچهای یا دستمال مخصوص کودک استفاده کنید.
• اگر پوستش دچار سوختگی یا التهاب پوشک شده، در صورت نیاز از کرم مخصوص استفاده کنید.
• بعد از عوض کردن پوشک حتماً دستهاتون رو بشورید.
نوزاد رو چند وقت یکبار حموم کنیم؟
در سال اول، معمولاً حمام کردن نوزاد دو تا سه بار در هفته کافیه. حمام کردن بیشتر از این ممکنه باعث خشکی پوستش بشه.
در هفتههای اول، بهتره نوزاد رو با اسفنج یا دستمال نرم تمیز کنید. بعد از اینکه بند ناف افتاد و اگر ختنه انجام شده، محل ختنه هم بهبود پیدا کرد، میتونید حمام کردن نوزاد در لگن یا وان کوچک مخصوص کودک رو شروع کنید.
اولین حمامها بهتره کوتاه و خیلی آرام باشن. اگر نوزادتون ناراحت شد یا شروع به گریه کرد، میتونید برای یکی دو هفته دوباره از حمام اسفنجی استفاده کنید و بعد دوباره حمام با وان رو امتحان کنید.
چطور از بند ناف و محل ختنه مراقبت کنیم؟
- مراقبت از بند ناف
اطراف بند ناف رو با آب ساده تمیز کنید و بعد بهآرامی خشک کنید. معمولاً بند ناف طی حدود ۱۰ روز تا سه هفته خشک میشه و میافته.
تا وقتی بند ناف نیفتاده و محلش کاملاً خوب نشده، اجازه ندید این قسمت داخل آب قرار بگیره.
قبل از افتادن، ممکنه رنگ بند ناف از زرد به قهوهای یا حتی سیاه تغییر کنه؛ این تغییر رنگ معمولاً طبیعیه.
اما اگر اطراف بند ناف قرمز شد، بوی بدی داد یا ترشح داشت، با پزشک تماس بگیرید.
- مراقبت از محل ختنه
بعد از ختنه، پزشک معمولاً روی نوک آلت نوزاد کمی وازلین میزنه و روی اون گاز استریل قرار میده تا زخم به پوشک نچسبه.
در هر بار تعویض پوشک، نوک آلت رو خیلی آرام با آب گرم تمیز کنید؛ بهتره برای این قسمت از دستمال مرطوب استفاده نکنید. بعد دوباره وازلین و گاز استریل بزنید.
قرمزی یا تحریک پوست معمولاً طی چند روز تا یک هفته بهتر میشه. اما اگر وضعیت بدتر شد یا تاولهایی حاوی چرک ایجاد شد، سریع با پزشک نوزاد تماس بگیرید، چون ممکنه نشونه عفونت باشه.
نوزادم چند وقت یکبار باید شیر بخوره؟
چه نوزادتون با شیر مادر تغذیه بشه و چه با شیشه، احتمالاً اوایل مدام از خودتون میپرسید: «الان گرسنهست؟ دوباره بهش شیر بدم؟»
بهطور کلی بهتره نوزاد رو هر وقت نشونههای گرسنگی نشون میده، شیر بدید. گریه کردن، بردن انگشتها به سمت دهان یا ایجاد صداهای مکیدن میتونه از نشونههای گرسنگی باشه.
نوزاد تازهمتولدشده معمولاً هر ۲ تا ۳ ساعت نیاز به شیر خوردن داره.
اگر نوزادتون با شیر مادر تغذیه میشه، نشونههایی که میتونن بگن احتمالاً شیر کافی دریافت میکنه شامل اینهاست:
• بعد از شیر خوردن راضی و آرام به نظر میرسه.
• حدود ۶ پوشک خیس و چند بار دفع مدفوع در روز داره.
• خواب نسبتاً خوبی داره.
• بهطور منظم وزن اضافه میکنه.
یکی دیگه از نشونهها اینه که قبل از شیر دادن سینهها پرتر به نظر برسن و بعد از شیر خوردن احساس کنید نرمتر و خالیتر شدن.
اگر از شیر خشک استفاده میکنید، مقدار شیری که نوزاد میخوره راحتتر قابل مشاهده است. با این حال، اگر درباره میزان شیر خوردن یا رشد نوزادتون نگرانی دارید، حتماً با پزشک صحبت کنید.
نوزادها هنگام شیر خوردن معمولاً مقداری هوا هم میبلعن و همین موضوع میتونه باعث بیقراریشون بشه. برای همین بهتره در طول شیر دادن و بعد از اون، نوزاد رو آروغ بزنید.
درباره خواب نوزاد چی باید بدونیم؟
شاید تعجب کنید، اما نوزادها معمولاً حدود ۱۶ ساعت یا حتی بیشتر در شبانهروز میخوابن. البته این خواب معمولاً یکسره نیست و ممکنه هر بار حدود ۲ تا ۴ ساعت طول بکشه.
بعضی نوزادها از حدود سهماهگی میتونن شبها ۶ تا ۸ ساعت پشت سر هم بخوابن، اما اگر نوزادتون این کار رو نکرد، لزوماً جای نگرانی نیست. نوزادها هم مثل بزرگسالان الگوی خواب مخصوص خودشون رو دارن.
مهمترین نکته اینه که همیشه نوزاد رو به پشت بخوابونید تا خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS) کمتر بشه.
برای خواب امن نوزاد:
• داخل تختش پتو، لحاف، پوست گوسفند، ضربهگیر تخت، عروسک یا بالش نذارید؛ این وسایل میتونن خطر خفگی ایجاد کنن.
• بهتره نوزاد حداقل در شش ماه اول تا یک سال اول، در اتاق والدین اما در تخت جداگانه بخوابه، نه در تخت والدین.
• جهت سر نوزاد رو هر شب تغییر بدید؛ مثلاً یک شب به سمت راست و شب بعد به سمت چپ. این کار میتونه به جلوگیری از صاف شدن یک قسمت از سر کمک کنه.
کمکم قلقش دستتون میاد!
شاید روزهای اول حس کنید هیچچیز رو بلد نیستید و مادر نگران باشه، هر کاری که میکنید با هزار سؤال همراهه. ولی نگران نباشید؛ خیلی زود کمکم با نیازهای نوزادتون آشنا میشید، یک روتین پیدا میکنید و میبینید که خیلی بیشتر از چیزی که فکر میکردید از پسش برمیاید.
قرار نیست از همون روز اول یک والد حرفهای باشید. اگر درباره تغذیه، خواب، رشد یا مراقبت از نوزادتون نگرانی یا سؤالی دارید، با پزشکش مطرح کنید و از منابع معتبر کمک بگیرید.
منبع
