مسمومیت گربه با گل سوسن یک وضعیت اورژانسی است. سوسنهای واقعی و گلهای روز میتوانند با خوردن برگ، گلبرگ، ساقه، گرده یا حتی آب گلدان، آسیب جدی به کلیه گربه وارد کنند. گاهی گربه در ساعت‌های اول فقط کمی بی‌حال یا تهوع‌دار است، اما آسیب کلیوی ممکن است بعدتر آشکار شود.
اگر گربه با سوسن تماس داشته، بخشی از گیاه را جویده یا احتمال می‌دهید گرده روی موهایش نشسته است، منتظر ظاهر شدن علائم نمانید. گیاه یا عکس آن را نگه دارید و همان لحظه با نزدیک‌ترین دامپزشکی یا مرکز اورژانس حیوانات تماس بگیرید.
مسمومیت گربه با گل سوسن چگونه اتفاق می‌افتد؟
برخی گونه‌های سوسن، به‌ویژه سوسنهای جنس Lilium و گلهای روز جنس Hemerocallis، برای گربهها بسیار خطرناک‌اند. ماده سمی دقیق این گیاهان هنوز به‌طور کامل مشخص نشده، اما میتواند به سلول‌های کلیه آسیب بزند و در صورت تأخیر در درمان به نارسایی حاد کلیه منجر شود.
خطر فقط به خوردن گل محدود نیست. گربه ممکن است گرده را از روی پنجه یا موهایش لیس بزند، ساقه یا برگ را بجود یا از آب ظرف گل بنوشد. به همین دلیل قرار دادن دسته‌گل روی میز، جایی که گربه به آن دسترسی مستقیم ندارد، همیشه کافی نیست.
کدام گیاهان در این گروه قرار می‌گیرند؟
نام رایج «سوسن» برای گیاهان متفاوتی استفاده میشود و همین موضوع میتواند باعث اشتباه شود. سوسن شرقی، سوسن آسیایی، سوسن شیپوری و گل روز از نظر خطر برای گربه یکسان نیستند؛ بنابراین اگر نام دقیق گیاه را نمی‌دانید، گیاه را مشکوک در نظر بگیرید و عکس آن را برای دامپزشک بفرستید.
سوسن صلح و برخی گیاهانی که در نامشان واژه سوسن دیده میشود، معمولاً همان مسمومیت کلیوی سوسنهای واقعی را ایجاد نمی‌کنند و بیشتر موجب سوزش دهان، آبریزش دهان، استفراغ یا دشواری بلع می‌شوند. با این حال این تفاوت نباید باعث تأخیر در تماس با دامپزشک شود؛ تشخیص گیاه از روی نام فروشگاهی همیشه قابل اعتماد نیست.
علائم مسمومیت گربه با گل سوسن
نشانه‌ها ممکن است در چند ساعت اول شروع شوند، اما گاهی گربه در ابتدا تقریباً طبیعی به نظر می‌رسد. نبود علائم اولیه به معنی بیخطر بودن تماس نیست.
- استفراغ، تهوع یا بی‌اشتهایی
- آبریزش دهان و لیس زدن مکرر لب‌ها
- بی‌حالی، ضعف یا پنهان شدن غیرعادی
- اسهال یا درد شکم
- افزایش یا تغییر غیرعادی در مقدار آب خوردن و ادرار
- کاهش شدید ادرار یا ادرار نکردن
- کم‌آبی بدن، بی‌حالی شدید یا از دست دادن تعادل در مراحل پیشرفته
آسیب کلیه ممکن است طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت شدیدتر شود. وقتی گربه ادرار نمی‌کند یا بی‌حال و بی‌اشتها شده است، وضعیت میتواند بسیار جدی باشد؛ بنابراین نباید برای رسیدن به این مرحله صبر کرد.
اقدامات فوری پس از تماس گربه با سوسن
- گربه را از گیاه دور کنید. باقی‌مانده گیاه را از دسترس او بردارید تا تماس بیشتری ایجاد نشود.
- فوراً با دامپزشک تماس بگیرید. زمان تماس، بخش گیاه و مقدار احتمالی خورده‌شده را توضیح دهید؛ اگر گیاه را نمی‌شناسید، عکس یا نمونه آن را همراه ببرید.
- اگر گرده روی مو یا پنجه‌هاست، مانع لیسیدن شوید. تا زمان دریافت راهنمایی دامپزشک، گربه را زیر نظر نگه دارید و از تمیز کردن شدید یا استفاده از مواد شوینده روی بدنش خودداری کنید.
- برای انتقال آماده شوید. بسته‌بندی گیاه یا یک نمونه در کیسه جداگانه میتواند به شناسایی کمک کند، اما برای جمع‌آوری آن وقت زیادی صرف نکنید.
اگر تماس در دقایق یا ساعت‌های اخیر رخ داده باشد، دامپزشک ممکن است بر اساس وضعیت گربه اقدامات سم‌زدایی، سرم‌درمانی و پایش عملکرد کلیه را در نظر بگیرد. این تصمیم به زمان تماس، علائم، وضعیت آب بدن و نتیجه آزمایش‌ها بستگی دارد.
چه کارهایی در خانه خطرناک است؟
برای درمان خانگی، استفراغ‌کردن گربه یا دادن شیر، روغن، آبنمک، زغال فعال و داروهای انسانی اقدام نکنید؛ بعضی از این روش‌ها میتوانند باعث خفگی، آسیب گوارشی یا تأخیر در درمان اصلی شوند. همچنین آب و غذای اجباری به گربه‌ای که تهوع دارد یا هوشیاری‌اش کم شده، خطر ورود مواد به ریه را افزایش می‌دهد.
شست‌وشوی بدن نیز همیشه راه‌حل فوری نیست و ممکن است گرده را در سطح بیشتری پخش کند. اگر گرده روی موها یا پنجه‌ها دیده میشود، پیش از هر اقدامی دستور دامپزشک را بپرسید و اجازه ندهید گربه خودش را لیس بزند.
دامپزشک چگونه خطر آسیب کلیه را بررسی می‌کند؟
معاینه، بررسی زمان تماس، آزمایش خون و ارزیابی ادرار به دامپزشک کمک می‌کند وضعیت کلیه و آب بدن گربه را بسنجد. ممکن است در ساعات نخست هنوز نتیجه آزمایش طبیعی باشد؛ به همین دلیل یک نتیجه اولیه لزوماً خطر را کاملاً رد نمی‌کند.
درمان معمولاً به مراقبت حمایتی و پایش نزدیک نیاز دارد و هرچه زودتر شروع شود، شانس کنترل آسیب بیشتر است. شدت مسمومیت به مقدار تماس و زمان شروع درمان بستگی دارد و نمیتوان نتیجه را فقط از روی ظاهر گربه پیش‌بینی کرد.
چطور از تکرار این حادثه جلوگیری کنیم؟
برای خانه‌ای که گربه دارد، امن‌ترین انتخاب حذف کامل سوسنهای مشکوک از فضای داخلی و بالکن است. به نام فروشنده اکتفا نکنید و پیش از خرید، نام علمی گیاه را بررسی کنید؛ چون بعضی گل‌فروشی‌ها گیاهان متفاوتی را با یک نام عمومی می‌فروشند.
دسته‌گل هدیه را پیش از ورود به خانه بررسی کنید، آب ظرف گل را دور از دسترس حیوان نگه دارید و اگر گربه به گیاه دسترسی داشته، مو و پنجه‌هایش را زیر نظر بگیرید. آموزش این نکته به همه اعضای خانواده، به‌ویژه کودکان، از جابه‌جا شدن ناخواسته گلدان و دسته‌گل جلوگیری می‌کند.
جمع‌بندی: مسمومیت گربه با گل سوسن حتی بدون علائم فوری هم میتواند جدی باشد. پس از هر تماس احتمالی، گربه را از گیاه دور کنید، هیچ درمان خانگی انجام ندهید و بدون منتظر ماندن برای شروع علائم با دامپزشک تماس بگیرید.
