خطر نشت اطلاعات شخصی در ابزارهای هوش مصنوعی فقط به انتشار عمومی یک چت محدود نیست. متن‌هایی که برای دریافت پاسخ، ترجمه، خلاصه‌سازی یا ساخت تصویر ارسال می‌کنید ممکن است در سامانه سرویس پردازش، برای مدت مشخصی نگهداری یا توسط افراد مجاز برای بررسی کیفیت دیده شوند؛ جزئیات این فرایند به شرکت و تنظیمات حساب بستگی دارد.
نام و شماره تلفن تنها دادههای حساس نیستند. نشانی، تصویر چهره، اطلاعات مدرسه کودک، پرونده پزشکی، قرارداد، رمز عبور، شماره کارت، صدای اعضای خانواده و حتی ترکیب چند جزئیات ظاهراً بی‌اهمیت می‌تواند هویت یا وضعیت یک فرد را آشکار کند. بنابراین قاعده ساده است: هر چیزی را که در اختیار یک غریبه نمی‌گذارید، بدون ناشناس‌سازی وارد ابزار هوش مصنوعی نکنید.
خطر نشت اطلاعات شخصی در ابزارهای هوش مصنوعی چگونه رخ می‌دهد؟
وقتی پیامی را در یک سرویس هوش مصنوعی می‌فرستید، داده ابتدا به سرورهای آن سرویس منتقل می‌شود. ممکن است این داده برای ارائه پاسخ، جلوگیری از سوءاستفاده، رفع خطا، پشتیبانی یا بهبود سامانه پردازش شود. فعال بودن تاریخچه گفتگو یا تنظیمات مرتبط با استفاده از دادهها نیز می‌تواند بر شیوه نگهداری و بررسی اطلاعات اثر بگذارد.
خطر فقط از خود شرکت ارائه‌دهنده ناشی نمی‌شود. حسابی که رمز عبور ضعیف دارد، افزونه یا برنامه‌ای که به حساب متصل شده، دستگاه آلوده، اشتراک‌گذاری ناخواسته لینک گفتگو و خطای انسانی هم می‌توانند مسیر دسترسی دیگران به اطلاعات را باز کنند.
ترکیب اطلاعات ساده می‌تواند حساس باشد
ممکن است نام کامل در یک پیام و نام مدرسه، شهر یا بیماری در پیام‌های دیگر نوشته شود. هرکدام به‌تنهایی شاید اطلاعاتی عادی به نظر برسند، اما کنار هم قرار گرفتن آن‌ها می‌تواند فرد، محل زندگی، برنامه روزانه یا وضعیت خانوادگی او را قابل شناسایی کند. به همین دلیل، حذف فقط شماره ملی یا شماره تلفن همیشه برای ناشناس‌سازی کافی نیست.
کدام اطلاعات را نباید در چت‌بات‌ها وارد کرد؟
پیش از ارسال هر پیام، ببینید آیا برای دریافت پاسخ واقعاً لازم است هویت یا جزئیات واقعی را ارائه کنید. در بیشتر موارد میتوان داده را با نمونه ساختگی یا توضیحی کلی جایگزین کرد.
- اطلاعات هویتی: کد ملی، شماره شناسنامه، تصویر کارت ملی، گذرنامه، نشانی دقیق و شماره تلفن.
- اطلاعات مالی: شماره کارت و حساب، رمز پویا، رمز عبور، کدهای ورود، اطلاعات وام و جزئیات تراکنش.
- اطلاعات سلامت: پرونده پزشکی، نتیجه آزمایش همراه با نام، تصویر نسخه و مشخصات بیمه.
- اطلاعات مربوط به کودکان: نام و نام خانوادگی، مدرسه، مسیر رفت‌وآمد، عکس چهره و برنامه روزانه.
- اسناد کاری و حقوقی: قرارداد، اطلاعات مشتریان، فایل‌های محرمانه، دادخواست و مکاتبات سازمانی.
- محتوای خصوصی: عکس‌ها و ویدئوهای خانوادگی، صدای افراد و پیام‌هایی که انتشارشان می‌تواند آسیب‌زا باشد.
حتی اگر ابزار از شما بخواهد برای پاسخ بهتر فایل بارگذاری کنید، این درخواست به معنی امن بودن فایل برای هر نوع استفاده نیست. ابتدا نام، شماره، امضا، بارکد، چهره و جزئیات قابل شناسایی را حذف یا پوشانده و سپس، فقط در صورت ضرورت، نسخه‌ای کم‌خطرتر را ارسال کنید.
چطور استفاده امن‌تری از ابزارهای هوش مصنوعی داشته باشیم؟
- داده را حداقلی کنید: به جای شرح کامل ماجرا، فقط اطلاعاتی را بنویسید که برای پاسخ لازم است. نام‌ها را با «فرد اول» یا نامی ساختگی جایگزین کنید.
- تنظیمات حریم خصوصی را بررسی کنید: بخش‌های مربوط به تاریخچه گفتگو، استفاده از داده برای بهبود سرویس، حافظه و دسترسی برنامه‌های متصل را بخوانید. غیرفعال کردن یک گزینه، تضمین حذف دادههای قبلی نیست؛ اما می‌تواند جمع‌آوری یا استفاده بعدی را محدود کند.
- فایل و عکس را قبل از بارگذاری بازبینی کنید: اسناد ممکن است اطلاعات پنهان، مشخصات نویسنده، موقعیت مکانی یا صفحات اضافی داشته باشند. عکس خانوادگی نیز ممکن است چهره، نشانی یا نشانه‌های محل زندگی را نشان دهد.
- حساب را ایمن کنید: برای حساب هوش مصنوعی رمز عبور منحصربه‌فرد بگذارید، احراز هویت دومرحلهای را فعال کنید و نشست‌ها و برنامه‌های متصل را گاهی بررسی کنید.
- به پاسخ محرمانه اعتماد نکنید: اگر پاسخ بر اساس یک سند خصوصی تولید شده، متن خروجی را بدون بازبینی در گروه‌ها، شبکه‌های اجتماعی یا ابزار دیگری کپی نکنید.
برای استفاده خانوادگی، یک قانون روشن تعیین کنید: کودکان و نوجوانان نباید بدون اجازه والدین عکس، نشانی، اطلاعات مدرسه یا گفت‌وگوهای خصوصی را در چت‌بات‌ها بارگذاری کنند. آموزش این قاعده از ممنوعیت کلی مؤثرتر است، چون به اعضای خانواده کمک می‌کند هنگام استفاده واقعی تصمیم درست بگیرند.
اگر اطلاعات حساس را اشتباهی ارسال کردیم چه کنیم؟
اول، از ادامه دادن همان گفتوگو و فرستادن اطلاعات بیشتر خودداری کنید. اگر اطلاعات ورود، رمز عبور یا کد دسترسی ارسال شده، آن را در سرویس اصلی فوراً تغییر دهید و نشست‌های فعال و برنامه‌های متصل را بررسی کنید.
برای اطلاعات بانکی، تراکنشها و پیامک‌های بانکی را کنترل کنید و در صورت احتمال سوءاستفاده با بانک تماس بگیرید. اگر تصویر مدرک هویتی یا اطلاعات یک کودک ارسال شده است، گزارش داخلی سرویس، گزینه حذف گفتگو یا درخواست پشتیبانی را بررسی کنید؛ با این حال، حذف چت لزوماً به معنای حذف فوری همه نسخههای داده نیست.
زمان، نوع اطلاعات، نام سرویس و اقدام‌هایی را که انجام داده‌اید یادداشت کنید. این ثبت ساده در صورت نیاز به پیگیری امنیتی یا حقوقی کمک می‌کند و نشان می‌دهد چه داده‌ای ممکن است در معرض دسترسی قرار گرفته باشد.
چند تصور نادرست درباره محرمانگی چت‌ها
«چون ابزار پاسخ خصوصی می‌دهد، داده هم خصوصی است.» خصوصی بودن صفحه نمایش با محرمانه ماندن داده در تمام چرخه پردازش یکی نیست.
«اگر نام را حذف کنم، دیگر قابل شناسایی نیستم.» شهر، شغل، تاریخ، تصویر، صدای فرد و جزئیات رویداد می‌توانند در کنار هم هویت او را مشخص کنند.
«حساب پولی یعنی اطلاعات کاملاً امن است.» اشتراک پولی ممکن است امکانات یا کنترل‌های بیشتری داشته باشد، اما جایگزین خواندن سیاست حریم خصوصی و رعایت احتیاط در ارسال داده نیست.
«حذف پیام یعنی همه چیز برای همیشه پاک شده است.» دوره نگهداری، نسخههای پشتیبان و سوابق فنی در سرویس‌های مختلف یکسان نیستند؛ بنابراین نباید روی حذف بعدی به‌عنوان راه اصلی حفاظت حساب کرد.
جمع‌بندی: برای کاهش خطر نشت اطلاعات شخصی در ابزارهای هوش مصنوعی، دادههای هویتی، مالی، پزشکی، کاری و عکسهای خصوصی را وارد چت‌بات‌های نامطمئن نکنید. اطلاعات را پیش از ارسال ناشناس کنید، تنظیمات حساب و دسترسی‌ها را بررسی کنید و برای کودکان نیز قانون روشنی درباره اشتراک‌گذاری اطلاعات بگذارید.
